Uzasadnienie
W dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. (dalej: Kierownik ARiMR) wydał decyzję nr [...], którą ustalił Panu K. M. kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w wysokości [...] zł.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem strona złożyła odwołanie od przedmiotowej decyzji do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sz. (dalej: Dyrektor ARiMR)
Dyrektor ARiMR po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego w sprawie, wydał w dniu [...]r. decyzję nr [...] o uchyleniu zaskarżonej decyzji i ustaleniu nowej kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w wysokości [...] zł. Decyzja ta została doręczona w dniu 29.06.2015r.
Następnie, Dyrektor ARiMR postanowieniem nr [...] z dnia [...]r. sprostował błąd rachunkowy w swojej decyzji nr [...] zmieniając ustaloną w rozstrzygnięciu decyzji należność do nienależnie pobranych płatności z [...] zł na kwotę [...] zł. Nadto w przedmiotowym, liczącym 4 strony postanowieniu dokonał szeregu sprostowań kwot i wyliczeń dokonanych na poszczególnych stronach decyzji.
Dnia 03.08.2015r. do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Sz. wpłynęła skarga K. M. (nadana na poczcie dnia 29.07.2015r.) na decyzję nr [...] Dyrektora ARiMR, podpisana przez pełnomocnika strony. Pełnomocnik strony do przedmiotowej skargi nie dołączył pełnomocnictwa, który to brak następnie uzupełnił na wezwanie Sądu.
W skardze Strona zarzuciła rażące naruszenie następujących norm prawa materialnego:
- 1. § 38 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w jego brzmieniu znowelizowanym rozporządzeniem z dnia 12 marca 2014 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 - poprzez jego bezpodstawne zastosowanie do instytucji zwrotu płatności otrzymanych przez rolnika za poprzednie lata realizacji programu, podczas gdy instytucję zwrotu regulują normy § 39 tego samego rozporządzenia i to one wskazują prawne przesłanki ewentualnego zwrotu płatności.
- 2. Art. 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 r, w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz., WE nr L 25 z dnia 28 stycznia 2011 r. ze zm., str.
- 8) - poprzez jego zastosowanie, jako podstawy prawnej do nałożenia na stronę sankcji nie wynikającej z tych, ani jakichkolwiek innych norm w zaistniałym, bezspornym stanie faktycznym sprawy.
- 3. § 39 i § 40 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu (...) - poprzez ich niezastosowanie, jako norm właściwych do ustalenia czy okoliczności faktyczne sprawy odpowiadają przesłankom zwrotu przez skarżącego płatności otrzymanych w latach 2010-2012.
Ponadto zaskarżonej decyzji strona zarzuciła również naruszenie norm postępowania:
- 4. art. 6, art. 7 oraz art. 8 - ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) dalej zwany k.p.a., poprzez wydanie rozstrzygnięcia, które w części określonej w dalszym toku odwołania nie znajduje oparcia w żadnym obowiązującym przepisie prawa, w tym w szczególności w normach prawa materialnego wymienionych w pkt. 1, 2 i 3. Skarżący w związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie skargi w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z przyczyn innych niż wskazane w jej treści.
Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji. Oznacza to, że sądowa kontrola ostatecznej decyzji administracyjnej polega na badaniu jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego.
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga jednak w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając przedmiotową sprawę w tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził opisane w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. naruszenia prawa procesowego.
Należy wskazać, iż organ odwoławczy dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które mimo, iż strona skarżąca nie wskazała na nie w treści skargi, musi skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Otóż już po wydaniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] r., orzekającej o ustaleniu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w wysokości [...] zł, doręczonej pełnomocnikowi strony w dniu 29.06.2015 r. organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] r. dokonał jej sprostowania, m.in. poprzez zmianę jej rozstrzygnięcia w postaci ustalenia, nowej wyższej niż w prostowanej decyzji kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w wysokości [...] zł. Nadto w treści postanowienia dokonał szeregu sprostowań kwot i wyliczeń dokonanych na poszczególnych stronach zaskarżonej decyzji.
Należy wskazać, że zgodnie z art. 110 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Z kolei w myśl art. 16 § 1 k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych.
Istotnie natomiast, zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Należy jednak podkreślić, że sprostowanie takie nie może prowadzić do zmiany merytorycznej rozstrzygnięcia, w szczególności gdy dotyczy to nałożenia poprzez sprostowanie zwiększonej kwoty zobowiązania pieniężnego na stronę postępowania. Pogląd ten jest powszechnie podzielany w licznych orzeczeniach sądów administracyjnych. Wystarczy tu przywołać chociażby wyrok NSA z dnia 08.10.2014 r. sygn. akt. II OSK 777/13.
Warto też wskazać na pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 1.07.2014 r. sygn. akt I OSK 741/13 (niepublikowane), gdzie wskazano, iż sprostowanie takie nie może zmierzać do zmiany merytorycznej rozstrzygnięcia, ponieważ określona w art. 113 § 1 k.p.a. instytucja sprostowania służy wyłącznie do usuwania nieistotnych wadliwości decyzji, polegających na prostowaniu błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych pomyłek. Redakcja tego przepisu wskazuje wyraźnie, że wymienione w nim wady orzeczenia charakteryzować się muszą cechą oczywistości. Cecha ta stanowi granice przedmiotowej dopuszczalności sprostowania, wyrażającej się tym, że sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji. Tak, więc jest poza sporem, że nie mogą podlegać sprostowaniu w trybie art. 113 k.p.a. błędy i omyłki istotne, czyli takie, które nie są widoczne na pierwszy rzut oka i wymagają przeprowadzenia dodatkowych badań i ustaleń" (tak też: wyrok NSA dnia 4 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OSK 581/06).
Zastosowanie powołanego art. 113 § 1 k.p.a. nie dotyczy więc sytuacji, w której poprawienie błędu rachunkowego faktycznie powoduje zmianę sytuacji prawnej strony. W takiej sytuacji zmiana może nastąpić jedynie w trybach nadzwyczajnych.
Na niedopuszczalność zmiany wysokości ustalonych kwot zawartych w rozstrzygnięciu decyzji w drodze sprostowania wskazywały także, m.in. WSA w Warszawie w wyroku z dnia 20.12.2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 1959/11, WSA w Warszawie w wyroku z dnia 29.05.2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 625/07, czy też NSA w wyroku z dnia 24.06.1996 r. sygn. akt I SA/Lu 307/96.
Należy zwrócić uwagę, że w przedmiotowym rozstrzygnięciu organ w istocie sprostowaniem zwiększył ustaloną kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, nadto wbrew stanowisku organu stwierdzony błąd nie miał charakteru oczywistego. Błąd w rozstrzygnięciu wynikał z błędu w ustaleniach treści decyzji co do stawki płatności i aby go stwierdzić trzeba było dokonać analizy treści decyzji w porównaniu z regulacjami dotyczącymi rzeczywiście obowiązującej stawki, a następnie dokonać szeregu obliczeń prowadzących do ustalenia właściwej kwoty nienależnie pobranych płatności. Tym samym sprostowanie nie dotyczyło omyłki oczywistej, nie była ona widoczna na pierwszy rzut oka i wymagała przeprowadzenia dodatkowej analizy i obliczeń.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, wydając decyzję, organ zobowiązany jest uwzględnić wziąć pod uwagę powyższe stanowisko Sądu.
Jednocześnie Sąd zauważa, że z uwagi na stwierdzone naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, skutkujące koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji przedwczesna jest ocena pozostałych zarzutów sformułowanych w petitum skargi.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.