Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczeciniez 19 października 2016 r., sygn. akt I SA/Sz 835/16

Uzasadnienie

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w D. z dnia [...] r., na mocy której J.S. odmówiono przyznania płatności dla młodych rolników na 2015 rok; natomiast przyznano płatności:

1. 1. jednolitą płatność obszarową na 2015 rok w wysokości [...]zł,
2. 2. płatność za zazielenienie na 2015 rok w wysokości [...] zł,
3. 3. płatność redystrybucyjną na 2015 rok w wysokości [...] zł oraz przyznano kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości [...] zł.

Ustalenia faktyczne przedstawiają się następująco:

15 czerwca 2015 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek rolnika o przyznanie płatności na rok 2015, w którym wnioskodawca zadeklarował do jednolitej płatności obszarowej działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha. Podczas kontroli administracyjnej stwierdzono, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku na rok 2015, wobec czego przyjęto, że powierzchnia zatwierdzona do jednolitej płatności obszarowej wynosiła [...] ha.

W związku z powyższym organ wskazał, że początkowa kwota jednolitej płatności obszarowej, która wynosiła [...] zł została pomniejszona ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego i, po uwzględnieniu wszystkich pomniejszeń, wyniosła [...] zł.

Odnosząc się do płatności za zazielenienie (płatności z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska), organ wskazał, że podstawę do przyznania tej płatności stanowiła stwierdzona w toku prowadzonego postępowania powierzchnia działek rolnych deklarowanych do jednolitej płatności obszarowej, tj. [...] ha. Organ wskazał również, że początkowa kwota płatności za zazielenienie, która wynosiła [...] zł została pomniejszona ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego i po uwzględnieniu wszystkich pomniejszeń wyniosła [...] zł.

Co do płatności dodatkowej (redystrybucyjnej) organ wskazał, że jeżeli obszar zgłoszony w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej przekracza limit wyznaczony przez państwo członkowskie, obszar zgłoszony do płatności dodatkowej zmniejsza się do tego limitu. Mając powyższe na uwadze, organ wskazał, że powierzchnia deklarowana kwalifikowana do płatności dodatkowej wynosiła [...] ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła [...] ha. Ze względu na art. 14 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, powierzchnię tę organ pomniejszył o [...]ha. Następnie organ stwierdził, że początkowa kwota płatności dodatkowej, która wynosiła [...] zł została pomniejszona ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego i po uwzględnieniu wszystkich pomniejszeń wyniosła [...] zł.

Odnośnie do płatności dla młodych rolników organ wskazał, że podczas kontroli administracyjnej w zakresie weryfikacji daty rozpoczęcia działalności rolniczej ustalono, że data ta jest wcześniejsza niż 5 lat przed pierwszym złożeniem wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej w kampanii 2015. Kryterium rozpoczęcia działalności rolniczej weryfikowane jest na podstawie:

1. – daty złożenia pierwszych wniosków o przyznanie pomocy,
2. – daty założenia siedziby stada przez rolnika,
3. – daty objęcia rolnika ubezpieczeniem społecznym rolników na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników (KRUS),
4. – informacji zawartych w krajowym rejestrze urzędowym podmiotów gospodarki narodowej (REGON),
5. – informacji zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG).

W wyniku przeprowadzonej weryfikacji organ ustalił, że najwcześniejszą datą rozpoczęcia działalności rolniczej przez wnioskodawcę był dzień 9 listopada 2004 r., wynikający z objęcia rolnika ubezpieczeniem społecznym w KRUS.

Mając powyższe na uwadze, organ stwierdził, że nie zostały spełnione warunki do przyznania płatności dla młodych rolników na mocy art. 50 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 i art. 49 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 639/2014 z dnia 11 marca 2014 r. w sprawie uzupełnienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz zmiany załącznika X do tego rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 181 z 20 czerwca 2014 r., str. 1). Z tego względu organ odmówił przyznania płatności dla młodych rolników.

