Uzasadnienie
Sygn. akt I SA/Sz [...]
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] października 2020 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] września 2020 r, nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] października 2019 r. wystawionego przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A.
Postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy:
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S., będący organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji należności pieniężnych, wszczął postępowanie egzekucyjne wobec B. S. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] października 2019 r. wystawionego przez P. F.. Obowiązek objęty ww. tytułem wykonawczym dotyczył zaległości z tytułu opłaty abonamentowej RTV za okres od [...] 2014 r. do [...] 2019 r. Odpis tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanej [...] października 2019 r. wraz z zawiadomieniem z dnia [...] października 2019 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A. Pismem z dnia [...] października 2019 r. zobowiązana wniosła zarzuty wskazując na: nieistnienie egzekwowanego obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.); dalej: "u.p.e.a.", brak doręczenia upomnienia (art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.) oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a.).
Zobowiązana podniosła, że nie otrzymała zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych oraz, że od [...] listopada 2018 r. do [...] października 2019 r. ze względów zdrowotnych mieszkała w M., dlatego nie można uznać doręczenia zastępczego kierowanej do niej w tym czasie korespondencji za skuteczne. Zobowiązana wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz uchylenie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego.
Pismem z dnia [...] listopada 2019 r. organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska w zakresie podniesionych przez zobowiązaną zarzutów, a następnie postanowieniem z dnia [...] listopada 2019 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne. Wierzyciel postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] [...] uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione. W związku z wniesionym przez zobowiązaną zażaleniem, wierzyciel postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie.
Następnie, postanowieniem z dnia [...] września 2020 r. nr [...] organ egzekucyjny uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione. Zobowiązana złożyła zażalenie na ww. postanowienie, podnosząc, że wierzyciel w żaden sposób nie wykazał, aby przesłał wymagane prawem zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] października 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego.
Nakreślając ramy prawne sprawy organ odwoławczy wskazał, że z istoty przyjętego w przepisie art. 34 § 4 u.p.e.a. rozwiązania wynika, iż otrzymanie ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela stanowi warunek rozstrzygnięcia przez organ egzekucyjny o tych zarzutach. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że stanowisko wierzyciela co do zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-i 7 u.p.e.a. jest wiążące także dla odwoławczego organu egzekucyjnego, jako organu sprawującego nadzór nad egzekucją administracyjną.
Odnosząc się do kwestii niedopełnienia obowiązku zawiadomienia zobowiązanej o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, organ stwierdził, że wierzyciel wskazał, iż zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...] (wraz ze spersonalizowanymi blankietami wpłat), stanowiące dowód zarejestrowania odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych i zastępujące dowód zarejestrowania w formie imiennej książeczki radiofonicznej, zostało przesłane do zobowiązanej pismem z dnia [...] lipca 2008 r. i nie odnotowano jego zwrotu, na dowód czego organ powołał załączoną do akt sprawy kserokopię zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta.
Dodatkowo, według organu, wierzyciel wyjaśnił, iż obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych wynika bezpośrednio z ustawy abonamentowej, tak więc nawet nieotrzymanie powyższego zawiadomienia nie stanowi okoliczności zwalniającej posiadacza odbiorników RTV od obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Nadto, wierzyciel wskazał, że nie dysponuje dokumentem potwierdzającym wyrejestrowanie odbiorników RTV przez zobowiązaną, jak również sama zainteresowana takiego dokumentu nie przedstawiła. Organ odwoławczy stwierdził, powołując art. 34 § 4 u.p.e.a., że wiążące jest dla organu egzekucyjnego oraz organu odwoławczego stanowisko wierzyciela, i w konsekwencji - uznał podniesiony zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony.
W zakresie zarzutu braku doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., organ odwoławczy wskazał, że wierzyciel stwierdził, iż został wypełniony obowiązek poinformowania zobowiązanej o narastających zaległościach na jej indywidualnym numerze identyfikacyjnym. Dnia [...] czerwca 2019 r. skierowano bowiem do zobowiązanej na adres: S. [...] [...] upomnienie, które zostało zwrócone wierzycielowi [...] czerwca 2019 r. jako niepodjęte w terminie. Zatem, doręczenie ww. przesyłki nastąpiło na podstawie art. 44 § 4 k.p.a., który stanowi tzw. fikcję prawną polegającą na uznaniu doręczenia za dokonane mimo, że strona postępowania nie zapoznała się z treścią kierowanej do niej korespondencji. W związku z tym, organ odwoławczy opierając się na stanowisku wierzyciela uznał zarzut niedoręczenia upomnienia za nieuzasadniony.
