Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 27 marca 2023 r., nr KOA/1756/Sr/23, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej: "Kolegium", organ odwoławczy") po rozpatrzeniu odwołania A. C. (dalej:, "wnioskodawca", "skarżący") - utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] (dalej: "organ I instancji") z 13 lutego 2022 r., nr SS-DW.5540.612.4.2022, w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego.
Decyzja Kolegium została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.
Wnioskiem z 23 sierpnia 2022 r. (data wpływu 25 sierpnia 2022 r.) A. C. wystąpił do organu I instancji o dodatek węglowy. W ramach czynności wyjaśniających organ I instancji dokonał weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego. Z informacji uzyskanych z Urzędu Gminy [...] (pismo z 27 września 2022 r.) wynika, że na adres [...] (tego adresu dotyczy wniosek o dodatek węglowy) nie została złożona deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Z kolei, z notatek służbowych pracowników socjalnych Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] z 4 stycznia 2023 r. i 11 stycznia 2022 r. wynika, że pod adresem [...] nie zastano A. C., sąsiadka udzieliła informacji, że na stałe nikt nie mieszka pod tym adresem, zaś wnioskodawca przebywa tam sporadycznie. W dniu 20 stycznia 2023 r. został przeprowadzony wywiad ustalający faktyczne zamieszkiwanie A. C. pod adresem wskazanym we wniosku o dodatek węglowy, podczas którego odnotowano, że: "dom jest w bardzo złym stanie technicznym, panuje generalny remont, wymieniane są instalacje, kuchnia i łazienka są prowizoryczne, mieszkanie nie jest zajmowane na stałe".
Powołaną wyżej decyzją z 13 lutego 2023 r., Wójt Gminy [...] – na podstawie art. 2 ust. 1, ust. 3, ust. 15a pkt 1, ust. 15b, ust. 16 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. poz. 2000) - odmówił wnioskodawcy przyznania dodatku węglowego. Organ I instancji stwierdził, że dane adresowe zawarte we wniosku są różne od danych adresowych zawartych w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków, analiza materiału dokumentacyjnego (w tym informacji związanej z deklaracjami dotyczącymi gospodarowania odpadami komunalnymi) wskazuje, że wniosek złożony przez A. C. odnosi się do lokalizacji (gospodarstwa domowego) innej niż adres zamieszkania a zatem -dodatek węglowy nie przysługuje.
A. C. złożył odwołanie od decyzji organu I instancji.
Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Kolegium, ww. decyzją z 27 marca 2023 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...].
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że jak stanowi art. 2 ust. 2 ustawy o dodatku węglowym "przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się: 1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo 2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe)." Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 15b ww. ustawy, jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych.
Kolegium zwróciło także uwagę na art. 25 Kodeksu cywilnego, według którego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Zgodnie zaś z art. 28 Kodeksu cywilnego można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania.
W konsekwencji, organ odwoławczy stwierdził, że skoro ze zgormadzonych w sprawie dowodów wynika, że złożony przez A. C. wniosek odnosi się do lokalizacji (gospodarstwa domowego) innej niż adres zamieszkania, to prawidłowo przyjął organ I instancji, że dodatek węglowy nie przysługuje. Zdaniem Kolegium, okoliczność ta została przyznana wprost przez samego wnioskodawcę w toku wywiadu środowiskowego (w dniu 20 stycznia 2023 r.), gdzie A. C. oświadczył, iż: "dom w gminie [...] nie jest jego stałym miejscem zamieszkania".
