Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2019 r. znak: [...] [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: Dyrektor Izby, organ II instancji, organ odwoławczy) stwierdził uchybienie przez M. (dalej: strona, spółka, skarżąca) terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. (dalej: Naczelnik UCS, organ I instancji) nr [...] z [...] maja 2019 r. i odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Dyrektor Izby wskazał art. 163 § 2, art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zm., dalej: O.p.); art. 73, art. 90c ustawy z 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz.U. z 2019 r. poz. 1169, dalej: P.c.); art. 5 pkt 39 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE L 269 z 10 października 2013 r. ze zm.); dalej: "u.k.c".
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że wymienioną decyzją z [...] maja 2019 r. Naczelnik UCS, po uprzednim przeprowadzeniu kontroli zgłoszenia celnego SAD nr [...] z [...] sierpnia 2018 r., dokonał sprostowania danych zawartych w zgłoszeniu i stwierdził, że właściwą metodą płatności dla podatku VAT, która winna być wskazana w polu 47 zgłoszenia, jest w tej sprawie metoda oznaczona symbolem "H" wskazującym na konieczność dokonania przelewu bankowego na konto organu skarbowego.
Decyzja została doręczona stronie [...] maja 2019 r., co wynika z zapisów naniesionych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Pismem z [...] czerwca 2019 r. pełnomocnik strony wniósł odwołanie od decyzji, wnioskując o jej uchylenie. Odwołanie, zgodnie z datownikiem Urzędu Pocztowego [...] widniejącym na kopercie, zostało nadane [...] czerwca 2019 r.
Po otrzymaniu odwołania Dyrektor Izby zawiadomił stronę o możliwości wypowiedzenia się w sprawie wciągu siedmiu dni. Zawiadomienie zostało doręczone pełnomocnikowi spółki [...] lipca 2019 r. W piśmie z [...] lipca 2019 r. pełnomocnik spółki wskazał, że w sprawie zasadnym jest przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i jego merytoryczne rozpatrzenie, a tym samym podtrzymał zarzuty odwołania.
[...] lipca 2019 r. do Dyrektora Izby wpłynął wniosek strony z [...] lipca 2019 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania z uwagi na okoliczność, iż do uchybienia doszło bez jej winy. Do wniosku załączono odwołanie z [...] czerwca 2019 r.
W wydanym rozstrzygnięciu Dyrektor Izby wyjaśnił najpierw, że w sprawach celnych organ stwierdza uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nie postanowieniem, ale decyzją. Organ odwoławczy wydaje jedną decyzję w sprawie nieuwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu i uchybienia terminowi do wniesienia odwołania.
Dyrektor Izby stwierdził, że decyzja Naczelnika UCS została doręczona stronie w sposób prawidłowy [...] maja 2019 r. Strona w toku postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji występowała samodzielnie, tzn. nie ustanowiła pełnomocnika. Decyzja została doręczona [...] maja 2019 r. na adres wskazany w zgłoszeniu celnym, tj.: K., [...], [...]. Osoba odbierająca korespondencję złożyła podpis i naniosła datę potwierdzającą przyjęcie przesyłki. Podpis znajdujący się na potwierdzeniu odbioru przesyłki nie daje co prawda podstaw do stwierdzenia, czy odbiór przesyłki pokwitowała osoba uprawniona, niemniej należy stwierdzić, że do odwołania z [...] czerwca 2019 r. pełnomocnik strony załączył uwierzytelnione tłumaczenie z języka niemieckiego aktualnej treści Rejestru Handlowego B Sądu Rejonowego w D., z którego wynika, że nie wskazano w nim osoby upoważnionej do odbioru korespondencji kierowanej na adres firmy.