Odnosząc się także do wskazanej przez zobowiązaną kwestii zmiany miejsca zamieszkania, organ odwoławczy zauważył, iż - zgodnie z § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r. poz.1676) - użytkownik odbiorników niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9 oraz o zaprzestaniu użytkowania odbiorników, przez złożenie w placówce pocztowej zgłoszenia wypełnionego w części dotyczącej zmiany danych wraz z podaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika lub z wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia. Jak wskazał wierzyciel, nie dysponuje on dokumentem, z którego wynikałoby, że zobowiązana dopełniła ww. formalności, dlatego zarzut ten organ odwoławczy również uznał za nieuzasadniony.
Odnosząc się do zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a.), organ odwoławczy wskazał, że jakkolwiek stosowanie środków egzekucyjnych przez organy egzekucyjne stanowi uciążliwość dla zobowiązanych, to jednak podjęcie postępowania egzekucyjnego jest spowodowane brakiem dobrowolnego zrealizowania zobowiązań. Zastosowanie z kolei mniej uciążliwego środka egzekucyjnego może mieć miejsce w przypadku istnienia w tym względzie możliwości wyboru. Skoro w sprawie organ egzekucyjny miał wiedzę tylko o rachunku bankowym zobowiązanej, to mógł zastosować taki środek. Organ odwoławczy zauważył przy tym, że w rozpoznawanej sprawie bank nie przekazał żadnych środków na konto organu egzekucyjnego, a zobowiązana nie wskazała żadnego innego majątku z którego możliwe byłoby prowadzenie skutecznej egzekucji.
Odnosząc się do zarzutu zobowiązanej, że przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia organ egzekucyjny nie wziął pod uwagę pisma wierzyciela z dnia [...] lipca 2020 r., którym to pismem wierzyciel wycofał - zdaniem zobowiązanej - swoje stanowisko, organ odwoławczy zauważył, iż zawarty w powołanym piśmie zapis: "wnosi o anulowanie treści pisma z dnia [...] maja 2020 r. o sygnaturze COF,[...]", dotyczy informacji o ostateczności postanowienia wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów w związku z tym, że nie zostało ono zaskarżone. Jak wynika jednak z postanowienia wierzyciela z dnia [...] lipca 2020 r., takie zażalenie wpłynęło, jednakże z uchybieniem terminu i dlatego - dopiero po wydaniu powołanego rozstrzygnięcia - postanowienie w przedmiocie zarzutów stało się ostateczne. Zatem, wbrew twierdzeniom zobowiązanej, z powołanego pisma nie wynika, aby zostało anulowane stanowisko wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów.
Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że na etapie postępowania zażaleniowego zobowiązana podniosła, iż zawiadomienie o nadaniu numeru identyfikacyjnego zawiera mechaniczny podpis I. F.. Zdaniem zobowiązanej, użycie faksymile zamiast własnoręcznego podpisu sprawia, że nie został spełniony ustawowy wymóg podpisu. Organ nie zgodził się z tym stanowiskiem, gdyż podpis mechaniczny zawiera wszystkie niezbędne elementy, tj. imię i nazwisko, stanowisko służbowe, podpis (osoby upoważnionej). Nadto, faksymile jest traktowane przez wierzyciela na równi z oryginalnym podpisem.
W skardze do sądu skarżąca, zaskarżając ww. postanowienie w całości, zarzuciła naruszenie:
- 1. § 5 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342); dalej: "rozporządzenie" - przez niedołączenie i nieokazanie przez Pocztę [...] dowodu nadania i dowodu odbioru dokumentu w postaci "zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego";
- 2. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art 120 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa, podczas gdy organ wydał rozstrzygnięcie w oparciu o taką wykładnię przepisów prawa, której nie da się wyprowadzić z obowiązującego stanu prawnego;
- 3. organy obu instancji nie rozpoznały istoty sprawy, albowiem koronnym zarzutem jest kwestia dotycząca tego, że wierzyciel nie udowodnił aby skarżąca była kiedykolwiek abonentem.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji; umorzenie postępowania w sprawie oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019 r. poz. 2325 ze zm.); dalej: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie ("z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu"; cyt. zwrot uchylono z dniem [...] lipca 2020 r. - przyp. sądu).