Organ orzekł również o zwrocie dyscypliny finansowej, wskazując, że mając na uwadze, że rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2015 oraz kwoty przyznanych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego objęte zostały zmniejszeniem z tytułu dyscypliny finansowej zgodnie z art. 8 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 oraz zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym do tego rozporządzenia, na mocy art. 26 ust. 5 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 przyznał płatność z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości [...] zł.

Rolnik nie zgodził się z rozstrzygnięciem organu I instancji i we wniesionym odwołaniu wskazał, że zaskarża decyzję w części dotyczącej odmowy przyznania płatności dla młodych rolników na 2015 roku. Jednocześnie, wniósł o zmianę decyzji w zaskarżonej części poprzez przyznanie mu płatności dla młodych rolników na 2015 rok, względnie o uchylenie decyzji w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W ocenie strony, nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu co do tego, że nie zostały spełnione warunki do przyznania płatności dla młodych rolników na mocy art. 50 ust. 2 rozporządzenia UE nr 1307/2013 i art. 49 rozporządzenia delegowanego Komisji UE nr 639/2014 z dnia 11 marca 2014 r.

Organ II instancji decyzją z dnia [...]r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji odniósł się do kwestii odmowy przyznania płatności dla młodego rolnika. Powołał się m.in. na brzmienie art. 13 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, art. 50 ust. 2 rozporządzenia 1307/2013. Następnie, wskazał, że płatności dla młodego rolnika odmówiono ze względu na ustalenie daty rozpoczęcia działalności rolniczej w okresie ponad 5 lat poprzedzających złożenie w 2015 roku wniosku o przyznanie płatności. Wskazaną okoliczność organ I instancji ustalił, korzystając z bazy KRUS o rolnikach i domownikach ubezbieczonych w KRUS, w której rolnikowi jest przypisany status rolnika w okresach: od [...] r. do [...] r. oraz od [...] r. do nadal.

Po przytoczeniu brzmienia art. 6 pkt 1, pkt 3 i pkt 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2016 r., poz. 277), art. 4 ust. 1 lit. a, lit. c rozporządzenia 1307/2013, organ II instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie wnioskodawca prowadził działalność rolniczą co najmniej od 9 listopada 2004 r. Świadczy o tym okoliczność objęcia go ubezpieczeniem społecznym i przypisany mu status, który zgodnie z ustawą o ubezpieczeniu oznacza, że osobiście i na własny rachunek prowadził on działalność rolniczą w znajdującym się w jego posiadaniu gospodarstwie rolnym.

Organ II instancji zauważył również, że z przepisów unijnych rozporządzeń i ustawy o płatnościach nie wynika sposób weryfikacji okresu, w którym ubiegający się o przyznanie płatności rolnicy prowadzą bądź rozpoczynają po raz pierwszy prowadzenie działalności rolniczej. Organy agencji są zatem zobowiązane we wszelki możliwy sposób do sprawdzenia, czy ubiegający się o wsparcie wnioskodawcy rozpoczęli działalność w okresie do 5 lat poprzedzających złożenie wniosku. Sprawdzenie okresu podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników w bazie KRUS stanowi jedną ze stosowanych metod weryfikacji, ze względu na warunki objęcia tym ubezpieczeniem, związane z prowadzeniem działalności rolniczej, o której mowa w przepisach o płatnościach.

W ocenie organu II instancji wniosek o rozpoczęciu działalności rolniczej w dniu [...] r., w związku z objęciem strony ubezpieczeniem społecznym rolników po spełnieniu warunków z ustawy o ubezpieczeniu, był więc prawidłowy.

Mając powyższe na uwadze, organ II instancji stwierdził, że nie doszło do naruszenia przez organ I instancji przepisów materialnych i proceduralnych.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie J. S. zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. – naruszenie art. 7 i art. 13 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w związku z art. 50 rozporządzenia nr 1307/2013 poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wskutek uznania, że data rozpoczęcia działalności rolniczej jest tożsama z datą objęcia ubezpieczeniem społecznym rolników;
2. – naruszenie art. 7 i art. 13 ww. ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w związku z art. 50 rozporządzenia nr 1307/2013 poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wskutek nieuwzględnienia przerw w ubezpieczeniu skarżącego w KRUSIE, a przez to uznanie, że skarżący rozpoczął działalność rolniczą wcześniej niż w okresie 5 lat przed pierwszym złożeniem wniosku w 2015 roku;
3. – naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 roku, poz. 23 ze zm.) zwanej dalej: "K.p.a."

