Uzasadnienie
Skarżące Przedsiębiorstwo [...] "E." Spółka z o.o. z siedzibą w M. w likwidacji w skardze z dnia 13.06.2014 r. zamieściło wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W dniu 1.08.2014 r. skarżąca uiściła wpis od skargi w kwocie [...] zł za pośrednictwem rachunku bankowego.
W odpowiedzi na wezwanie sądu do uzupełnienia braku wniosku poprzez wypełnienie i podpisanie formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca złożyła w dniu 27.08.2014 r. (data złożenia pisma w placówce pocztowej) formularz - druk PPPr.
W uzasadnieniu wniosku skarżąca poinformowała, że prowadzi działalność związaną z realizacją wszelkich robót budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków, budową instalacji wodno-kanalizacyjnych oraz wykonywaniem instalacji elektrycznych. Skarżąca od dnia 28 maja 2013 r. jest w stanie likwidacji i nie prowadzi żadnej działalności (zatrudnia tylko 2 pracowników).
Problemy finansowe skarżącej spowodowały, że wierzyciele, w tym Gospodarczy Bank Spółdzielczy, zablokował rachunki bankowe, wystawił bankowy tytuł egzekucyjny obejmujący wierzytelność w kwocie [...] zł. W toku postępowania egzekucyjnego komornik dokonał zajęć środków na rachunkach bankowych skarżącej oraz jej nieruchomości.
Ponadto przeciwko skarżącej toczą się postępowania o zwrot należności publicznoprawnych (US i ZUS).
Trudna sytuacja finansowa skarżącej skłoniła wspólników do podjęcia decyzji o likwidacji spółki, a następnie w związku z pogarszająca się kondycją finansową (zobowiązania przewyższające majątek spółki oraz brak bieżących środków na kontynuowanie postępowania likwidacyjnego), likwidator złożył 10.07.2014 r. wniosek o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku.
Skarżąca wskazała, że nie znajduje się w posiadaniu środków finansowych, które wystarczyłyby na pokrycie kosztów sądowych od wniesionej skargi na Decyzję Zarządu Województwa. Na dzień 30.06.2014 r. skarżąca posiadała środki finansowe w wysokości [...] zł, wartość środków trwałych wynosiła [...] zł, a ponadto poniosła stratę o wartości [...] zł.
Na rachunkach bankowych prowadzonych przez [...] oraz [...] znajduje się odpowiednio 0,00 zł oraz [...] zł.
Dokładny stan majątku obrazuje załączony bilans oraz rachunek zysków i strat, który skarżąca sporządziła wg. stanu na dzień 30.06.2014 r. Dokumenty te stanowiły również załączniki do złożonego przez skarżącą wniosku o upadłość.
Wraz z wnioskiem spółka przedłożyła kopie (nieuwierzytelnione):
- – bilansu sporządzonego na dzień 30.06.2014 r.,
- – rachunku zysków i strat sporządzonego za okres od 1.01.2014 r. do 30.06.2014 r.
W wezwaniu z dnia 15.09.2014 r. referendarz sądowy zwrócił się do skarżącej o nadesłanie dodatkowych dokumentów.
Skarżąca za pismem przewodnim z dnia 26.09.2014 r. nadesłała:
- – zawiadomienie komornika o zajęciu rachunku bankowego i zakazie wypłat z dnia 19.09.2014 r., 28.02.2014 r., 30.05.2014 r., 22.07.2014 r.,
- – bankowy tytuł egzekucyjny z dnia 5.08.2013 r.,
- – postanowienie z dnia 7.08.2013 r., sygn. akt I Co 1111/13,
- – lista należności skarżącej wg. stanu na dzień 31.08.2014 r.,
- – wykaz tytułów wykonawczych i egzekucyjnych oraz nakazów zapłaty| w postępowaniu sądowym wydanym przeciwko skarżącej,
- – rachunek zysków i strat za okres od 1.01.2014 r. do 31.08.2014 r.,
- – raporty kasowe obejmujące okres od 1.08.2014 r. do 10.08.2014 r., od 10.08.2014 r. do 31.08.2014 r., od 1.09.2014 r. do 10.09.2014 r., od 11.09.2014 r. do 20.09.2014 r.,
- – wydruk z informacją o stanie rachunku bankowego wg. stanu na dzień 24.09.2014 r.,
- – historia operacji na rachunku bankowym w okresie od 1.08.2014 r. do 15.09.2014 r.