Zgodnie także z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast, na podstawie art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Przytoczone przepisy art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. dopuszczają zatem możliwość objęcia sądową kontrolą legalności nie tylko zaskarżonego aktu (postanowienia), ale również wszystkich innych aktów lub czynności, które zostały wydane w ramach tego samego stosunku administracyjnoprawnego.
W rozpoznawanej sprawie sporne jest zagadnienie dotyczące zgodności z prawem działań organu egzekucyjnego, który związany był stanowiskiem wierzyciela w zakresie uruchomienia wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego dotyczącego opłat abonamentowych RTV za okres od [...] 2014 r. do [...] 2019 r. Skarżąca zakwestionowała istnienie obowiązku co do należności z tytułu nieuiszczonej opłaty abonamentowej RTV za okres od [...] 2014 r. do [...] 2019 r., gdyż - jak podniosła - nie doręczono jej jakiegokolwiek pisma o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta, a wierzyciel nie wykazał zarejestrowania odbiornika na jej imię i nazwisko. Nadto, według skarżącej, wierzyciel nie wykonał względem niej obowiązku informacyjnego wynikającego z § 5 ust. 2 rozporządzenia.
Organ egzekucyjny oraz organ odwoławczy, będący organem nadzoru nad prowadzoną egzekucją, wskazały, że w zakresie podniesionych przez skarżącą zarzutów były związane wypowiedzią wierzyciela.
Wierzyciel zaś podniesione zarzuty uznał za nieuzasadnione.
Na wstępie wskazać należy, że zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, to sformalizowany środek obrony zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
- 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
- 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
- 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
- 4) błąd co do osoby zobowiązanego;
- 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
- 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
- 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
- 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
- 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
- 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.
Skarżąca zgłosiła zarzuty na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, pkt 7 i pkt 8 u.p.e.a.
Zgodnie z art. 34 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8 - organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (§ 1). Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (§ 4).
W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny nie był wierzycielem, a więc stosownie do wskazanych przepisów był zobowiązany do uzyskania stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów i tym stanowiskiem był związany. Jak wskazano już wcześniej, wierzyciel uznał zgłoszone przez skarżącą zarzuty, w tym co do nieistnienia obowiązku, za niezasadne. Zajęte przez wierzyciela stanowisko, jako wiążące, stało się podstawą do wydania przez organ egzekucyjny postanowienia w przedmiocie niezasadności zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym, a następnie postanowienia organu odwoławczego, którym utrzymano w mocy postanowienie organu egzekucyjnego.
Wskazać należy, że o ile stanowisko wierzyciela wiązało organy egzekucyjne obu instancji co do treści ich rozstrzygnięcia, to sąd, rozpoznając skargę na postanowienia tych organów, w ramach swojej kognicji, dokonuje samodzielnej oceny zgłoszonych przez skarżącego zarzutów, a więc winien zbadać czy wierzyciel prawidłowo uznał, że będące przedmiotem postępowania egzekucyjnego zobowiązanie istniało, czy podawało się egzekucji administracyjnej, a następnie przejść do oceny prawidłowości rozstrzygnięć organów egzekucyjnych. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2012 r. sygn. akt II GSK 1490/10; wyrok NSA z dnia 11 marca 2011 r. sygn. akt II FSK 1904/09; wyrok NSA z dnia 28 października 2008 r. sygn. akt II FSK 1006/07; wyrok NSA z dnia 17 września 2014 r. sygn. akt II GSK 1140/13; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Gl 1274/14).
Uprawnienia Poczty Polskiej S.A. do wystawiania tytułów wykonawczych i egzekwowania realizacji obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych wynikają wprost z przepisu art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1801 ze zm.); dalej: "u.o.a.", a zatem opierają się na ustawowo sformułowanym obowiązku dochodzenia przez Pocztę [...] S.A. tych opłat.
Wskazać także należy na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 marca 2010 r. sygn. akt K 24/08 (opubl. OTK-A z 2010 r. Nr 3, poz.