Wobec powyższego, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zajęte w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Po przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

W przedmiotowej sprawie spór sprowadza się do tego, czy organy zasadnie odmówiły przyznania skarżącemu przyznania płatności dla młodych rolników z powodu rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej w terminie przekraczającym 5 lat od złożenia wniosku o przyznanie tego wsparcia w 2015 r. w sytuacji, gdy bezsporne jest, że skarżący posiadał przypisany status rolnika i był objęty ubezpieczeniem KRUS w okresie od 9 listopada 2004 r. do 31 grudnia oraz od 20 kwietnia 2011 r. do chwili obecnej.

Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t. j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 277, zwanej: "ustawą o ubezpieczeniu"), rolnik to pełnoletnia osoba fizyczna, zamieszkująca i prowadząca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym (w tym również w ramach grupy producentów rolnych), a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia.

Z ustawy o płatnościach, w związku z art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia 1307/2013, rolnik to osoba fizyczna lub prawna (bądź ich grupa), prowadząca działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na obszarze z zakresu terytorialnego Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i 355 TFUE.

Zgodnie z art. 6 pkt 3 ustawy o ubezpieczeniu, działalność rolnicza to działalność w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej i rybnej (zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia 1307/2013 - to produkcja, hodowla lub uprawa produktów rolnych; utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze; prowadzenie działań minimalnych na użytkach utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym do wypasu lub uprawy).

Gospodarstwo rolne to każde gospodarstwo służące prowadzeniu działalności rolniczej (art. 6 pkt 4) ustawy o ubezpieczeniu. Z ustawy o płatnościach, w związku z art. 4 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 1307/2013, gospodarstwo rolne to wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa.

Z przytoczonych przepisów wynika, zdaniem Sądu, obowiązek organów ARiMR do weryfikacji daty rozpoczęcia działalności poprzez najwcześniejszą datę objęcia skarżącego ubezpieczeniem społecznym rolników - jako rolnika - która przypadała na dzień 9 listopada 2004 r. Okoliczność, iż skarżący został objęty ubezpieczeniem jako rolnik, czyli osoba prowadząca osobiście i na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym, była najistotniejszą przesłanką do uwzględnienia ww. terminu za datę rozpoczęcia tej działalności, albowiem taki status jest przynależny wyłącznie ubezpieczonym prowadzącym gospodarstwo rolne.

Kryterium rozpoczęcia działalności rolniczej jest niewątpliwie związane z terminem objęcia rolnika ubezpieczeniem społecznym rolników, z uwagi na ustawę o ubezpieczeniu, w której zdefiniowano rolnika, działalność rolniczą i gospodarstwo rolne, w którym ubezpieczony gospodaruje.

Data, w której rolnik rozpoczął prowadzenie działalności - zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich - jest weryfikowana w oparciu o wiele innych kryteriów, aniżeli tylko data objęcia ubezpieczeniem, jednakże zgodnie ze wskazaniem ustawodawcy, ma ona przesądzające znaczenie dla ustalenia daty rozpoczęcia działalności rolniczej, gdy jest najwcześniejsza spośród wszystkich dat wymienionych w § 7 ust. 1 rozporządzenia, tj.:

1. 1) datę rozpoczęcia działalności rolniczej przez rolnika ustaloną na podstawie informacji zawartych w krajowym rejestrze urzędowym podmiotów gospodarki narodowej (REGON);
2. 2) datę rozpoczęcia działalności rolniczej przez rolnika ustaloną na podstawie informacji zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG);
3. 3) datę złożenia przez rolnika wniosku o:
4. a) przyznanie płatności na podstawie przepisów o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru lub przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego,
5. b) pomoc finansową dla rolników w ramach programu SAPARD,
6. c) dofinansowanie realizacji projektu w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006", przeznaczone dla osób prowadzących działalność rolniczą lub rolników,
7. d) udzielenie pomocy finansowej na działania objęte Planem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004-2006, przeznaczonej dla osób prowadzących działalność rolniczą lub rolników,
8. e) przyznanie pomocy finansowej w ramach działań objętych Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, przeznaczonej dla osób prowadzących działalność rolniczą lub rolników,
9. f) przyznanie pomocy finansowej w ramach działań lub poddziałań objętych Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, przeznaczonej dla osób prowadzących działalność rolniczą lub rolników;
10. 4) datę objęcia przez rolnika w posiadanie zwierząt gospodarskich objętych obowiązkiem zgłoszenia do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, lub
11. 5) datę objęcia rolnika ubezpieczeniem społecznym rolników na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników - w przypadku gdy został objęty tym ubezpieczeniem jako rolnik.

