Uzasadnienie
E. T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 28 marca 2022 r. nr DN.gn.624.6.2022 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania wniesionego od decyzji Naczelnika Gminy K. z [...] stycznia 1976 r. nr [...] orzekającej o przejęciu od R. U. na własność Państwa, w zamian za rentę, gospodarstwa rolnego bez zabudowań, o pow. 5,37 ha, oznaczonego jako działki nr [...], [...], [...], [...] i [...], położonego we wsi M. (obecnie powiat g., województwo dolnośląskie).
W toku postępowania sądowego, skarżący E. T. zmarł [...] grudnia 2022 r., co zostało potwierdzone odpisem skróconego aktu zgonu.
Ze względu na zgon skarżącego, Sąd postanowieniem z dnia 13 marca 2023 r. zawiesił postępowanie sądowe do czasu zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 161 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.), sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania.
Wymaga w tym miejscu przypomnienia, że w prawie administracyjnym nie występuje generalna zasada następstwa prawnego w odniesieniu do praw i obowiązków regulowanych normami tego prawa. Oznacza to, że prawa i obowiązki o charakterze administracyjnoprawnym nie podlegają dziedziczeniu na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym. Przejście tych praw i obowiązków na następców prawnych, którzy są jednocześnie spadkobiercami w rozumieniu prawa cywilnego mogą przewidywać wyłącznie przepisy szczególne z zakresu szeroko rozumianego prawa administracyjnego (np. art. 97 Ordynacji podatkowej), co nie oznacza jednak, że te prawa i obowiązki wchodzą w skład spadku. Niemniej mogą również występować takie sytuacje faktyczne, kiedy określone prawa i obowiązki wynikające z decyzji administracyjnej mogą dotykać sfery prawnej innego podmiotu. W odniesieniu do takich sytuacji Sąd musi ocenić, czy w przypadku śmierci skarżącego, będącego adresatem zaskarżonego aktu lub czynności, wynik toczącego się postępowania dotyczy interesu prawnego osób zgłaszających swój udział w miejsce spadkodawcy.
Z powyższego wynika, że kierunek procedowania przez sąd administracyjny po powzięciu informacji o śmierci strony zależy od oceny, czy przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, czy też nie. Sukcesja procesowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym może mieć bowiem miejsce wyjątkowo, gdy przedmiotem postępowania są prawa i obowiązki, które mogą przechodzić i przeszły na inne osoby w związku ze śmiercią strony. Zasadą na gruncie prawa administracyjnego jest bowiem brak klasycznej sukcesji pod tytułem ogólnym, charakterystycznej dla prawa cywilnego. Przejście praw i obowiązków publicznoprawnych jest możliwe wyłącznie, albo gdy prawo materialne wprost wskazuje podmioty, na które przechodzą prawa i obowiązki będące przedmiotem konkretnej sprawy administracyjnej, albo gdy podmioty te uda ustalić się na podstawie charakteru konkretnej sprawy, tj. gdy sprawa nie dotyczy praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłą.
Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdzające niedopuszczalność odwołania wniesionego przez skarżącego od decyzji Naczelnika Gminy K. z 17 stycznia 1976 r. orzekającej o przejęciu od R. U. na własność Państwa gospodarstwa rolnego, w zamian za rentę. Analiza zgromadzonego w aktach administracyjnych materiału dowodowego sprawy pozwala stwierdzić, że skarżący nie był uznany za stronę postępowania administracyjnego zakończonego 47 lat temu powyższą decyzją z 17 stycznia 1976 r., jak również nie wykazał, że jest on następcą prawnym R. U.. A zatem zaskarżone postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania, mające charakter ściśle procesowy, pozostaje w ścisłym związku z osobą skarżącego, kształtując wyłącznie jego indywidualną sytuację. Podmiot, który nie brał udziału w postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji może wnieść skutecznie odwołanie jedynie w terminie, który biegnie dla stron postępowania, którym doręczono decyzję.
W niniejszym postępowaniu odwołanie skarżącego z 29 stycznia 2022 r. zostało wniesione od decyzji z 17 stycznia 1976 r., która uzyskała przymiot prawomocności i ostateczności ponad 46 lat wcześniej, weszła do obrotu prawnego i wywołała skutki prawne.
Ponadto utrata zdolności prawnej skarżącego, która nastąpiła w toku postępowania przed Sądem, stanowi trwałą przeszkodę uniemożliwiającą dalsze prowadzenie postępowania. Strona inicjująca postępowanie sądowoadministracyjne utraciła bowiem zdolność sądową i procesową. Mając zaś na uwadze stricte procesowy przedmiot niniejszego postępowania, a mianowicie stwierdzenie niedopuszczalności odwołania wniesionego po 46 latach od uostatecznienia się decyzji organu I instancji, podnieść należy, że zaskarżone postanowienie nie dotyka sfery prawnej innych podmiotów, niż wymienionych w tym postanowieniu, tj. tylko skarżącego.
Sąd uznał więc, że wynik toczącego się postępowania nie dotyczy interesu prawnego innych osób. Nie sposób bowiem uznać, że zaskarżone postanowienie wpłynie na jakikolwiek zakres obowiązków potencjalnych następców prawnych skarżącego. Sąd uznał, że wynik toczącego się postępowania nie dotyczy interesu prawnego innych osób niż wymienionych w inkryminowanym postanowieniu. Brak jest również informacji, by wniosek o udział w sprawie zgłosiła inna osoba.
Z tych względów Sąd orzekł jak w postanowieniu, na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Postanowienie w zakresie podjęcia zawieszonego postępowania sądowego nie podlega zaskarżeniu, a w konsekwencji Sąd nie sporządza jego uzasadnienia.