22) stwierdził że, mimo iż obowiązek uiszczania abonamentu nie należy do zakresu administracji rządowej, to przepis art. 3 u.p.e.a. nie stanowi przeszkody prowadzenia egzekucji administracyjnej opłat abonamentowych. Poczta Polska S.A. jest wierzycielem i egzekucja nieuiszczonego abonamentu jest prawnie możliwa, gdyż u.o.a. jako lex specialis ma pierwszeństwo przed przepisami u.p.e.a. Poczta Polska S.A. nie ustala wysokości należności z tytułu niezapłaconego abonamentu, gdyż wysokość ta i obowiązek zapłaty wynikają wprost z przepisów ustawy.
Odnosząc się do podnoszonego przez skarżącą zarzutu co do nieistnienia obowiązku z tytułu nieuiszczonej opłaty abonamentowej RTV za wskazany okres (zarzut określony w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), konieczne jest odwołanie się do przepisów u.o.a., które mają znaczenie dla oceny podniesionego w skardze zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku.
Stosownie do art. 2 ust. 1 u.o.a., za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Z kolei, jak stanowi art. 5 ust. 1 u.o.a., odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe. Po zarejestrowaniu odbiornika RTV, uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej - ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r. pkt 3.3.4. uzasadnienia).
Jednakże, z akt sprawy wynika, że co do rejestracji odbiornika RTV na nazwisko skarżącej wierzyciel stwierdził tylko, że na imię i nazwisko skarżącej zgłoszona została rejestracja odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego używanych pod adresem: ul. [...], [...], czego dowód stanowi "zawiadomienie o nadaniu indywidulanego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych", którego duplikat z dnia [...] lipca 2008 r. został załączony do postanowienia. Wierzyciel wskazał także, że [...] czerwca 2019 r. skierował do zobowiązanej (za potwierdzeniem odbioru) upomnienie wzywające do dobrowolnego uregulowania należności z tytułu abonamentu RTV, które zostało zwrócone jako niepodjęte w terminie [...] czerwca 2019 r. Upomnienie to uznano za doręczone w trybie art. 44 § 4 k.p.a. Odnosząc się natomiast do kwestii zmiany miejsca zamieszkania skarżącej w okresie od [...] listopada 2018 r. do [...] października 2019 r. wierzyciel wskazał, że ta przesłanka nie powoduje ustania obowiązku regulowania opłat abonamentowych.
Wskazać zatem należy, że - zgodnie § 5 ust. 2 przywołanego rozporządzenia - operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr [...] do rozporządzenia. Wskazane rozporządzenie weszło w życie [...] grudnia 2007 r., a zatem, jeżeli w chwili wejścia w życie tego rozporządzenia, a więc dniu [...] grudnia 2007 r., skarżąca była zarejestrowanym abonentem telewizyjnym, to w nieprzekraczalnym terminie następnych 12 miesięcy operator publiczny miał obowiązek nadać jej indywidulany numer identyfikacyjny i zawiadomić ją o tym pisemnie. Z upływem tego terminu dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej przestawały stanowić dowód zarejestrowania odbiornika, stosownie do § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia. Nadto, w § 3 tego rozporządzenia prawodawca wskazał, że dowodem zarejestrowania odbiorników jest:
- 1) wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 2, lub
- 2) zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 4.
Wierzyciel zaznaczył w swoim stanowisku, że użytkownicy odbiorników RTV, którzy dokonali rejestracji odbiorników na podstawie przepisów wykonawczych wynikających z ustawy o radiofonii i telewizji z dnia 29 grudnia 1992 r. oraz z wcześniejszych uregulowań prawnych, poprzedzających u.o.a., pozostali abonentami zobowiązanymi do uiszczenia opłat abonamentowych (z wyjątkiem osób, które dopełniły formalności zwolnienia od opłat lub wyrejestrowania).
Z akt sprawy przedstawionych sądowi nie wynika, aby skarżąca składała wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych oraz aby skarżąca dokonała rejestracji odbiornika, ale wynika, że [...] lipca 2008 r. wierzyciel sporządził "zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych" wskazując dane skarżącej jako adresata tego zawiadomienia, a doręczenia rejestracji wierzyciel wywodzi z faktu niezarejestrowania zwrotu korespondencji.
