Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2019 r. znak: [...] [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził uchybienie przez M. (dalej "strona" spółka" lub "skarżąca") terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w S. (dalej: "Naczelnik UCS") nr [...] z [...] maja 2019 r. i odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Dyrektor Izby wskazał art. 163 § 2, art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.); dalej: "Ordynacja podatkowa", art. 73, art. 90c ustawy z 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz.U. z 2019 r. poz. 1169); dalej: "Prawo celne", art. 5 pkt 39 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE L 269 z 10 października 2013 r. ze zm.); dalej: "u.k.c".
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że wymienioną decyzją z [...] maja 2019 r. Naczelnik UCS, po uprzednim przeprowadzeniu kontroli zgłoszenia celnego SAD nr [...] z 26 września 2018 r., dokonał sprostowania danych zawartych w zgłoszeniu i stwierdził, że właściwą metodą płatności dla podatku VAT, która winna być wskazana w polu 47 zgłoszenia, jest w tej sprawie metoda oznaczona symbolem "H" wskazującym na konieczność dokonania przelewu bankowego na konto organu skarbowego.
Decyzja została doręczona stronie 20 maja 2019 r., co wynika z zapisów naniesionych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Pismem z 3 czerwca 2019 r. pełnomocnik strony wniósł odwołanie od decyzji, wnioskując o jej uchylenie. Odwołanie, zgodnie z datownikiem Urzędu Pocztowego W. 39 widniejącym na kopercie, zostało nadane 4 czerwca 2019 r.
Po otrzymaniu odwołania Dyrektor Izby zawiadomił stronę o możliwości wypowiedzenia się w sprawie w ciągu siedmiu dni. Zawiadomienie zostało doręczone pełnomocnikowi spółki 10 lipca 2019 r. W piśmie z 15 lipca 2019 r. pełnomocnik spółki wskazał, że w sprawie zasadnym jest przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i jego merytoryczne rozpatrzenie, a tym samym podtrzymał zarzuty odwołania.
17 lipca 2019 r. do Dyrektora Izby wpłynął wniosek strony z 4 lipca 2019 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania z uwagi na okoliczność, iż do uchybienia doszło bez jej winy. Do wniosku załączono odwołanie z 3 czerwca 2019 r.
W wydanym rozstrzygnięciu Dyrektor Izby wyjaśnił najpierw, że w sprawach celnych organ stwierdza uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nie postanowieniem, ale decyzją. Organ odwoławczy wydaje jedną decyzję w sprawie nieuwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu i uchybienia terminowi do wniesienia odwołania.
Dyrektor Izby stwierdził, że decyzja Naczelnika UCS została doręczona stronie w sposób prawidłowy 20 maja 2019 r. Strona w toku postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji występowała samodzielnie, tzn. nie ustanowiła pełnomocnika. Decyzja została doręczona 20 maja 2019 r. na adres wskazany w zgłoszeniu celnym, tj.: [...], [...] D., Niemcy. Osoba odbierająca korespondencję złożyła podpis i naniosła datę potwierdzającą przyjęcie przesyłki. Podpis znajdujący się na potwierdzeniu odbioru przesyłki nie daje co prawda podstaw do stwierdzenia, czy odbiór przesyłki pokwitowała osoba uprawniona, niemniej należy stwierdzić, że do odwołania z 3 czerwca 2019 r. pełnomocnik strony załączył uwierzytelnione tłumaczenie z języka niemieckiego aktualnej treści Rejestru Handlowego B Sądu Rejonowego w D., z którego wynika, że nie wskazano w nim osoby upoważnionej do odbioru korespondencji kierowanej na adres firmy. Z wyjaśnień załączonych do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wynika, że odbioru korespondencji przeznaczonej dla strony dokonuje wyspecjalizowany niemiecki podmiot, tj. D..