W treści pisma przewodniego skarżąca poinformowała, że w załączonym wyciągu z rachunku bankowego w [...] obejmuje okres od 1.08.2014 r. do 15.09.2014 r., a saldo końcowe wynosi [...] zł. Jednakże ze względu na zajęcie rachunku bankowego przez komorników, kwota ta jest zwalniana sukcesywnie każdego miesiąca wyłącznie na bieżące wynagrodzenia za pracę dla pracowników, zg. z art. 890 § 2 k.p.c.
Ponadto skarżąca wyjaśniła, że toczące się postępowania egzekucyjne oraz brak porozumienia z wierzycielami uniemożliwił kontynuację postępowania likwidacyjnego.
W dniu 10.07.2014 r. skarżąca złożyła wniosek do Sądu w Szczecinie o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku, a obecnie oczekuje na orzeczenie sądu w przedmiocie wszczęcia postępowania upadłościowego.
Skarżąca wbrew żądaniu zamieszczonemu w wezwaniu nie nadesłała aktualnych dokumentów księgowych, wskazujących na przychody i koszty uzyskania przychodów za okres ostatnich trzech miesięcy.
W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca poinformowała, że postępowanie sądowe w przedmiocie ogłoszenia upadłości toczy się przed Sądem Rejonowym [...] Wydział Gospodarczy pod sygn. akt [...]. Posiadane przez skarżącą zapasy są niezbywalne. Rachunki bankowe oraz przysługujące skarżącej wierzytelności zajęte są przez wierzycieli. Skarżąca nie dysponuje środkami pozwalającymi na poniesienie kosztów sądowych, a dochody z wynajmu przeznaczone są na pokrycie kosztów energii elektrycznej, obiór wody, ścieków i nieczystości oraz wypłatę wynagrodzenia (obecnie w spółce zatrudniona jest jedna osoba). Do sprzeciwu skarżąca załączyła kopię raportu kasowego [...] za okres od 1.10.2014 r. do 30.10.2014 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej zwanej: "p.p.s.a." wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy ma ten skutek, że postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Sprzeciw w niniejszej sprawie został wniesiony skutecznie, tym samym należało rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem.
Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.).
Art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Z przepisów tych wyraźnie wynika, iż jedynym kryterium, jakim kieruje się sąd rozpatrując wniosek strony w tym przedmiocie, są możliwości finansowe wnioskującego. Inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy, świadczy o tym użyty we wskazanym przepisie zwrot: "...gdy (osoba prawna) wykaże...". Znajduje to dodatkowe potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a. in principio, który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach.
Wykazanie braku środków niezbędnych do pokrycia kosztów postępowania jest warunkiem niezbędnym do uzyskania ulgi w postaci prawa pomocy, nie kreuje jednak po stronie skarżącej roszczenia o jego przyznanie. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest, że każdy kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych.
W orzecznictwie i piśmiennictwie utrwalił się pogląd, zgodnie z którym udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a. (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C.H.Beck, wydanie 2, Warszawa 2013 r., s. 855-856).
Jednocześnie dodania wymaga, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, nawet w przypadku spełnienia ustawowych przesłanek, zależy od uznania sądu (por. Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego B. Dauter, wyd. 3, LexisNexis, Warszawa 2011 r. s. 736-737).