Według sądu, użyte w § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia słowo "powiadomienie" oznacza, że przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej, bez potwierdzenia odbioru, na prawidłowy adres strony, czyniło zadość wymogom określonym w § 5 ust. 2 rozporządzenia, gdyż normodawca nie określił żadnej szczególnej formy tego powiadomienia, zastrzegł jedynie, aby odpowiadało ono wzorowi określonemu w załączniku nr 2 do rozporządzenia (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2016 r. sygn. akt II FSK 2116/16). Jednak, w ocenie sądu, pomimo że obowiązek uiszczenia opłaty wynika z u.o.a. i nie zależy w istocie od faktu rejestracji odbiornika, to realizacja przez Pocztę [...] S.A. powiadomień wynikających z § 5 ust. 2 rozporządzenia miała istotne znaczenie. Poczta Polska S.A. zobowiązana była przesłać do wszystkich zarejestrowanych abonentów zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta wraz z pięcioma odcinkami spersonalizowanych formularzy polecenia przelewu/wpłaty gotówki wraz z numerem rachunku bankowego dedykowanego wpłatom RTV (osiem ostatnich cyfr tego rachunku stanowiło indywidualny numer identyfikacyjny abonenta) oraz dwa druki zamówienia na spersonalizowane formularze polecenia przelewu/wpłaty gotówki (https://centruminformacji.tvp.pl/15782205 /nie-otrzymales-nowych-formularzy-oplat-abonamentowych-przeczytaj-co-zrobic). Powyższa okoliczność jest wypełnieniem ważnego obowiązku informacyjnego nałożonego na wierzyciela.
W ocenie sądu, w sprawie nie można przyjąć, że wierzyciel wykazał, iż wykonał względem skarżącej ww. obowiązek informacyjny na podstawie przedstawionych przez niego dokumentów. Wyjaśnienia udzielone przez wierzyciela były niewystarczające, albowiem nie tylko nie dowodzą, że przesyłka z pismem informacyjnym została skarżącej doręczona, ale również, że została nadana w urzędzie pocztowym. Wierzyciel powołał się na wydruk duplikatu pisma o powiadomieniu o określonym numerze oraz wskazał, że przesyłka nie została do niego zwrócona jako niedoręczona.
Według sądu, wierzyciel nie przedstawił wiarygodnego dowodu, że poza wygenerowaniem ww. pisma, doszło do jego wysłania skarżącej. Dostrzec przy tym należy, że wierzyciel przedłożył dowód, który sam sporządził i to w sposób, który nie pozwala zweryfikować przedstawionego przezeń stanowiska. Skarżąca zaś kategorycznie stwierdziła, że spornego pisma nie otrzymała i że nie istnieje wobec niej w ogóle obowiązek. Wierzyciel nie dysponuje przy tym dowodem nadania przesyłki doręczycielowi, a w każdym razie w toku postępowania administracyjnego takowego nie przedstawił. Słuszne jest wprawdzie twierdzenie wierzyciela, że żaden przepis ustawy abonamentowej nie wymaga, aby obowiązek informacyjny był realizowany przy pomocy przesyłek rejestrowanych - listów poleconych, jednak należy uznać, że w przypadku sporu, ciężar dowodu doręczenia pisma spoczywa na stronie spełniającej obowiązek informacyjny. Wierzyciel nie wykazał, że spełnił wobec skarżącej ww. obowiązek informacyjny, tj. aby wysłał, a nie tylko wygenerował ww. pismo z systemu komputerowego.
Także kwestia doręczenia skarżącej upomnienia (kwestionowana przez skarżącą) nie została przez organ należycie wykazana. Ze znajdującej się w aktach sprawy kserokopii zwrotnej korespondencji, zawierającej upomnienie, nie wynika, gdzie (i czy w ogóle) pozostawiono zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru. Tymczasem, z uregulowania art. 44 k.p.a. wynika, że skuteczność tego sposobu doręczania pism uzależniona została od bezwzględnego zachowania wymogów określonych w tym przepisie. Dlatego też zasady i procedury odnoszące się do stosowania instytucji doręczenia w trybie fikcji prawnej powinny być przestrzegane ściśle. Uchybienie któremukolwiek z elementów procedury takiego doręczenia powoduje, iż nie można skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia. Powinna bowiem istnieć pewność co do tego, że nastąpiło prawidłowe zawiadomienie adresata o pozostawieniu przesyłki w oddawczym urzędzie pocztowym przez określony czas.