Z wyjaśnień załączonych do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wynika, że odbioru korespondencji przeznaczonej dla strony dokonuje wyspecjalizowany niemiecki podmiot, tj. D. Dyrektor Izby wyjaśnił, że termin do wniesienia odwołania w sprawie rozpoczął się [...] maja 2019r. i zakończył [...] czerwca 2019 r. (poniedziałek). Odwołanie zostało natomiast nadane w Urzędzie Pocztowym [...] [...] czerwca 2019 r. (co wynika z daty stempla pocztowego na kopercie), czyli po upływie terminu. Spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Z jego treści wynika, że do momentu otrzymania stanowiska Naczelnika UCS w sprawie odwołania ([...] czerwca 2019 r.) spółka pozostawała w przekonaniu, że decyzję otrzymała [...] maja 2019 r. Spółka ustaliła, że pomimo ugruntowanej praktyki dotyczącej odbioru korespondencji w imieniu spółki przez D., w przypadku odbioru przedmiotowej decyzji doszło do całkowicie wyjątkowej sytuacji – przesyłka została doręczona spółce [...] maja 2019 r., podczas gdy odbiór zawiadomienia ze skrytki pocztowej został pokwitowany przez pracownika D. [...] maja 2019 r. W rezultacie, pomimo że przesyłka nie została w tym dniu przekazana spółce, taka data została uwidoczniona na pozostającym w dyspozycji Deutsche Post potwierdzeniu odbioru, a w rezultacie wskazana organowi jako data odbioru decyzji.
W ocenie Dyrektora Izby okoliczności związane z organizacją procesu doręczania korespondencji do firmy nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla niedokonania czynności wniesienia odwołania w terminie i nie uprawdopodabniają braku winy spółki w uchybieniu terminowi. Spółka, podejmując współpracę z profesjonalnym podmiotem winna tę współpracę zorganizować w taki sposób, aby zagwarantować sobie bieżący dostęp do korespondencji. Spółka jest na tyle dużym podmiotem gospodarczym, że posiada w swojej strukturze organizacyjnej kilka departamentów, w tym departament podatkowy. Działając świadomie i starannie winna organizować działalność dotyczącą także odbioru korespondencji w taki sposób, aby nie narażać się na ewentualne uchybienia wobec organów podatkowych. Powoływanie się na całkowicie wyjątkowy charakter okoliczności zaistniałych przy przekazaniu spornej przesyłki nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że spółka uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminowi.
Spółka, jak twierdzi w złożonym wniosku, już [...] maja 2019 r. miała wiedzę o skierowaniu do niej przesyłki rejestrowanej i pozyskała ją z przekazanego przez D. awiza, a następnie wyraziła zgodę na jej odbiór w tym samym dniu przez pracownika D.. Zatem okoliczność przekazania przesyłki dopiero w dniu następnym nie zmienia faktu, że spółka miała świadomość doręczenia tej konkretnej przesyłki [...] maja 2019 r.
Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że [...] maja 2019 r. spółka umocowała do działania w swoim imieniu profesjonalnego pełnomocnika, który również winien zapoznać się ze wszystkimi okolicznościami wydania i doręczenia decyzji.
Według Dyrektora Izby spółka wykazała się niedbalstwem w postępowaniu i nie zadbała należycie o swoje interesy. W sprawie nie została spełniona jedna z przesłanek warunkujących przywrócenie terminu, tj. nie został uprawdopodobniony brak winy wnioskującego w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania.
Strona reprezentowana przez pełnomocnika zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby, zarzucając naruszenie:
- - art. 162 § 1 O.p. w związku z art. 73 ust. 1 P.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika UCS, w następstwie czego organ odwoławczy, działając na podstawie art. 90c w zw. z art. 73 P.c. podjął rozstrzygnięcie przewidziane w art. 228 § 1 pkt 2 O.p., tj. stwierdził, że odwołanie od decyzji Naczelnika UCS zostało wniesione przez spółkę z uchybieniem terminu, mimo że skarżąca spełniła przesłankę przewidzianą w art. 162 § 1 O.p. w postaci uprawdopodobnienia braku winy w niedotrzymaniu terminu do wniesienia odwołania, jak również spełniła przesłanki warunkujące przywrócenie terminu do wniesienia odwołania przewidziane w art. 162 § 2 O.p.;
- - wadliwość formalnoprawną wynikającą z naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenia art. 210 § 1 pkt O.p. w związku z art. 73 ust. 1 P.c. poprzez wadliwe skonstruowanie uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, które oparte zostało na okolicznościach irrelewantnych z punktu widzenia zagadnienia będącego przedmiotem rozstrzygnięcia, jak również na okolicznościach, które w rozpatrywanej sprawie nie zachodziły, co wywołało błędne przeświadczenie organu odwoławczego o zasadności i zgodności z prawem jego decyzji, podczas gdy rozstrzygnięcie to narusza prawidłowo zinterpretowane przepisy art. 162 O.p.