Na decyzję Kolegium z 27 marca 2023 r. A. C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając:
- 1) naruszenie art. 155 k.p.a.;
- 2) naruszenie art. 6, 7 i 8 k.p.a. poprzez bezpodstawne pominięcie słusznego interesu skarżącego;
- 3) naruszenie art. 77 i 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie zachowanie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy oraz niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podstaw prawnych oraz przyczyn zapadłego rozstrzygnięcia;
- 4) naruszenie art. 32 konstytucji RP poprzez nierówne traktowanie;
- 5) podanie nieprawdziwej informacji, że w toku wywiadu środowiskowego skarżący oświadczył, że dom w [...] nie jest miejscem stałego zamieszkania skarżącego.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium w całości a także o zasądzenie od Kolegium na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł m.in, że "gospodarstwo domowe prowadzi jednoosobowo ale jednocześnie w trzech lokalizacjach (...). O dodatek węglowy wystąpił tylko raz. W domu w [...] posiada instalacje wodociągową, kanalizacyjną i centralnego ogrzewania. Czynnikiem w nich jest woda, która ulega zamarzaniu. Zatem, dom musi być na bieżąco ogrzewany i do tego celu, używa głównie węgla, którego zużywa w sezonie grzewczym w ilości od 800 do 1 000 kg." Węgiel kupuje na wolnym rynku, jest drożyzna i do tego są braki tego surowca. Dalej skarżący wskazał, że wprawdzie ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym przewiduje możliwość weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego poprzez weryfikację między innymi informacji z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jednakże, według niego, brak takowej deklaracji nie stanowi podstawy do udzielenia odmowy wypłaty dodatku węglowego. Wyjaśnił, że w nieruchomościach, które są w jego posiadaniu zamieszkuje naprzemiennie: 1) w [...]- orientacyjnie przebywa 40% dni w roku;
- 2) w [...] - orientacyjnie przebywa 35% dni w roku;
- 3) w [...] - orientacyjnie przebywa 25% dni w roku.
Skarżący podniósł, "że umowę na zagospodarowanie odpadów zawarł w łódzkiej lokalizacji, tutaj przywozi samochodem posegregowane, zaworkowane odpady z pozostałych lokalizacji, w których przebywa. Nie ma żadnych podstaw logicznych i biznesowych do tego aby zawierał takie umowy w każdej z lokalizacji osobno, gdyż gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, jednoosobowo i nie ma możliwości przybywania w tych trzech lokalizacjach jednocześnie. Zatem, jako jedna osoba generuje taką samą ilość, odpadów jak w przypadku zamieszkiwania w jednej lokalizacji. Stwierdził, że zamiast generować odpady w jednej lokalizacji, generuje je w poszczególnych lokalizacjach i w momencie zmiany lokalizacji posegregowane odpady przewozi do lokalizacji w [...]." W dalszej części skargi, skarżący nie zgodził się z twierdzeniem organów obu instancji, że nie przebywa na stałe pod adresem ul. [...], kwestionując także, że złożył takie oświadczenie. Podkreślił, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe ale jednocześnie w trzech lokalizacjach.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają obowiązującego prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania A. C. dodatku węglowego.
Podstawę materialnoprawną powyższego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (dalej: "ustawa). Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy, dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu – w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Według natomiast art. 2 ust. 2 ustawy, przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się m.in.: "osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe)" -pkt 1. Wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek (art. 2 ust. 12 ustawy).
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że ratio legis wprowadzonych w ustawie o dodatku rozwiązań to wsparcie gospodarstw domowych w związku z koniecznością zakupu węgla w sytuacji rosnących jego cen. W uzasadnieniu projektu ustawy wyjaśniono, że dodatek węglowy powiązany jest z gospodarstwem domowym prowadzonym w miejscu zamieszkania (por. uzasadnienie projektu ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym, druk sejmowy nr 2471, dostępny na stronie internetowej Sejmu RP www.sejm.gov.pl). Proponowane wsparcie finansowe w postaci dodatku węglowego miało wspomóc budżety domowe oraz zwiększyć poczucie bezpieczeństwa energetycznego i socjalnego.