W niniejszej sprawie data objęcia skarżącego ubezpieczeniem społecznym rolników, jako rolnika, przypadała na dzień 9 listopada 2004 r. i niewątpliwie była najwcześniejszą datą spośród wszystkich ww. wymienionych, co uzasadniało odmowę przyznania płatności dla młodych rolników, ze względu na rozpoczęcie prowadzenia działalności rolniczej w terminie przekraczającym 5 lat od złożenia wniosku o przyznanie tego wsparcia w 2015 roku. Z tego względu fakt, że skarżący następnie w okresie od 1 stycznia 2009 r. do 19 kwietnia 2011 r., według danych KRUS, nie posiadał statusu rolnika nie ma znaczenia w przedmiotowej sprawie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że rozpoczął on działalność w gospodarstwie rolnym wcześniej niż w ciągu pięciu lat przed pierwszym złożeniem wniosku w ramach systemu płatności podstawowej lub systemu jednolitej płatności obszarowej, o którym mowa w art. 72 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (art. 50 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013), w rozumieniu § 7 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich.

Przyjęcie za trafnie stanowiska skarżącego, że zasadne jest przyjęcie kolejnej daty objęcia skarżącego ubezpieczeniem w KRUS, tj. 20 kwietnia 2011 r., w ocenie Sądu, nie znajduje uzasadnienia w analizowanych powyżej przepisach prawa, bowiem, wbrew argumentom skargi, § 7 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich utożsamia datę rozpoczęcia działalności, o której mowa w art. 50 ust. 2 lit. a, z datą objęcia rolnika ubezpieczeniem na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników pod warunkiem jednak, że wnioskodawca został objęty tym ubezpieczeniem, jako rolnik.

Wbrew twierdzeniu skarżącego, okoliczność, że młody rolnik jest rolnikiem aktywnym zawodowo nie pozostaje w związku z rozpoczęciem działalności rolniczej, a jedynie oznacza osobę nieprowadzącą działalności wykluczonych z art. 9 ust. 2 rozporządzenia 1307/2013 (tzw. działalności nierolniczych).

Zgodnie z brzmieniem wskazanej powyżej regulacji, definiującej rolnika aktywnego zawodowo, nie przyznaje się płatności bezpośrednich osobom fizycznym lub prawnym ani grupom osób fizycznych lub prawnych, których użytki rolne obejmują głównie obszary utrzymujące się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy i które nie prowadzą na tych obszarach działań minimalnych określonych przez państwa członkowskie zgodnie z art. 4 ust. 2 lit. b. W przepisie tym zatem brak jest warunku rozpoczęcia działalności rolniczej, dla spełnienia definicji rolnika aktywnego zawodowo, jak podnosi skarżący. Nie sposób zatem zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, że "młody rolnik" zdefiniowany w art. 50 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013 odpowiada całkowicie odmiennej przecież definicji "rolnika aktywnego zawodowo" z art. 9 ww. rozporządzenia.

Na zakończenie wskazać należy, że powołane przez skarżącego stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich, zawarte w piśmie o nr VII.702.12.2014.AWO, nie znajduje zastosowania w rozpoznawanej sprawie albowiem dotyczy ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, które nie znajdują zastosowania w rozpoznawanej sprawie.

Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd uznał, że nie doszło w niniejszej sprawie do błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy lub innego naruszenia przepisów postępowania albo przepisów prawa materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy.

Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), Sąd skargę oddalił.