Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 czerwca 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 204/13 uwzględnił skargę W. O. na bezczynność Prezydenta [...] i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z dnia 18 września 2008 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Po rozpoznaniu skargi W. O. w przedmiocie wymierzenia grzywny Prezydentowi [...] w związku z niewykonaniem powyższego wyroku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 września 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 865/14 wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000,00 zł płatną w terminie jednego miesiąca od daty uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Wobec faktu, iż Prezydent [...] po ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2014 r. w dalszym ciągu nie rozpoznał wniosku w przedmiocie odszkodowania, W. O. pismem z dnia 8 grudnia 2014 r. ponownie wezwała Prezydenta [...] do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 204/13.
Pismem z dnia 30 marca 2015 r. W. O., reprezentowana przez adwokata M. B., wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą wnosząc o powtórne wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w związku z niewykonaniem opisanego wyroku z dnia 12 czerwca 2013 r. W uzasadnieniu skargi podkreśliła, że Prezydent [...], mimo sądowego zobowiązania do rozpoznania powołanego wniosku oraz wezwania skarżącej z dnia 8 grudnia 2014 r. do wykonania prawomocnego wyroku, nie wydał w sprawie decyzji. Jednocześnie skarżąca wskazała, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 września 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 865/14 wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1.000,00 zł w związku z niewykonaniem powołanego wyroku z dnia 12 czerwca 2013 r.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o oddalenie skargi podnosząc, że pismem z dnia 9 czerwca 2015 r. pełnomocnik strony został poinformowany o przyczynach niedotrzymania terminu oraz o przewidywanym terminie zakończenia postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.
Z powołanego art. 154 § 1 wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie zaś, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku.
W rozpoznawanej sprawie – w ocenie Sądu - obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że wyrokiem z dnia 12 czerwca 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 204/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę W. O. na bezczynność Prezydenta [...] i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z dnia 18 września 2008 r. oprzyznanie odszkodowania za nieruchomość [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Zaznaczyć trzeba, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.
Odpis prawomocnego wyroku z dnia 12 czerwca 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 204/13 wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne sprawy doręczone zostały Prezydentowi [...] w dniu 9 sierpnia 2013 r. Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem w dniu 9 października 2013 r. i pomimo tego do dnia rozpoznania przez Sąd powyższej skargi, tj. do dnia 22 lipca 2015 r., organ administracji publicznej nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem. Sprawa odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość nie została rozstrzygnięta.
Z analizy akt administracyjnych wynika ponadto, że w sprawie spełniony został drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w powołanym wyżej art. 154 § 1, dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny.
Stosownie natomiast do art. 154 § 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 20 lutego 2015 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2014 r. i w drugim półroczu 2014 r., przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w 2014 r. wyniosło 3.389,90 zł.
Jak już wyżej wskazano, bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu [...] sierpnia 2013 r., a tym samym termin zakończenia postępowania wyznaczony ww. wyrokiem upłynął z dniem [...] października 2013 r. Niekwestionowaną okolicznością jest również to, że do dnia wydania niniejszego orzeczenia Prezydent [...] nie wykonał wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 czerwca 2013 r. i nie rozpoznał wniosku o przyznanie odszkodowania za opisaną nieruchomość. Jednocześnie zauważyć należy, że od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 czerwca 2013 r. minęły ponad dwa lata, a już w tym wyroku sąd przypomniał, że postępowanie w sprawie odszkodowania trwa blisko pięć lat. Przy czym, Sąd raz już orzekał w przedmiocie niewykonania powyższego wyroku i wyrokiem z dnia 10 września 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 865/14 potwierdził bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu opisanego wyroku z dnia 12 czerwca 2013 r. i wymierzył organowi grzywnę.
Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu z dnia 10 września 2014 r. wpłynęły do Prezydenta [...] w dniu 26 listopada 2014 r. i od tego czasu do dnia 8 kwietnia 2015 r., tj. wniesienia przez D. O. obecnej skargi z dnia 30 marca 2015 r. na niewykonanie przez Prezydenta [...] powołanego wyroku z dnia 12 czerwca 2013 r., organ nie tylko nie wydał decyzji w przedmiocie odszkodowania ale nie wykonał też żadnej czynności procesowej, która miałaby do tego zmierzać. Ponadto wskazana w piśmie organu z dnia 9 czerwca 2015 r. informacja, że zakończenie postępowania i decyzja w sprawie zostanie wydana bez zbędnej zwłoki po zabezpieczeniu środków pieniężnych na wypłatę odszkodowania nie może znaleźć aprobaty Sądu. Na uwadze trzeba bowiem mieć fakt, iż prawomocny wyrok sądu administracyjnego wiąże organ, także w zakresie terminu wyznaczonego do dokonania określonej czynności. Z punktu widzenia zasady praworządności, która ze swej istoty stanowi o działaniu zgodnym z prawem, nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której wyrok Sądu nie jest wykonywany.
Zauważyć należy również, że pismem z dnia 3 marca 2014 r. organ poinformował strony postępowania o terminie rozpoznania wniosku do dnia 31 maja 2015 r., czego jednak nie uczynił. Natomiast w sprawie został już sporządzony w dniu [...] marca 2015 r. operat szacunkowy nieruchomości, który przy przedłużającym się postępowaniu może stracić swoją aktualność przed zakończeniem sprawy. Biorąc zatem pod uwagę długotrwałość bezczynności organu, w stosunku do terminów załatwiania spraw wynikających z art. 35 k.p.a. oraz fakt, że sąd zmuszony jest już po raz drugi orzekać w tym przedmiocie, gdyż poprzednio wymierzona grzywna nie osiągnęła swojego celu, wymiar grzywny został stosownie do tych okoliczności podwyższony do kwoty 5.000,00 zł. "Wymierzenie grzywny na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. ma za zadanie skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego w prawomocnym wyroku obowiązku, jak również zawiera element represyjny, stanowiący w istocie karę za ignorowanie przez zobowiązane organy orzeczeń sądowych" (por. wyrok WSA z 30.01.2008 r. I SA/Wa 1672/07, LEX nr 459927).
Jednocześnie rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie.
W ocenie Sądu bezczynność organu po wyroku z dnia 12 czerwca 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 204/13 ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia długość trwającego postępowania oraz to, że organ po otrzymaniu prawomocnego wyroku Sądu z dnia 12 czerwca 2013 r. wraz z aktami administracyjnymi sprawy nie podjął żadnych kroków zmierzających do załatwienia wniosku odszkodowawczego i to pomimo kilkukrotnych wezwań skarżącej do wykonania wyroku z dnia 12 czerwca 2013 r. Prezydenta nawet nie zmobilizował fakt, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uprzednio wyrokiem z dnia 10 września 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 865/14 ukarał już organ za niewykonanie opisanego wyroku z dnia 12 czerwca 2013 r. grzywną w wysokości 1.000,00 zł.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 154 § 1, § 2 i § 6 i art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.