Adresat powinien być zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i miejscu gdzie może go odebrać i o terminie odbioru, a zwrotne potwierdzenie odbioru powinno zawierać pełną informację o sposobie poinformowania adresata. Aby organ mógł przyjąć zaistnienie materialnoprawnego skutku doręczenia pisma stronie w trybie fikcji doręczenia (art. 44 § 4 k.p.a.), zwrotne potwierdzenie odbioru powinno być wypełnione czytelnie wraz z podpisem listonosza (zob. wyrok NSA z dnia 31 maja 2012 r. sygn. akt I OSK 2105/11). Pozostawiona w aktach sprawy kserokopia korespondencji doręczenia upomnienia nie spełnia tych wymogów. Wierzyciel nie wykazał zatem doręczenia skarżącej upomnienia.
Nadto, w ocenie sądu, wierzyciel przedwcześnie przyjął, nie dysponując ku temu wystarczającym materiałem dowodowym, że doręczono skarżącej ww. sporne pisma, lub też wierzyciel nie dołożył wymaganej w tych okolicznościach staranności, aby adresat pisma informacyjnego mógł zaznajomić się z jego treścią.
Zatem, skoro obowiązek wnoszenia opłat został powiązany z obowiązkiem rejestracji, to rolą wierzyciela było wykazanie tego w sposób niebudzący wątpliwości. Dopiero zatem w sytuacji, gdy sąd będzie miał możliwość zweryfikowania, że wierzyciel dysponuje takimi dowodami, możliwe będzie wypowiedzenie się w kwestii prawidłowości stanowiska organów co do zarzutów skarżącej w kwestii nieistnienia obowiązku.
Z ww. powodów sąd uznał za konieczne uchylenie postanowienia z dnia [...] lutego 2020 r. zawierającego stanowisko wierzyciela oraz postanowień organów egzekucyjnych obu instancji, które swoje rozstrzygnięcia oparły na niezgodnym z prawem stanowisku wierzyciela, co skutkowało naruszeniem zasad prowadzenia postępowania przez organy administracji publicznej przewidzianych przepisami k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., a w szczególności art. 6 k.p.a., zgodnie z którym organy działają na podstawie przepisów prawa (która to zasada wywodzi się z zasady przewidzianej w art. 7 Konstytucji RP), i oznacza, że działanie organu administracji zostanie zakwalifikowane jako niezgodne z prawem zarówno wówczas, gdy zostało podjęte niezgodnie z obowiązującym prawem, jak i wówczas, gdy nie było podstawy prawnej do danego działania (por. tezę drugą wyroku NSA z dnia 17 maja 1996 r. sygn. akt III SA 535/95). Tym samym, naruszono także zasadę zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.).
Według sądu, wprawdzie organ egzekucyjny i organ odwoławczy podporządkowały się regule związania stanowiskiem wierzyciela przewidzianej w art. 34 § 1 u.p.e.a., jednakże z uwagi na stwierdzenie, że wierzyciel w swoim stanowisku dopuścił się naruszenia ww. przepisów prawa, w ramach sprawy objętej skargą na postanowienie organu egzekucyjnego i organu odwoławczego, konieczne było także uchylenie postanowień organów egzekucyjnych obu instancji, stosownie do art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a.
Przywołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na [...]
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy wierzyciel zobowiązany będzie ponownie przedstawić swoje stanowisko w ramach złożonych zarzutów z uwzględnieniem wskazań sądu, tj. wykazania realizacji ww. obowiązku informacyjnego (rejestracyjnego). Po uzyskaniu ostatecznego i prawomocnego obecnie (na podstawie przepisu art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., po zmianie przepisu obowiązującej od 30 lipca 2020 r. - przyp. sądu) stanowiska wierzyciela organ egzekucyjny zobowiązany będzie do ponownego rozpoznania zarzutów skarżącej.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, sąd orzekł o uchyleniu wskazanych powyżej postanowień organów obu instancji oraz ww. postanowienia wierzyciela, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie do art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. Na zasądzony zwrot kosztów postępowania składają się: wpis od skargi w wysokości [...] zł, pobrany od skarżącej na podstawie § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.); koszty zastępstwa procesowego radcy prawnego w kwocie [...]zł, ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) oraz kwota [...]zł z tytułu opłaconego pełnomocnictwa (pkt IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej - Dz.U. Nr 225 poz. 1635 ze zm.).