Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 6 listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę I. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2014 rok.
W piśmie z dnia 12 listopada 2014 r. skarżąca zwróciła się z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 12 listopada 2014 r. wezwano skarżącą do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem w kwocie [...] zł.
W dniu 20 listopada 2014 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy na formularzu PPF w zakresie częściowym obejmującym zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosku skarżąca (lat [...]) wskazała, że do jej stałych kosztów utrzymania należą:
- – czynsz (mieszkanie komunalne wraz z opłatą za zimną wodę i odpady – [...]zł),
- – prąd (co dwa miesiące ok. [...] – [...] zł),
- – telefon (miesięcznie ok. [...] zł),
- – dzierżawa oraz podatek za 1 ha dzierżawionej łąki (rocznie [...] zł),
- – dzierżawa oraz podatek za grunt rolny zabudowany (rocznie [...] zł),
- – radio ([...] zł) – w zw. z oszczędnościami z telewizji skarżąca zrezygnowała,
- – zakup węgla do ogrzewania mieszkania oraz podgrzewania wody,
- – opłaty zw. z bieżącymi naprawami i niezbędnymi remontami budynku TBS,
- – rehabilitacja (miesięcznie [...] zł) oraz koszty dojazdu ([...] zł).
Skarżąca wskazała, że otrzymuje z tytułu emerytury kwotę [...] zł netto ([...] zł brutto). Do wniosku dołączone zostało przez skarżącą zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z dnia 19 listopada 2014 r.
Ponadto skarżąca wyjaśniła, że [...] ha gruntu, który dzierżawi to łąka oraz trawa. Działka siedliskowa o pow. [...] m2 to teren gdzie jest dom, zabudowania gospodarcze, podwórko. Działka została przeznaczona w części pod uprawę głównie na własne potrzeby. Dopłat "unijnych" skarżąca nie pobiera.
W odpowiedzi (pismo z dnia 30 grudnia 2014 r.) na wezwanie Sądu dotyczące uzupełnienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca oświadczyła, że działka siedliskowa, to obszar na którym znajdują się dom, podwórko, budynki gospodarcze, uprawy krzewów ozdobnych, kwiatów, ale również uprawa pigwy, kukurydzy, kartofli, innych warzyw oraz truskawek. Ponadto skarżąca wskazała, że na wysokość przychodu uzyskiwanego z ww. gospodarstwa wpływają szkody wyrządzane przez dziką zwierzynę i szkodniki.
Dodatkowo skarżąca oświadczyła, że dotychczas nie korzystała z opieki społecznej oraz nie korzystała z płatności przyznawanych przez ARiMR.
W załączeniu ww. pisma skarżąca załączyła szereg dokumentów (w kopiach):
- – analiza opłat TBS "[...]" Sp. z o.o. wg. stawek za czynsz: [...]zł, wywóz nieczystości: [...] zł, zimna woda: [...] zł (pow. użyt. lokalu: [...]m2, mieszkalna:
[...] m2, kuchnia: [...] m2),
- – aneks nr 2 z dnia 27 lipca 2007 r. do umowy najmu lokalu,
- – zawiadomienie o zmianie wysokości opłat z dnia 10 lipca 2014 r. ([...] zł),
- – potwierdzenie wpłaty z tytułu czynszu za miesiące od kwietnia do grudnia w kwotach po [...] zł miesięcznie,
- – umowę dzierżawy nr [...] z dnia 15 kwietnia 2010 r. zawarta na czas nieoznaczony (nieruchomość gruntowa z przeznaczeniem pod łąki, czynsz w wysokości [...] zł rocznie (10.000 m2 x 0,07 zł/10 m2),
- – umowę dzierżawy nr [...] z dnia 12 października 2005 r. zawarta na czas określony (nieruchomość gruntowa o pow. [...]m2, z przeznaczeniem pod uprawę warzyw),
- – fakturę [...] z dnia 30 października 2012 r. dot. robót budowlanych ([...] zł),
- – faktura [...] z dnia 27 sierpnia 2014 r. energia elektryczna ([...] zł),
- – faktura [...] z dnia 28 października 2014 r. energia elektryczna ([...] zł),
- – faktura [...] z dnia 3 listopada 2014 r. o. wraz z dowodem wpłaty ([...] zł),
- – faktura [...] z dnia 3 grudnia 2014 r. o. wraz z dowodem wpłaty ([...] zł),
- – dowód wpłaty dot. dzierżawy za 2014 r. ([...] zł),
- – dowód wpłaty dot. dzierżawy za 2014 r. (wokół domu) ([...] zł),
- – dowód wpłaty dot. abonamentu RTV ([...] zł),
- – dowód wpłaty z dnia 7 maja 2014 r. podatek rolny nieruchomość ul. [...] (01/14 – 04/14: [...] zł),
- – dowód wpłaty z dnia 19 marca 2014 r. podatek rolny nieruchomość W. P. (01/14 - 04/14: [...] zł),
- – zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2013 (PIT-37) wraz z potwierdzeniem złożenia do [...] Urzędu Skarbowego w S.,
- – wyciąg z rachunku bankowego w [...]Bank S.A. (okres od 1 listopada 2014 r. do 22 grudnia 2014 r.),
- – wyciąg z rachunku bankowego [...] (okres od 12 września 2014 r. do 10 października 2014 r. oraz od 12 listopada 2014 r. do 11 grudnia 2014 r.),
- – wykaz operacji na rachunku [...],
- – zaświadczenie ARiMR o nadanym nr identyfikacyjnym z dnia 3 sierpnia 2010 r.,
- – zaświadczenie ARiMR o nie pobieraniu przez skarżącą dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych ora z pomocy finansowej z tytułu innych programów dla PROW 2004-2006 oraz PROW 2007-2013,
- – rachunek [...] z dnia 7 września 1999 r. ([...] zł),
- – fakturę [...] z dnia 18 października 2004 r. ([...] zł),
W uzupełnieniu pisma z dnia 30 grudnia 2014 r. skarżąca wyjaśniła, że faktura nr [...] dotyczyła zakupu materiałów na budowę nowego CO w mieszkaniu, a nie jak omyłkowo wskazała materiałów ogrodzeniowych. Ponadto załączyła interpretację dr B.H. Toszka dotyczącą określenia "działka siedliskowa" w orzeczeniu NSA o sygn. akt II SA/Sz 859/12 oraz wyroku WSA w Szczecinie z 17 października 2012 r.
Do pisma z dnia 31 grudnia 2014 r. skarżąca załączyła:
- – fakturę [...] z dnia 16 lipca 2005 r. C. ([...] zł),
- – fakturę [...] z dnia 31 października 2011 r. C. ([...] zł),
- – fakturę [...] z dnia 5 sierpnia 2014 r. C. ([...] zł).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zgodnie z treścią art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo tylko od opłat sadowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Wniosek o zwolnienie tylko od opłaty sądowej w całości tj. opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem stanowi wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, który to jest oceniany z uwzględnieniem innych przesłanek niż wniosek w zakresie całkowitym.
Decydujące dla prawidłowego ustalenia zaistnienia przesłanki wskazanej w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. jest zbadanie jaką część kosztów skarżący może ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zgodnie z powołanym powyżej przepisem to na skarżącej, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu (inicjatywa dowodowa), na co wskazuje użyty we wskazanym przepisie zwrot: "...gdy wykaże...". Na etapie rozpatrywania wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd dokonuje oceny oświadczeń skarżącej (art. 252 § 1 i 2 p.p.s.a), a w razie, gdy okaże się niewystarczające przedłożonych na jego wezwanie dodatkowych dokumentów (art. 255 p.p.s.a.).
Przepis art. 255 p.p.s.a. jest nie tylko podstawą prawną do podjęcia działań umożliwiających prawidłową ocenę sytuacji materialnej strony, ale również stanowi regulację, która pozwala skarżącej na uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie okażą się wystarczające do stwierdzenia zaistnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Żądanie przyznania prawa pomocy wymaga od skarżącej aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych przez Sąd dokumentów.
Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I OZ 1551/05, to do Sądu należy uznanie, czy złożone oświadczenie o stanie majątkowym i dochodach ma charakter wyczerpujący i dostateczny. W kompetencji Sądu pozostaje również uznanie, jakie informacje niezbędne są dla stwierdzenia istnienia przesłanek dla przyznania prawa pomocy. Przepis art. 255 p.p.s.a. nakłada bowiem na skarżącą ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy obowiązek złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych na wezwanie Sądu.
Skarżąca uzasadniając swój wniosek powołała się na trudną sytuację materialną, w tym wysokość emerytury (tj. [...] zł – zgodnie z zaświadczeniem ZUS Oddział w S. z dnia 19 listopada 2014 r.) i inne zobowiązania (wydatki, koszty utrzymania oraz koszty związane z dzierżawionymi nieruchomościami gruntowymi i działką siedliskową, co uniemożliwia jej poniesienie ciężaru opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem.
Dodatkowo skarżąca została wezwana przez Sąd do przedłożenia dodatkowych dokumentów uzasadniających sytuację majątkową. W odpowiedzi nadesłano szereg dokumentów potwierdzających ponoszone przez skarżącą wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz wydatkami związanymi z dzierżawami gruntów rolnych.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd stwierdza że nie zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy w oczekiwanym przez skarżącą zakresie. Podstawą pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywisty i aktualny stan majątkowy i możliwości płatnicze skarżącej ubiegającej się o przyznanie tego prawa. W niniejszej sprawie skarżąca nie przedstawiła wszystkich dokumentów o przedłożenie, których została wezwana przez Sąd.
W szczególności skarżąca nie przedłożyła:
- – dokumentów potwierdzających jaki tytuł prawny służy skarżącej do działki siedliskowej, na której znajduje się dom oraz zabudowania gospodarcze,
- – oświadczenia i dokumentów potwierdzających, kto mieszka w domu (na działce siedliskowej) i ponosi wydatki i w jakiej wysokości związane z jego utrzymaniem.
Skarżąca przedłożyła zaświadczenie o wysokości otrzymywanego świadczenia emerytalnego ([...] zł netto) oraz kopie dokumentów ilustrujących wydatki, które obejmują opłaty za prąd za okres od sierpnia do października 2014 r. ([...] zł) i od czerwca do sierpnia 2014, za telefon za listopad i grudzień 2014 r. (po [...] zł), czynsz za lokal mieszkalny ([...]zł). Ponadto z przedłożonego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2013 wynika, że skarżąca osiągała przychody z tytułu emerytury w kwocie [...] zł oraz z działalności wykonywanej osobiście (w tym umowy o dzieło i zlecenie) w kwocie [...] zł. Skarżąca osiągnęła dochód w wysokości [...] zł, co pozwala na określenie miesięcznego dochodu w kwocie ok. [...] zł.
Skarżąca podniosła w uzasadnieniu wniosku, iż ponosi koszty związane z umowami dzierżawy gruntów rolnych (w tym łąki oraz grunty, na których uprawia kartofle, kukurydze, truskawki, warzywa oraz drzewa owocowe) łącznie stanowią one kwotę ok. [...] zł rocznie.
Przedstawione na wezwanie Sądu dokumenty związane z wydatkami związanymi z bieżącymi naprawami i koniecznymi remontami budynku dotyczą wydatków poniesionych w latach 1999 ([...]zł), 2004 ([...] zł), 2005 ([...] zł), 2011 ([...]zł) oraz 2014 ([...] zł).
Z informacji zawartych w wydrukach salda rachunku w banku [...] Bank S.A. wynika, że skarżąca dokonała płatności z tytułu umowy kredytowej (raty 8 i 10) w kwocie [...] zł.
Należy uznać, że skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w kwocie [...] zł. Na podstawie przedłożonego wniosku oraz dokumentów dotyczących ponoszonych wydatków i wysokości dochodów z wykazanego źródła dochodów, Sąd uznał że nie ma podstaw do zastosowania instytucji prawa pomocy. Ponoszenie przez skarżącą wydatków związanych z komercyjnymi zobowiązaniami kredytowymi oraz uzyskiwanie dochodów (w nie określonej wysokości) także z innych źródeł niż wskazane świadczenie emerytalne nie pozwala na przyjęcie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Ponadto nierzetelne wykonanie przez skarżącą wezwania Sądu, również jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności,a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie.
Dlatego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należało orzec, jak w sentencji.