Dyrektor Izby wyjaśnił, że termin do wniesienia odwołania w sprawie rozpoczął się 21 maja 2019 r. i zakończył 3 czerwca 2019 r. (poniedziałek). Odwołanie zostało natomiast nadane w Urzędzie Pocztowym W. 39 dnia 4 czerwca 2019 r. (co wynika z daty stempla pocztowego na kopercie), czyli po upływie terminu. Spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Z jego treści wynika, że do momentu otrzymania stanowiska Naczelnika UCS w sprawie odwołania (27 czerwca 2019 r.) spółka pozostawała w przekonaniu, że decyzję otrzymała 21 maja 2019 r. Spółka ustaliła, że pomimo ugruntowanej praktyki dotyczącej odbioru korespondencji w imieniu spółki przez D., w przypadku odbioru przedmiotowej decyzji doszło do całkowicie wyjątkowej sytuacji – przesyłka została doręczona spółce 21 maja 2019 r., podczas gdy odbiór zawiadomienia ze skrytki pocztowej został pokwitowany przez pracownika D. dnia 20 maja 2019 r. W rezultacie, pomimo że przesyłka nie została w tym dniu przekazana spółce, taka data została uwidoczniona na pozostającym w dyspozycji D. P. potwierdzeniu odbioru, a w rezultacie wskazana organowi jako data odbioru decyzji.
W ocenie Dyrektora Izby okoliczności związane z organizacją procesu doręczania korespondencji do firmy nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla niedokonania czynności wniesienia odwołania w terminie i nie uprawdopodabniają braku winy spółki w uchybieniu terminowi. Spółka, podejmując współpracę z profesjonalnym podmiotem winna tę współpracę zorganizować w taki sposób, aby zagwarantować sobie bieżący dostęp do korespondencji. Spółka jest na tyle dużym podmiotem gospodarczym, że posiada w swojej strukturze organizacyjnej kilka departamentów, w tym departament podatkowy. Działając świadomie i starannie winna organizować działalność dotyczącą także odbioru korespondencji w taki sposób, aby nie narażać się na ewentualne uchybienia wobec organów podatkowych. Powoływanie się na całkowicie wyjątkowy charakter okoliczności zaistniałych przy przekazaniu spornej przesyłki nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że spółka uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminowi.
Spółka, jak twierdzi w złożonym wniosku, już 20 maja 2019 r. miała wiedzę o skierowaniu do niej przesyłki rejestrowanej i pozyskała ją z przekazanego przez D. awiza, a następnie wyraziła zgodę na jej odbiór w tym samym dniu przez pracownika D.. Zatem okoliczność przekazania przesyłki dopiero w dniu następnym nie zmienia faktu, że spółka miała świadomość doręczenia tej konkretnej przesyłki 20 maja 2019 r.
Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że 28 maja 2019 r. spółka umocowała do działania w swoim imieniu profesjonalnego pełnomocnika, który również winien zapoznać się ze wszystkimi okolicznościami wydania i doręczenia decyzji.
Według Dyrektora Izby spółka wykazała się niedbalstwem w postępowaniu i nie zadbała należycie o swoje interesy. W sprawie nie została spełniona jedna z przesłanek warunkujących przywrócenie terminu, tj. nie został uprawdopodobniony brak winy wnioskującego w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania.
Strona reprezentowana przez pełnomocnika zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby, zarzucając naruszenie:
- - art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 73 ust. 1 Prawa celnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika UCS, w następstwie czego organ odwoławczy, działając na podstawie art. 90c w zw. z art. 73 Prawa celnego podjął rozstrzygnięcie przewidziane w art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, tj. stwierdził, że odwołanie od decyzji Naczelnika UCS zostało wniesione przez spółkę z uchybieniem terminu, mimo że skarżąca spełniła przesłankę przewidzianą w art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej w postaci uprawdopodobnienia braku winy w niedotrzymaniu terminu do wniesienia odwołania, jak również spełniła przesłanki warunkujące przywrócenie terminu do wniesienia odwołania przewidziane w art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej;
- - wadliwość formalnoprawną wynikającą z naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenia art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej w związku z art. 73 ust. 1 Prawa celnego poprzez wadliwe skonstruowanie uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, które oparte zostało na okolicznościach irrelewantnych z punktu widzenia zagadnienia będącego przedmiotem rozstrzygnięcia, jak również na okolicznościach, które w rozpatrywanej sprawie nie zachodziły, co wywołało błędne przeświadczenie organu odwoławczego o zasadności i zgodności z prawem jego decyzji, podczas gdy rozstrzygnięcie to narusza prawidłowo zinterpretowane przepisy art. 162 Ordynacji podatkowej.
