Uzasadnienie
Zaskarżonym do Sądu postanowieniem z dnia [...] października 2020 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej "Dyrektor") utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatu [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Kierownik") z dnia [...] września 2020 r. nr [...] odmawiające R. D. (dalej: "Wnioskodawca", "Skarżący") wszczęcia postępowania o przyznanie pomocy finansowej producentowi rolnemu, któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym w związku z epidemią COVID-19.
Jako podstawę prawną organ przywołał przepis art. 138 § 1 ust. 1, art. 61a § 1 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, zwanej dalej: "k.p.a.") w związku z §13z ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 r. poz. 187 ze zm., dalej zwanego: "rozporządzenie z dnia 27 stycznia 2015 r.") w brzmieniu określonym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2020 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2020 r. poz. 1258).
Z ustalonego stanu faktycznego wynika, co następuje.
Wnioskodawca złożył do Kierownika w dniu 21 sierpnia 2020 r., na urzędowym formularzu, wniosek o udzielenie pomocy na podstawie § 13z rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r.
Na formularzu ww. wniosku Wnioskodawca złożył m.in. oświadczenie o tym, że jego gospodarstwo jest zagrożone utratą płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym w związku z epidemią COVID-19 oraz niewypłaceniem pomocy, o której mowa § 13v ust. 1 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. oraz oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do pomocy, o której mowa w § 13v ust. 1 ww. rozporządzenia.
Postanowieniem z dnia [...] września 2020 r. Kierownik odmówił wszczęcia postępowania w sprawie o udzielenie pomocy na podstawie § 13z rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r.
W uzasadnieniu postanowienia przywołał brzmienie § 13z ust. 3 pkt 4 i 5 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. i wyjaśnił, że o pomoc na podstawie §13z może ubiegać się jedynie wnioskodawca, który złożył w roku 2019 wniosek o pomoc na szkody spowodowane przez suszę i inne niekorzystne zjawiska, o których mowa w §13 v rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. Oświadczenia takiego nie może więc skutecznie złożyć producent rolny, który nie składał w roku 2019 wniosku w oparciu o §13 v rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r., ponieważ "nie posiada on prawa do pomocy, którego mógłby się zrzec".
Nadto, powołując się na przepis art. 61 a § 1 k.p.a. stwierdził, że brak złożenia w 2019 roku wniosku o udzielenie pomocy finansowej stanowi inną uzasadnioną przyczynę wskazującą na konieczność wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.
W zażaleniu na to postanowienie Wnioskodawca wyjaśnił, że składał w roku 2019 wniosek tzw. suszowy wraz z protokołem oszacowania strat klęskowych; nie pamiętał czy był on wysłany listem zwykłym, czy poleconym.
Nadto wskazał, że poniósł w 2019 roku ogromne straty, zwłaszcza w uprawie łubinu oraz plantacji porzeczki czarnej (wiosenne przymrozki, a później susza).
Zawnioskował o umożliwienie ponownego złożenia wniosku i jego rozpatrzenie.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] października 2020 r. Dyrektor utrzymał w mocy opisane wyżej postanowienie Kierownika.
Dyrektor stwierdził, że w dniu 5 października 2020 r. Strona złożyła pismo oraz protokół z szacowania strat.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że zgodnie z § 13z ust. 1 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r., "w 2020 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu:
- 1) w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego. przymrozków wiosennych lub powodzi, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy;
- 2) który złożył wniosek o udzielenie pomocy, o której mowa w § 13v ust. 1, i nie otrzymał tej pomocy w związku z wyczerpaniem krajowego limitu pomocy de minimis w 2020 r.;
- 3) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym w związku z epidemią COVID-19 oraz niewypłaceniem pomocy, o której mowa w § 13 v ust.1"
Uwzględniając powyższe, Dyrektor stwierdził, że Kierownik prawidłowo odmówił Wnioskodawcy pomocy, ponieważ nie złożył on wniosku o przyznanie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy. Stwierdził dalej, że "tylko w przypadku złożenia ww. wniosku Strona może zrzec się prawa do płatności przyznawanych na mocy tegoż wniosku, składając wniosek o udzielenie pomocy na podstawie art. 13 z na mocy złożonego oświadczenia rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa."
