Uzasadnienie
Skarżący M.M. i C.M. wraz ze skargą na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. złożyli na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazali, że znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. M.M. pozostaje bez pracy, a od sierpnia 2011 r. bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Na utrzymaniu skarżących pozostaje dwoje dzieci w wieku szkolnym. Wynagrodzenie za pracę otrzymywane przez C.M. wydawane jest na opłaty oraz niezbędne środki do życia.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżący podali, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe z dwójką dzieci, a w oświadczeniu majątkowym, że nie posiadają żadnego majątku nieruchomego, wartościowych rzeczy ruchomych, zgromadzonych zasobów pieniężnych. W rubryce formularza dotyczącej dochodów wpisano dochody z umowy o pracę C.M. w wysokości [...] zł netto.
Pismem z dnia 10 lutego 2012 r. skarżący zostali wezwani do przedłożenia dodatkowych dokumentów obrazujących ich sytuację majątkową i rodzinną w terminie dziesięciodniowym pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie informacji znajdujących się w aktach sprawy, w tym o:
- - odpisy rocznych deklaracji podatkowych skarżących za 2010 r., wraz z potwierdzeniem ich złożenia w urzędzie skarbowym, a także za 2011 r. jeśli już zostały złożone;
- - wyciągi z rachunków bankowych skarżących (także zajętych) w tym z lokat, z kart kredytowych z ich stanem za okres od 10 listopada 2011 r. do 10 lutego 2012 r.;
- - zaświadczenie z właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy czy skarżący korzystają z pomocy społecznej czy ubiegali się w 2011 r. i 2012 r. o jej przyznanie;
- - wykaz ponoszonych przez skarżących miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie (opłaty mieszkaniowe, wyżywienie itp.) i innych obciążeń (raty kredytów, pożyczek), wydatków na utrzymanie studiującego syna, a także wykazu zadłużenia rodziny oraz dokumentów potwierdzających wysokość wydatków, zobowiązań z ostatnich dwóch miesięcy;
- - zaświadczenie pracodawcy skarżącego o wysokości średniego miesięcznego wynagrodzenia netto z ostatnich 6 miesięcy;
- - dodatkowe oświadczenie skarżących o wysokości otrzymanej w styczniu i lutym 2012 r. pomocy pieniężnej od członków rodziny;
- - zaświadczenia ze szkół, w których kontynuują naukę dzieci skarżących, czy otrzymują stypendium, w jakiej wysokości;
- - dokumenty potwierdzające zakończenie prowadzenia działalności gospodarczej,
- - aktualne zaświadczenie z urzędu pracy potwierdzającego, że skarżąca M.M. jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku;
- - dodatkowe oświadczenie dotyczące stanu majątkowego, czy skarżący nadal posiadają cztery samochody osobowe: [...],[...],[...],[...], w jaki sposób i przez kogo są wykorzystywane, czy skarżący otrzymują z tego tytułu dochody, w jakiej wysokości, jeśli pojazdy zostały sprzedane oświadczenia o wysokości dochodu z tego tytułu, a także dokumentów potwierdzających wszystkie wym. okoliczności.
Skarżący w zakreślonym terminie ani dotychczas nie przedłożyli żadnych dokumentów określonych ww. wezwaniem, nie ustosunkowali się także w żaden sposób do zobowiązania.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje.
Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.
Zwolnienie od kosztów sądowych, stanowiące prawo pomocy w zakresie częściowym, o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie skarżąca, jest wyjątkiem od powyższej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże ona brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Z treści tego przepisu wynika, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Natomiast rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004).
Należy zauważyć, że postępowanie w przedmiocie udzielenia prawa pomocy, stanowiącego rodzaj dotacji z budżetu państwa, powinno charakteryzować się współdziałaniem strony i Sądu (referendarza sądowego). Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne i rzetelne, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych informacji, bądź jeśli okażą się one niewystarczające dla oceny, strona wezwana na podstawie art. 255 p.p.s.a. o nadesłanie dodatkowych dokumentów i oświadczeń jest zobowiązana do ich dostarczenia, a w sytuacji gdy nie jest to możliwe lub utrudnione – do jakiegokolwiek ustosunkowania się do wezwania.
Na wstępie należy wskazać, że koszty sądowe na obecnym etapie sprawy to wpis od skargi wynoszący 500 zł.
Ze złożonego przez skarżących wniosku wynikało, że prowadzą oni czteroosobowe gospodarstwo domowe, jedynym żywicielem rodziny jest C.M. uzyskujący wynagrodzenie za pracę w wysokości ok. [...] zł, rodzina nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Ponadto na podstawie akt sprawy ustalono, że rodzina mieszka w wynajmowanym mieszkaniu o pow. 125 m kw., w zamian za dozór i czynsz, które stanowiło wcześniej ich własność, a którego z uwagi na trudną sytuację materialną wyzbyli się. Skarżący otrzymują pomoc finansową od rodziny w kwocie od [...] zł do [...] zł miesięcznie
W związku z tym, że złożone oświadczenie okazało się niewystarczające do dokonania oceny możliwości płatniczych skarżących i ich zdolności do poniesienia kosztów sądowych, a także z uwagi na to, że z akt sprawy wynikały dodatkowe okoliczności, które nie zostały podane we wniosku, pismem z dnia 10 lutego 2012 r. zostali wezwani do przedłożenia dodatkowych dokumentów pozwalających zweryfikować podane informacje jak i uzupełniających ich wniosek m.in. w zakresie źródeł utrzymania, ponoszonych wydatków, posiadanego majątku. Wymagało bowiem potwierdzenia, że skarżący nie posiadają oszczędności, majątku (z akt wynikało, że dysponują czterema samochodami osobowymi), jak też ustalenia jakie ponoszą aktualnie wydatki na konieczne utrzymanie, w jaki sposób je finansują, skoro twierdzą, że czteroosobowa rodzina utrzymuje się z kwoty ok. [...] zł, a bezrobotna M.M. od lipca 2011 r. nie otrzymuje zasiłku, a także czy rodzina korzysta z pomocy instytucji lub rodziny, ponieważ okoliczności te rzutują na sytuację skarżących i ich zdolność do poniesienia kosztów sądowych.
Pełnomocnik skarżący przesyłkę zawierającą ww. wezwanie otrzymał w dniu 16 lutego 2012 r., termin na wykonanie zobowiązania upływał 27 lutego 2012 r. Jak wynika z akt sprawy skarżący jak dotychczas nie wywiązali się z zobowiązania, co stanęło na przeszkodzie wyjaśnieniu wątpliwości co do ich sytuacji finansowej i majątkowej oraz w konsekwencji uniemożliwiło poczynienie kategorycznych ustaleń w tej kwestii.
Wobec tego należało uznać, że skarżący nie wykazali przesłanek prawa pomocy, dlatego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.