Uzasadnienie
Skarżąca Spółka, wraz ze skargą na wyżej opisane postanowienie złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym koszty sądowe.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 15 listopada 2011 r. ustalono wpis od skargi w kwocie 100 zł.
W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy Spółka podała, że jest w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Przedmiot działalności Spółki obejmował uprzednio produkcję win gronowych, produkcję jabłecznika i win owocowych, napojów fermentowanych, magazynowanie i przechowywanie towarów, wynajem nieruchomości na własny rachunek. Wskazano we wniosku, że z uwagi na "przerwę w działalności" Spółka nie prowadzi działalności produkcyjnej od maja 2004 r., aktualnie działalność Spółki ogranicza się jedynie do nadzoru nad majątkiem firmy zgromadzonym w Zakładzie produkcyjnym w D., który to majątek, zgodnie z umową kredytową o kredyt inwestycyjny z 2001 r. i umową przewłaszczenia nieruchomości i majątku ruchomego przez bank, jest objęty egzekucją komorniczą. Dozór nad majątkiem sprawuje prokurent Spółki. Spółka zatrudnia dwóch pracowników, niewielkie przychody osiągane przez spółkę z archiwizowania dokumentów na rzecz osób trzecich są przeznaczane na wypłatę części wynagrodzeń należnych pracownikom oraz koszty mediów niezbędnych do dozoru zakładu produkcyjnego.
W oświadczeniu o majątku i dochodach z 4 stycznia 2012 r. podano, że Spółka posiada kapitał zakładowy w wysokości [...] zł; majątek o wartości [...] zł, środki finansowe zgromadzone 31 grudnia 2010 r. 1.973 zł, środki trwałe o wartości [...] zł przewłaszczone w całości na rzecz [...] S.A. a ostatni rok obrotowy zakończyła stratą o wartości [...] zł. Przedstawiając dane dotyczące jednego rachunku bankowego, prowadzonego przez [...] SA, nie podając stanu środków pieniężnych, wskazano na zajęcie tego rachunku bankowego.
Do wniosku Spółka dołączyła:
- - rachunek zysków i strat za okres od 01.01.2009 r. – 31.12 2009 r.
- - rachunek zysków i strat za 2010 r.
- - bilans wg stanu na 31 grudnia 2009 r.
- - zeznanie CIT-8 za rok 2010.
W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Spółka przedłożyła:
- - bilans wstępny Spółki na dzień 31 grudnia 2011 r.
- - rachunek zysków i strat na koniec 2011 r.
- - deklaracje VAT-7 za październik, listopad, grudzień 2011 r.
- - wykaz aktywów i pasywów (do bilansu na 31.12.2011 r. wersji wstępnej),
- - zestawienie przychodów i kosztów za rok 2011 r.
- - raporty kasowe Spółki za październik, listopad, grudzień 2011 r.
- - pismo banku z dnia 14 kwietnia 2011 r. potwierdzające zajęcie dwóch rachunków bankowych,
- - umowę z dnia 29 maja 2002 r. dot. przewłaszczenia środków trwałych o wartości [...] zł (wg stanu na 30 kwietnia 2002 r.),
- - dokumenty związane z zajęciem ruchomości Spółki (z lat 2010, 2011),
- - wypis z ksiąg wieczystych nieruchomości Spółki potwierdzające obciążenie hipotekami na łączną kwotę ok. [...] zł.
Spółka potwierdziła w dniu 27 stycznia 2012 r., że koszty bieżącej działalności pokrywa prowadzoną działalnością w zakresie archiwizowania dokumentów na rzecz osób trzecich (innych firm), sprzedaży złomu (bezużyteczne elementy konstrukcyjne i zużyte części zamienne) oraz sprzedaży wymuszonej (licytacja komornicza) części wyposażenia zakładu produkcyjnego.
Rozpoznając wniosek należało zważyć, co następuje.
Stosownie do przepisu art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a.; prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym.
Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.), a prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Jak wskazuje się w piśmiennictwie i orzecznictwie, osoba prawna zobowiązana jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Wyd. 2, Warszawa 2006, s. 504, za postanowieniem NSA z 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 267/11).
Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl).