W uzasadnieniu skargi jej zarzuty zostały uszczegółowione.
Skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonej decyzji w całości; zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Jak wynika z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.); dalej: "p.p.s.a.", aby uchylić w całości lub w części zaskarżone rozstrzygnięcie organu administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też do innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Na wstępie wskazać należy, że w myśl art. 73 ust. 1 Prawa celnego do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12, art. 138a § 4, art. 141-143, art. 168, art. 170 oraz działu IV rozdziałów 2, 5, 6, 9, 10, 11 – z wyłączeniem art. 200, oraz rozdziałów 21-23 Ordynacji podatkowej, a do odwołań stosuje się odpowiednio także przepisy art. 140 § 1, art. 162 § 1-3, art. 163 § 2, art. 169 § 1 i la, art. 210 § 1 pkt 1-6 i 8 oraz § 2, art. 220, art. 221, art. 222, art. 223, art. 226-229, art. 232, art. 233 § 1 i 2, art. 234 oraz art. 234a Ordynacji podatkowej.
Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej zostało uregulowane w art. 162 Ordynacji podatkowej. W sytuacji uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, przy czym jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której termin był określony (§ 2). Wskazana regulacja prawna kreuje zatem cztery przesłanki warunkujące możliwość przywrócenia terminu, tj.: uchybienie terminu, wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu z zachowaniem siedmiodniowego terminu do jego złożenia (od dnia ustania przyczyny jego uchybienia), uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej oraz dokonanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin.
Przesłanki te muszą być spełnione łącznie. Podkreślenia wymaga, że przywrócenie terminu nie jest przedmiotem uznania organów administracji publicznej. Są one zobligowane do przywrócenia terminu w razie wystąpienia pozytywnych przesłanek wynikających z art. 162 Ordynacji podatkowej.
Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lipca 2017 r. II GSK 3163/15 – orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Strona powinna nie tylko wskazać przeszkodę, która spowodowała uchybienie terminu, ale także uprawdopodobnić, że przyczyny tej strona nie mogła przezwyciężyć przy użyciu największego, w danych okolicznościach, wysiłku (por. wyrok NSA z 18 października 2012 r. I FSK 2179/11). Istotne jest rozróżnienie samej przeszkody od okoliczności wskazujących na brak po stronie wnioskodawcy winy w uchybieniu terminu, tj. okoliczności, które świadczą o tym, że wnioskodawca dołożył należytej staranności, aby mimo zaistnienia danej przeszkody dokonać czynności w stosownym terminie (por. wyrok NSA z 24 września 2013 r. I FSK 1279/12).
Wskazać także należy, w odniesieniu do argumentów skarżącej dotyczących braku zawinienia z powodu powierzenia odbioru korespondencji podmiotowi zewnętrznemu, że strona ponosi odpowiedzialność za działania wszystkich osób, przy pomocy których dokonuje czynności procesowych, w tym również podmiotów profesjonalnych. Odpowiedzialność za działania tych osób, w tym pracowników zatrudnionych w kancelarii prawnej, jest oceniana pod względem należytej staranności. Przesłanka należytej staranności w odniesieniu do skarżącej jest rozpatrywana w odniesieniu do odpowiedzialności spółki za dobór osób (pracowników oraz innych osób), którym powierza wykonanie określonego zadania (należącego do jej obowiązków), w tym także w zakresie reprezentacji prawnej w postępowaniu przed organami podatkowymi. W przypadku powierzenia obowiązków pełnomocnikowi profesjonalnemu, to ten podmiot ponosi konsekwencje działań swoich pracowników oraz innych osób, którym powierzył określone obowiązki (por. wyroki NSA z 13 czerwca 2018 r. I GSK 1398/16, z 7 marca 2014 r. II FSK 791/12, z 23 września 2004 r. FSK 502/04, z 5 września 2017 r. I FSK 20/16, z 29 listopada 2017 r. I FSK 1768/15; z 14 marca 2013 r. I FSK 605/12).