Przede wszystkim skarżąca jest spółką prawa handlowego posiadającą osobowość prawną, która została powołana do prowadzenia działalności gospodarczej tj. w celu przynoszenia zysków wspólnikom. Wspólnicy powinni wesprzeć finansowo spółkę i uzupełniać ewentualne niedobory środków niezbędnych na pokrycie jej uzasadnionych wydatków, mogą to uczynić m. in. poprzez wniesienie dopłat lub udzielenie spółce pożyczki. Powyższe jest uzasadnione nawet w kontekście złożenia wniosku o wszczęcia postępowania upadłościowego.
Do uzasadnionych wydatków zalicza się niewątpliwie wydatki związane z toczącym się postępowaniem sądowym. W pierwszej kolejności skarżąca zobowiązana była uiścić wpis od skargi w kwocie [...] zł, który uiściła w dniu 1.08.2014 r. Kolejne koszty sądowe, które skarżąca może być zobowiązana pokryć to w przypadku oddalenia skargi przez sąd opłata w wysokości [...] zł za sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem oraz wpisu sądowego w kwocie [...] zł od ewentualnej skargi kasacyjnej od wyroku sądu I instancji.
Brak jest racjonalnego uzasadnienia dla przerzucania tych kosztów na podatników, poprzez ich pokrycie ze środków publicznych. Innymi słowy ocena sytuacji majątkowej spółki musi uwzględniać nie tylko to, czy strona ma środki na koszty postępowania na koncie czy w kasie oraz czy ma majątek, ale również czy podejmowała i podejmuje wszelkie niezbędne działania celem pozyskania środków finansowych niezbędnych dla ponoszenia kosztów sądowych (por. postanowienia NSA: z dnia 1 kwietnia 2008 r., II OZ 266/08, oraz z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt I GZ 62/08).
Skarżąca pominęła konieczność gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych, jakie mogły wyniknąć w związku z prowadzoną działalnością oraz realizacją i rozliczeniem projektu współfinansowanego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego.
Zauważyć należy, że w złożonym bilansie oraz rachunku zysków i strat znajduje się informacja o wysokości posiadanych aktywów w kwocie [...] zł należności krótkoterminowych w kwocie [...] zł (w całości należne od jednostek powiązanych, w tym dochodzone na drodze sądowej w kwocie [...] zł.). Zobowiązania długoterminowe wynoszą [...] zł (związane są w całości z kredytami i pożyczkami), zobowiązania krótkoterminowe (z tytułu kredytów i pożyczek) w kwocie [...] zł, z tytułu dostaw i usług zobowiązania krótkoterminowe w kwocie [...] zł, z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń w kwocie [...] zł.
Kwota należności skarżącej wskazane przez nią w zestawieniu wg. stanu na dzień 31.08.2014 r. wynosi [...] zł. Z przedstawionych dokumentów potwierdzających zajęcie dwóch rachunków bankowych (prowadzony przez [...] nr[...], [...] nr [...]) wynika, że należności przekraczają kwotę [...] tys. zł.
Z przedłożonego przez skarżącą rachunku zysków i strat za okres od 1.01.2014 r. do 31.08.2014 r. wynika, że skarżąca uzyskała w tym okresie przychody ze sprzedaży produktów oraz ze sprzedaży towarów i materiałów w łącznej kwocie [...] zł.
Znajdujące się w materiale sprawy raporty kasowe potwierdzają, fakt dysponowania przez skarżącą środkami pieniężnymi (w kasie). W raporcie kasowym za okres od 1 do 30.10 2014 r. widnieje stan środków w wysokości [...] zł.
Skarżąca natomiast nie uzupełniła materiału dowodowego o nadesłała aktualnych dokumentów księgowych, wskazujących na przychody i koszty uzyskania przychodów skarżącej za okres ostatnich trzech miesięcy.
W takiej sytuacji zdaniem sądu skarżąca miała i nadal ma realną możliwość uzyskania środków na pokrycie kosztów sądowych.
Wszystkie ww. orzeczenia sądów administracyjnych zostały opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.
Z uwagi na powyższe, orzeczono na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., jak w sentencji postanowienia.