Analizując wniosek skarżącej Spółki oraz informacje i dane zawarte w przedłożonych dokumentach, należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie, gdyż skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przede wszystkim należy wskazać, że na obecnym etapie postępowania Spółka zobowiązana jest uiścić wpis od skargi wynoszący 100 zł. Inne ewentualne koszty sądowe – jeśli wystąpiłyby – nie przekroczyłyby również tej kwoty.
Z przedłożonego bilansu wg stanu na 31 grudnia 2011 r. wynika, że Spółka posiadała w kasie i na rachunku bankowym środki pieniężne w kwocie [...] zł. Ze znajdujących się w aktach dokumentów wynika, że Spółka swobodnie dysponuje otrzymywanymi środkami pieniężnymi i reguluje bieżące zobowiązania wobec dostawców mediów. Spółka posiada środki trwałe o łącznej wartości [...] zł (w tym grunty o wartości [...] zł budynki i lokale o wartości [...] urządzenia techniczne i maszyny [...] zł). Spółka wykazała na koniec 2011 r. stratę o wartości [...] zł.
Wykazane w dokumentach księgowych zobowiązania krótkoterminowe Spółki stanowią kwotę [...] zł, w tym z tytułu dostaw i usług w kwocie [...] zł, a z tytułu podatków, ceł i innych świadczeń w kwocie [...] zł. Z dokumentów tych wynika też, że Spółka posiada zobowiązania długoterminowe z tytułu kredytów i pożyczek na kwotę [...] zł. Z przedłożonych dokumentów wynika, że Spółka nie ma zobowiązań długoterminowych z tytułu wykonanych dostaw czy usług, nie ma również należności długoterminowych, w tym dochodzonych na drodze sądowej. Wskazała natomiast aktywa obrotowe o wartości [...] zł, w tym należności krótkoterminowe na kwotę [...] zł oraz inwestycje krótkoterminowe w jednostkach powiązanych na kwotę [...] zł.
Przedłożone wydruki z raportu kasowego potwierdzają też, że Spółka na bieżąco dokonuje płatności i otrzymuje regularne należności od firmy P., którymi swobodnie dysponuje. Przedłożone deklaracje VAT-7 potwierdzają, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą - za październik, listopad i grudzień 2011 r. zadeklarowała dostawy na kwotę [...] zł oraz nabycie towarów i usług na kwotę [...] zł.
Powyższe oznacza, że pomimo dużych zobowiązań i prowadzonego w stosunku do Spółki postępowania egzekucyjnego, reguluje część zobowiązań i nie ma problemu z dochodzeniem należności od kontrahentów.
Mając zatem na uwadze stan posiadanych przez Spółkę środków pieniężnych (w kasie) wykazanych na koniec grudnia 2011 r. ([...] zł – raport kasowy – k.96) oraz w czasie składania, wraz ze skargą z 12 października 2011 r. wniosku o prawo pomocy (wpływy do kasy Spółki w październiku 2011 r. kwoty [...] zł), a także wysokość oczekiwanych należności od innych podmiotów ([...] zł) należy stwierdzić, że w niniejszym przypadku brak jest podstaw do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bowiem nie znajduje to uzasadnienia w jej aktualnej sytuacji majątkowej i finansowej.
W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym nie zasługuje na aprobatę preferowanie przez stronę regulowania zobowiązań prywatnoprawnych ponad regulowanie zobowiązań publicznoprawnych.
W postanowieniu z dnia 28 sierpnia 2008 r. sygn. akt I FZ 252/08 (opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił argumentacji strony, że wydatki prywatnoprawne mają priorytet wobec kosztów sądowych.
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. dla uzyskania prawa pomocy w zakresie częściowym konieczne jest, jak już wskazano wyżej, by strona wykazała, że "nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania". Tymczasem z akt sprawy wynika, że strona środki w niezbędnej wysokości posiada, tylko przeznacza je na inne cele, przede wszystkim na cele związane z jej prywatnoprawnymi zobowiązaniami (vide: w/w postanowienie, sygn. akt I FZ 252/08).
Stwierdzić zatem należy, że skarżąca Spółka w złożonym wniosku nie wykazała niemożności wygospodarowania środków finansowych na opłacenie wpisu sądowego ze środków finansowych, którymi dysponuje, tym bardziej, że kwota wpisu sądowego wynosi 100 zł.
W rezultacie powyższych ustaleń stwierdzić należało, że skarżąca Spółka ma możliwości finansowe, które pozwolą ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie.
Dlatego, mając na uwadze powyższe, na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.