W ocenie sądu skarżąca błędne uznała, że powierzenie profesjonalnemu podmiotowi zewnętrznemu odbioru korespondencji, wewnętrzna organizacja pracy tego podmiotu oraz dotychczasowa praktyka w zakresie dostarczania korespondencji stanowią o braku winy strony w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.
Nietrafny jest argument o braku zawinienia strony z uwagi na powierzenie czynności związanych z odbiorem korespondencji podmiotowi zewnętrznemu, nawet jeśli jest to podmiot o ugruntowanej pozycji na rynku tego typu usług. Skoro jest to podmiot profesjonalny, prowadzący działalność gospodarczą z zakresu odbioru korespondencji, to powinien on zorganizować doręczenia w sposób, który eliminowałby pomyłki i nieporozumienia. Zarówno w interesie tego podmiotu, jak i podmiotów korzystających z jego usług jest też takie zorganizowanie i monitorowanie wewnętrznego obiegu korespondencji, które umożliwia dochowanie terminów procesowych. Skarżąca jest przy tym podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą i wymagana jest od niej szczególna staranność w prowadzeniu własnych spraw, w tym w zakresie odbioru kierowanej do niej korespondencji.
W ocenie sądu nietrafnym jest podejmowana przez skarżącą próba odseparowania się od skutków prawnych ewentualnych zaniedbań, jakich dopuścił się prowadzący odbiór korespondencji podmiot profesjonalny, któremu to skarżąca powierzyła część zadań związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Sytuacja, w której odbiór zawiadomienia ze skrytki pocztowej został pokwitowany przez pracownika D. danego dnia, a doręczenie do siedziby spółki pokwitowane stemplem korporacyjnym nastąpiło w dniu kolejnym, nie jest okolicznością, której strona nie powinna we własnym interesie monitorować i brać pod uwagę, pomimo zaufania, jakim darzy operatora pocztowego. Nie można przy tym oceniać zaniedbań profesjonalisty w taki sam sposób, w jaki oceniałoby się uchybienia osoby fizycznej samodzielnie występującej przed organami.
Skoro kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem dochowania szczególnej staranności w trosce o swoje interesy, to w regułach starannego działania zawarta jest odpowiedzialność strony postępowania podatkowego za sposób reprezentacji jej w stosunku do podmiotów zewnętrznych, w tym organów państwowych i doręczycieli pocztowych. Jest to sprawa wewnętrznej organizacji danego podmiotu gospodarczego i odpowiedzialności za podejmowane w tym zakresie decyzje (por. m.in. P. Pietrasz w: J. Brolik, R. Dowgier, L. Etel, C. Kosikowski, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz, W. Stachurski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX, 2013; także np. wyrok NSA z 25 października 2011 r., II FSK 731/10).
W rozpoznawanej sprawie nie wykazano także istnienia przeszkody nie do przezwyciężenia, która wystąpiła nagle i niespodziewanie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadnia niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (por. wyrok WSA w Szczecinie z 17 kwietnia 2019 r. I SA/Sz 882/18.).
Wskazać nadto należy, że zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Jest to termin zawity. W razie uchybienia temu terminowi organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania (art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej). W związku jednak z art. 90 c Prawa celnego w przypadku nieuwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu organ odwoławczy wydaje jedną decyzję w sprawie nieuwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu i uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Tak właśnie prawidłowo postąpił organ odwoławczy w kontrolowanym postępowaniu.
Sąd za nietrafny uznał również zarzut naruszenia art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, bowiem w wydanej decyzji organ w sposób szczegółowy i rzetelny odniósł się do okoliczności i do istoty rozpoznawanej sprawy. Organ sporządził uzasadnienie w sposób staranny, wskazując okoliczności mające wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Ocena organu przeprowadzona była zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, wziął on bowiem pod uwagę wszystkie zgromadzone w sprawie dowody i dokonał ich oceny zgodnej z logicznym rozumowaniem oraz doświadczeniem życiowym.
Mając na uwadze powyższe, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a..