W uzasadnieniu skargi jej zarzuty zostały uszczegółowione.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości; zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Stosownie do treści przepisów art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107, dalej: p.u.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie
Na wstępie wskazać należy, że w myśl art. 73 ust. 1 P.c. do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12, art. 138a § 4, art. 141-143, art. 168, art. 170 oraz działu IV rozdziałów 2, 5, 6, 9, 10, 11 - z wyłączeniem art. 200, oraz rozdziałów 21-23 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, a do odwołań stosuje się odpowiednio także przepisy art. 140 § 1, art. 162 § 1-3, art. 163 § 2, art. 169 § 1 i la, art. 210 § 1 pkt 1-6 i 8 oraz § 2, art. 220, art. 221, art. 222, art. 223, art. 226-229, art. 232, art. 233 § 1 i 2, art. 234 oraz art. 234a tej ustawy.
Wyjaśnić należy, że instytucja przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej została uregulowana w art. 162 O.p. Na podstawie tego przepisu w sytuacji uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1), zaś podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, przy czym jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2).
Wskazana regulacja prawna kreuje cztery przesłanki warunkujące możliwość przywrócenia terminu tj. uchybienie terminu, wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu z zachowaniem siedmiodniowego terminu do jego złożenia (od dnia ustania przyczyny jego uchybienia), uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej oraz dokonanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie.
Podkreślenia wymaga, że instytucja przywrócenia terminu nie jest przedmiotem uznania organów administracji publicznej. Omawiany przepis stanowi bowiem expressis verbis, że w razie uchybienia terminu należy ten termin przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, iż uchybienie nastąpiło bez jego winy. Organ zatem, w razie wystąpienia pozytywnych przesłanek objętych tym przepisem, zobligowany jest do przywrócenia terminu.
Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2017 r., II GSK 3163/15 – dostępny w CBOSA). Strona powinna nie tylko wskazać przeszkodę, która spowodowała uchybienie terminu, ale także uprawdopodobnić, że przyczyny tej strona nie mogła przezwyciężyć przy użyciu największego, w danych okolicznościach, wysiłku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 października 2012 r., sygn. akt I FSK 2179/11-dostepny w CBOSA).
A zatem, przy ocenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania danej czynności istotne jest rozróżnienie samej przeszkody od okoliczności wskazujących na brak po stronie wnioskodawcy winy w uchybieniu terminowi, tj. okoliczności, które świadczą o tym, że wnioskodawca dołożył należytej staranności, aby mimo zaistnienia danej przeszkody dokonać czynności w stosownym terminie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 września 2013 r., sygn. akt I FSK 1279/12 - dostępny w CBOSA).
Wskazać także należy, w odniesieniu do argumentów skarżącego dotyczących braku zawinienia z powodu powierzenia odbioru korespondencji podmiotowi zewnętrznemu, skarżąca ponosi odpowiedzialność za działania wszystkich osób, przy pomocy których dokonuje czynności procesowych, w tym również profesjonalnego pełnomocnika. Odpowiedzialność za działania tych osób, w tym pracowników zatrudnionych w kancelarii prawej, jest oceniana pod względem należytej staranności. Przesłanka należytej staranności w odniesieniu do skarżącej jest rozpatrywana w odniesieniu do odpowiedzialności spółki za dobór osób (pracowników oraz innych osób), którym powierza wykonanie określonego zadania (należącego do jej obowiązków), w tym także w zakresie reprezentacji prawnej w postępowaniu przed organami podatkowymi. W przypadku powierzenia obowiązków pełnomocnikowi profesjonalnemu, to ten podmiot ponosi konsekwencje działań swoich pracowników oraz innych osób, którym powierzył określone obowiązki (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 czerwca 2018 r., sygn. I GSK 1398/16, wyrok NSA z 7 marca 2014 r., II FSK 791/12; wyrok NSA z 23 września 2004 r., FSK 502/04; wyrok NSA z 12 kwietnia 2002 r., I SA/Gd 1676/99; wyrok NSA z 5 września 2017 r., I FSK 20/16; wyrok NSA z dnia 29 listopada 2017 r., I FSK 1768/15; wyrok NSA z dnia 14 marca 2013 r., I FSK 605/12).
W ocenie Sądu skarżąca błędne uznała, że samo powierzenie profesjonalnemu podmiotowi zewnętrznemu odbioru korespondencji i wewnętrzna organizacja pracy tego podmiotu stanowi o braku jej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania.