Stwierdził dalej, że Strona nie wykazała, aby faktycznie taki wniosek został do organu przesłany. Dodał, że gdyby taki wniosek wpłynął do Kierownika, czy to listem zwykłym, czy poleconym, zostałoby to odnotowane przez organ.
Organ wskazał dalej, że termin na złożenie takiego wniosku został określony na okres od 3 października 2019 r. do dnia 31 października 2019 r. i został przedłużony do dnia 15 listopada 2019 roku.
Stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż Strona nie złożyła w ww. terminie wniosku, "zatem nie jest możliwe, aby wniosek został złożony w innym niż wskazany powyżej termin."
W ocenie Dyrektora, powyższe okoliczności w pełni uzasadniały wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.
W skierowanej do Sądu skardze na opisane wyżej postanowienie Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30 % danej uprawy.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że ww. wniosek wraz z protokołem z oszacowania szkód złożył do Kierownika. O tym, że nie wpłynął do organu, dowiedział się z treści postanowienia Kierownika z dnia [...] września 2020 r.
Podniósł, że wystąpił do Dyrektora z pismem, aby umożliwiono mu ponowne złożenie wniosku i otrzymał postanowienie o odmowie.
Wskazał w dalszej części skargi na oszacowane szkody powstałe w jego uprawach w 2019 roku.
Do skargi dołączył dwa protokoły z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym: z dnia [...] października 2017 r. i [...] września 2019 r. oraz swój wniosek z dnia [...] listopada 2019 r. o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu za rok 2019.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.
Odnosząc się do wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku tzw. "suszowego", wyjaśnił, że termin na złożenie wniosku jest terminem materialnoprawnym, który nie podlega przywróceniu. Stwierdził, że okoliczność niezłożenia wniosku o pomoc suszową do 15 listopada 2019 r. jest bezsporna, a dopełnienie czynności wraz ze skargą nastąpiło po upływie terminu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.
Jak stanowi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem, tj. prawidłowości zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów obowiązującego prawa oraz trafności jego wykładni. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Z przepisów art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Stosownie do art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Rozpoznając wniesioną skargę w granicach tak zakreślonych kompetencji, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie lecz z powodów nie wskazanych w jej treści.
Przedmiotem skargi, a tym samym przedmiotem kontroli Sądu, jest postanowienie Dyrektora, który utrzymał w mocy postanowienie Kierownika o odmowie wszczęcia postępowania o przyznanie pomocy finansowej producentowi rolnemu, któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym w związku z epidemią COVID-19.
Skarżący złożył do Kierownika w dniu 21 sierpnia 2020 r. wniosek o udzielenie pomocy na podstawie § 13z rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań ARiMR dla producenta rolnego, któremu zagraża utrata płynności finansowego w związku z ograniczeniami na rynku rolnym w związku z epidemią COVID-19.
Organy obydwu instancji, powołując się na §13z ust. 1 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r., stwierdziły, że skoro Skarżący nie złożył wniosku o przyznanie pomocy producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, powstałe na powierzchni upraw objęły co najmniej 30 % danej uprawy, to nie może zrzec się prawa do płatności przyznawanych na mocy tegoż wniosku. W konsekwencji stwierdziły, że z tego powodu nie można było wszcząć postępowania o przyznanie pomocy finansowej producentowi rolnemu, któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym w związku z epidemią COVID-19.
Skarżący, w toku postępowania administracyjnego twierdził, że nie pamiętał, czy wniosek tzw. suszowy wysyłał do organu listem poleconym czy zwykłym, złożył go następnie do organu w dniu [...] października 2020 r., a w skardze do Sądu złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia ww. wniosku, dołączając do niej wniosek z dnia [...] listopada 2019 r. udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30 % danej uprawy wraz z protokołami z [...] sierpnia 2017 r. i [...] września 2019 r.
Wskazać zatem wypada na treść przepisu §13z rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia wniosku.
Wyjaśnić należy, że przepis § 13z rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. został wprowadzony do tego aktu prawnego z dniem 18 lipca 2020 r. na mocy § 1 w zw. z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 17 lipca 2020 r. poz. 1258) i pierwotne brzmienie tego przepisu było następujące:
"§13z ust.
- 1. W 2020 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu:
- 1) w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego. przymrozków wiosennych lub powodzi, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy;
- 2) który złożył wniosek o udzielenie pomocy, o której mowa w § 13v ust. 1, i nie otrzymał tej pomocy w związku z wyczerpaniem krajowego limitu pomocy de minimis w 2020 r.;
- 3) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym w związku z epidemią COVID-19 oraz niewypłaceniem pomocy, o której mowa w § 13 v ust.1"
- 2. Pomoc, o której mowa w ust.1, jest przyznawana, w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta rolnego złożony na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej.
3.Wniosek, o którym mowa w ust.2, zawiera:
- 1) imię i nazwisko, miejsce zamieszkania i adres albo nazwę, siedzibę i adres producenta rolnego ubiegającego się o pomoc;
- 2) numer identyfikacyjny producenta rolnego ubiegającego się o pomoc nadany w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
- 3) numer identyfikacyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (numer PESEL) albo numer identyfikacji podatkowej (NIP) producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, a w przypadku osób fizycznych nieposiadających numeru PESEL – numer paszportu albo innego dokumentu stwierdzającego tożsamość;
- 4) oświadczenie producenta rolnego o zagrożeniu utraty płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym w związku z epidemią COVID-19 oraz niewypłaceniem pomocy, o której mowa w §13v ust.1;
- 5) oświadczenie producenta rolnego o zrzeczeniu się prawa do pomocy, o której mowa w §13v ust.1.
4.Wysokość pomocy, o której mowa w ust.1, ustala się zgodnie z §13v."
Umknęło uwadze organów, że na mocy § 1 w zw. z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 sierpnia 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 12 sierpnia 2020 r. poz. 1357), treść §13z ust. 1 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. otrzymała z dniem 13 sierpnia 2020 r. następujące brzmienie:
"W 2020 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w §2 ust.1 pkt 6, producentowi rolnemu, któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym w związku z epidemią COVID-19."
W § 2 ww. rozporządzenia z dnia 6 sierpnia 2020 r. wprowadzono regulację, zgodnie z którą pomoc publiczna określona w §13z ust.1 rozporządzenia zmienianego w §1 może być udzielana od dnia ogłoszenia pozytywnej decyzji Komisji Europejskiej o zgodności ze wspólnym rynkiem pomocy publicznej określonej w tym przepisie.
W ocenie Sądu, nie budzi żadnych wątpliwości, że ocena złożonego w dniu 21 sierpnia 2020 r. wniosku Producenta o udzielenie pomocy na podstawie § 13z rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. powinna być dokonana przez organ na podstawie przepisu §13z w brzmieniu obowiązującym w dniu 21 sierpnia 2020 r., tj. na dzień złożenia wniosku, czyli we wskazanym wyżej brzmieniu, obowiązującym od dnia 13 sierpnia 2020 r.
Organy zastosowały w sprawie przepis §13z ust. 1 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 12 sierpnia 2020 r. i w efekcie Dyrektor stwierdził zasadność orzeczonej wobec Skarżącego odmowy wszczęcia postępowania w sprawie z uwagi na uprzednie niezłożenie przez Skarżącego wniosku o przyznanie pomocy producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, powstałe na powierzchni upraw objęły co najmniej 30 % danej uprawy.
W ocenie Sądu, Dyrektor naruszył przepis §13z ust. 1 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. poprzez jego zastosowanie w brzmieniu obowiązującym do dnia 12 sierpnia 2020 r., stwierdzając bezpodstawnie w zaskarżonym do Sądu postanowieniu, że warunkiem skutecznego złożenia przez Skarżącego w dniu 21 sierpnia 2020 r. wniosku o udzielenie pomocy na podstawie § 13z rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. było uprzednie złożenie przez Skarżącego wniosku o przyznanie pomocy producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, powstałe na powierzchni upraw objęły co najmniej 30 % danej uprawy.
W ocenie Sądu, takiego wymogu nie wprowadza ani §13z ust. 1 ani pozostałe postanowienia §13z rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. w brzmieniu obowiązującym od 13 sierpnia 2020 r., w tym jego ust. 3 pkt 4 i 5 wskazany jako podstawa prawna postanowienia Kierownika z dnia [...] września 2020 r.
Zgodnie bowiem z treścią §13z ust. 3 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r., "Wniosek, (...), zawiera:
- 1) imię i nazwisko, miejsce zamieszkania i adres albo nazwę, siedzibę i adres producenta rolnego ubiegającego się o pomoc;
- 2) numer identyfikacyjny producenta rolnego ubiegającego się o pomoc nadany w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
- 3) numer identyfikacyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (numer PESEL) albo numer identyfikacji podatkowej (NIP) producenta rolnego ubiegającego się o pomoc, a w przypadku osób fizycznych nieposiadających numeru PESEL – numer paszportu albo innego dokumentu stwierdzającego tożsamość;
- 4) oświadczenie producenta rolnego o zagrożeniu utraty płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym w związku z epidemią COVID-19 oraz niewypłaceniem pomocy, o której mowa w §13v ust.1;
- 5) oświadczenie producenta rolnego o zrzeczeniu się prawa do pomocy, o której mowa w §13v ust.1."
W ocenie Sądu, z wyinterpretowanej z przepisu §13z ust. 3 pkt 4 i 5 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. normy zobowiązującej wnioskodawcę do złożenia we wniosku o pomoc finansową w związku z epidemią COVID-19 oświadczenia o niewypłaceniu pomocy, o której mowa w §13v ust.1 oraz oświadczenia o zrzeczeniu się prawa pomocy, o której mowa w §13v ust. 1, nie można wyinterpretować, jak chcą tego organy, warunku w postaci uprzedniego złożenia przez tego wnioskodawcę wniosku o przyznanie pomocy producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, powstałe na powierzchni upraw, obejmujące co najmniej 30 % danej uprawy.
Odnosząc powyższe do stanu sprawy Sąd stwierdza, że w aktach sprawy znajduje się wniosek Skarżącego złożony do organu w dniu 21 sierpnia 2020 r., w którym ww. oświadczył m.in. w pkt IV wniosku, że jego gospodarstwo jest zagrożone utratą płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym w związku z epidemią COVID-19 oraz niewypłaceniem pomocy, o której mowa § 13v ust. 1 ww. rozporządzenia oraz o zrzeczeniu się prawa do pomocy, o której mowa w § 13v ust. 1 ww. rozporządzenia.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że organy obydwu instancji naruszyły przepis § 13z rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Niezależnie od powyższego w sprawie nieprawidłowo też - co do zasady, zastosowano art. 61a § 1 k.p.a., odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie. Jak stanowi wskazany przepis, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Tymczasem jak wskazuje również najnowsze orzecznictwo (tak np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 2 lutego 2021 r. II SA/Rz 1402/20) odmawiając wszczęcia postępowania organ nie może dokonać merytorycznej oceny wniosku. Tylko bowiem w toku wszczętego postępowania można dokonać niezbędnych ocen w zakresie treści prawa materialnego, odnoszących się do praw podmiotu wnoszącego żądanie. Załatwienie takiego żądania następować powinno w drodze wydania decyzji (tak np. wyrok WSA w Łodzi z dnia 17 grudnia 2020 r. II SA/Łd 761/20). Stanowisko takie jest również podzielane przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 24 maja 2019 r. I OSK 1817/17 wyjaśnił, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. ma charakter formalny co oznacza, że organ nie rozstrzyga w nim co do zasady o możliwych w sprawie kwestiach merytorycznych.
Tymczasem w niniejszej sprawie organy uznały za zasadną odmowę wszczęcia postępowania w sytuacji w której nie było wątpliwości, iż Skarżącemu przysługuje przymiot strony postępowania. Odmówiono natomiast wszczęcia postępowania z tego powodu, iż bazując na nieaktualnej, błędnej treści przepisu prawa materialnego, tj. § 13z rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r., dokonano wadliwej oceny prawa materialnego i w efekcie przysługujących Stronie praw, co jednak, jak Sąd wykazał wyżej, winno nastąpić w ramach postępowania, tj. po jego wszczęciu, nie zaś w postanowieniu odmawiającym wszczęcia postępowania.
Wobec powyższego Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a i lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a.
Dokonując ponownej oceny wniosku Skarżącego z dnia 21 sierpnia 2020 r. o udzielenie pomocy na podstawie właściwego brzmienia § 13z rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r., organ uwzględniając przedstawione wyżej stanowisko Sądu, zastosuje przepisy materialnoprawne obowiązujące w dniu złożenia wniosku.
O kosztach postępowania sądowego, na który składał się uiszczony wpis od skargi w wysokości 100 zł, orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Przywołane powyżej orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.