W rozpoznawanej sprawie skarżący złożył wniosek o dodatek węglowy w urzędzie Gminy [...] w dniu 25 sierpnia 2022 r. podając, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe znajdujące się w budynku jednorodzinnym z zainstalowanym w nim głównym źródłem ogrzewania w postaci kotła na paliwo stałe. Jako adres miejsca zamieszkania podał [...] ul. [...]. Z kolei, w deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i spalania z 28 czerwca 2022 r. skarżący - w danych adresowych podał - że jego adres jest inny niż adres budynku, którego dotyczy formularz A (deklaracja do CEEB). Adres ten to: [...]. W skardze skarżący wyjaśnił, że tylko w [...] ma zawartą umowę na zagospodarowanie odpadów i tam zamieszkuje 40 procent w roku, zaś w pozostałych dwóch miejscach spędza pozostały czas, tj.: 35 procent w [...] i 25 procent w miejscowości [...]. W ramach czynności wyjaśniających organ I instancji dokonał weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w trakcie którego ustalił m.in., że na adres położenia budynku, którego dotyczy wniosek o wypłatę dodatku ([...] ul. [...]) nie ma złożonej deklaracji za gospodarowanie odpadami komunalnymi i nie są uiszczane opłaty.
Prawidłowo organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 28 kodeksu cywilnego można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania. Natomiast według art. 25 kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.
Stosownie do powyższego, w ocenie Sądu, powyższe okoliczności przesadzają, że w sytuacji skarżącego, który zamieszkuje w [...] i tu prowadzi gospodarstwo domowe zaś czasowo przebywa w innych miejscowościach - nie przysługuje dodatek węglowy na wnioskowany dom w miejscowości [...], który ogrzewa piecem węglowym na paliwo stałe wymienione w ustawie. Te ustalenia wynikają przede wszystkim z danych uzyskanych w trakcie prowadzonego postępowania przez organ I instancji (wyjaśnień urzędu gminy, wywiadu środowiskowego).
Sąd podkreśla, że nawet okresowe przebywanie przez skarżącego w domu w miejscowości [...] nie oznacza, że tu prowadzi on gospodarstwo domowe. Przy czym - co wymaga podkreślenia - nie można mówić o prowadzeniu kilku gospodarstw domowych, jak chce tego skarżący. W tym zakresie ustawodawca w przepis art. 2 ust. 6 ustawy jednoznacznie bowiem określił, że jedna osoba może wchodzić w skład tylko jednego gospodarstwa domowego. Oznacza to, że prowadzenie gospodarstwa możliwe jest wyłącznie w jednej lokalizacji.
Sąd podkreśla, że ustawodawca w ustawie o dodatku węglowym konsekwentnie posługuje się pojęciem miejsca zamieszkania, w tym w art. 2 ust. 7, stanowiącym, że dodatek węglowy przysługuje osobom posiadającym obywatelstwo polskie mającym miejsce zamieszkania i przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Oznacza to, że kryterium przesądzającym o możliwości przyznania wnioskowanego dodatku jest faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego w danym miejscu. Dostrzec też trzeba, że zawarte w art. 2 ust. 2 ustawy sformułowanie "zamieszkiwanie" to element opisu pojęcia gospodarstwa domowego.
Natomiast to w ust. 7 art. 2 ustawy jest mowa o uprawnieniu do dodatku węglowego i w tym przepisie ustawodawca używa pojęcia "miejsce zamieszkania". Ustawa nie definiuje tego pojęcia, dlatego celowe jest odwołanie się w tym zakresie (jak to uczyniło Kolegium) do art. 28 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania.
Z powyższych przyczyn Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego zaprezentowanego w skardze.
Podsumowując, Sąd stwierdził, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało poprawnie i doprowadziło do dokładnego ustalenia stanu faktycznego niezbędnego do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia i jego oceny zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organy wskazały - stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. - podstawy faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia. Ponadto Sąd nie dopatrzył się z urzędu innych wadliwości, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z porządku prawnego.
Wobec tego, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Sąd skargę oddalił.