Nietrafny jest argument o braku zawinienia strony z uwagi na powierzenie czynności związanych z odbiorem korespondencji podmiotowi zewnętrznemu, nawet jeśli jest to podmiot o ugruntowanej pozycji na rynku tego typu usług. Skoro zatem jest to podmiot profesjonalny, prowadzący działalność gospodarczą z zakresu odbioru korespondencji, to powinien on zorganizować pracę biurową w sposób, który eliminowałby pomyłki takie jak błędne oznaczenie daty podjęcia pisma. Bowiem zarówno w interesie tego podmiotu, jak i podmiotów korzystających z jego usług jest też takie zorganizowanie wewnętrznego obiegu korespondencji w firmie, który umożliwia dochowanie terminów procesowych. Skarżąca jest natomiast podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą, wymagana jest od niej zatem szczególna staranność w prowadzeniu własnych spraw, w tym w zagwarantowaniu prawidłowego odbioru kierowanej do niej korespondencji.
W ocenie Sądu nietrafnym jest podejmowana przez skarżącą próba odseparowania się od skutków prawnych zaniedbań, jakich dopuścił się prowadzący odbiór korespondencji podmiot profesjonalny, któremu to skarżący powierzyła część zadań związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą.
Wskazać należy, że w od profesjonalisty w danej dziedzinie oczekiwać należy większej staranności w podejmowanych przez niego działaniach. Stosunek łączący w tym przypadku skarżącą i podmiot zewnętrzny opierał się nie tylko na stosunku zlecenia między przedsiębiorcami w obrocie gospodarczym, ale także na zaufaniu – co można wywieść także z twierdzeń skarżącej ujętych w skardze. Nie można zatem, w ocenie Sądu oceniać zaniedbań profesjonalisty w taki sam sposób jak oceniałoby się uchybienia podmiotu nieprofesjonalnego czy osoby fizycznej samodzielnie występującej przed organami.
Skoro jak to zostało wskazane powyżej kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności w trosce o swoje interesy, to w regułach starannego działania zawarta jest odpowiedzialność strony postępowania podatkowego za sposób reprezentacji jej w stosunku do podmiotów zewnętrznych, w tym organów państwowych i doręczycieli pocztowych. Jest to sprawa wewnętrznej organizacji danego podmiotu gospodarczego i odpowiedzialności za podejmowane w tym zakresie decyzje (por. m.in. P. Pietrasz w: J. Brolik, R. Dowgier, L. Etel, C. Kosikowski, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz, W. Stachurski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX, 2013; także np. wyrok NSA z dnia 25 października 2011 r., II FSK 731/10 - dostępny w CBOSA).
W przedmiotowej sprawie nie wykazano także istnienia przeszkody nie do przezwyciężenia, która wystąpiła nagle i niespodziewanie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadnia niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie sygn. akt I SA/Sz 882/18 z 17.04.2019r.).
Wskazać nadto należy, że zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 O.p. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Opisany w tym artykule termin jest terminem procesowym oraz zawitym. W razie uchybienia mu, stosowanie do art. 228 § 1 pkt 2 O.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W związku z treścią art. 90 c P.c. w przypadku nie uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu organ odwoławczy wydaje jedną decyzję w sprawie nieuwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu i uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Tak właśnie prawidłowo postąpił organ odwoławczy w kontrolowanym postępowaniu.
Odnosząc się nadto do zarzutu naruszenia przez organ przepisu art. 210 § 1 pkt 6 O.p., Sąd uznał go za nietrafny, bowiem w ocenie Sądu organ w wydanej decyzji w sposób szczegółowy i rzetelny odniósł się do wszystkich okoliczności danej sprawy, zatem także do tych irrelewantnych w ocenie strony. Na podstawie lektury uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie można także dojść do przekonania, by organ w swoich rozważaniach nie odniósł się do istoty sprawy. Organ sporządził uzasadnienie w sposób staranny, wskazując okoliczności mające wpływ na jego decyzję – ocena organu przeprowadzona była zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów – wziął on bowiem pod uwagę wszystkie zgromadzone w sprawie dowody i dokonał ich należytej oceny, zgodnej z logicznym rozumowaniem oraz doświadczeniem życiowym.
Mając na uwadze powyższe względy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie.