Uzasadnienie
Pismem z 6 lipca 2017 r. Gmina Miejska [...] (Skarżąca), wystąpiła o przywrócenie terminu do złożenia skargi na orzeczenie Komisji Regulacyjnej do Spraw Gmin Wyznaniowych Żydowskich z [...] października 2007 r. nr [...].
Wraz z wnioskiem Skarżąca złożyła skargę.
W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu Skarżąca wskazała, że orzeczenie otrzymała 14 listopada 2007 r. Nie wnosiła wcześniej skargi bowiem ukształtowane przed 2013 r. orzecznictwo sądów administracyjnych wskazywało na brak możliwości zaskarżania orzeczeń Komisji Regulacyjnej do Spraw Gmin Wyznaniowych Żydowskich do sądu administracyjnego.
Skarżąca przywołała następnie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2013 r., sygn. akt K 25/10 (Dz. U. z 2013 r., poz. 432), jak również wyrok tutejszego Sądu z 14 kwietnia 2015 r. sygn. akt I SA/WA 2479/14 i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 kwietnia 2017 r., sygn. akt. II OSK 2099/15. Wskazała, że dopiero wobec zakończenia się przed NSA postępowania pod sygn. akt. II OSK 2099/15 powzięła ostateczną wiedzę o możliwości, a w szczególności o trybie zaskarżenia orzeczenia Komisji z [...] października 2007 r. W wyroku tym NSA wskazał bowiem, że w istocie dopiero na skutek jego wyroku, procedura zaskarżenia orzeczenia Komisji została jednoznacznie sprecyzowana. Dotychczas była to kwestia postrzegana niejednoznacznie. Nie sposób wymagać od skarżących by procedurę tę samodzielnie odtworzyli.
Podsumowując Skarżąca wskazała, że dopiero z dniem otrzymania powyższego wyroku NSA wraz z uzasadnieniem, to jest z dniem 30 czerwca 2017 r. uzyskała wiedzę o możliwości zaskarżenia orzeczenia Komisji oraz trybie tego zaskarżenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 18 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1067/17 odrzucił wniosek Skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, jako złożony z uchybieniem terminu.
Na skutek zażalenia Skarżącej, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OZ 343/18 uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu Sąd kasacyjny wskazał, że Sąd I instancji przedwcześnie rozpoznał wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, którego rozpatrzenie powinno nastąpić po prawomocnym orzeczeniu w przedmiocie odrzucenia skargi złożonej po terminie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym postanowieniem z 18 maja 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1067/17 odrzucił skargę Gminy Miejskiej [...] na orzeczenie Komisji Regulacyjnej do Spraw Gmin Wyznaniowych Żydowskich z [...] października 2007 r., jako wniesioną z uchybieniem terminu do jej wniesienia. Postanowienie to jest prawomocne.
W niniejszej sprawie do rozpoznania pozostał zatem wniosek Skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Wniosek Skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi należało odrzucić jako złożony z uchybieniem terminu o którym mowa w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.".
Skarżąca jako datę ustania przyczyny uniemożliwiającej jej wniesienie skargi wskazała datę doręczenia jej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2099/15 wyjaśniając, że dopiero z tym dniem uzyskała wiedzę o możliwości i trybie zaskarżenia orzeczenia Komisji.
Ze stanowiskiem tym nie można się jednakże zgodzić.
Wydawanie orzeczeń przez Komisję regulowała ustawa z dnia 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych żydowskich w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2014 roku, poz. 1798, dalej "ustawa z dnia 20 lutego 1997 r.") oraz wydane na jej podstawie zarządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 października 1997 r. w sprawie szczegółowego trybu działania Komisji Regulacyjnej do Spraw Gmin Wyznaniowych Żydowskich (M.P. z 1997 r., nr 77, poz. 730, dalej: "zarządzenie").
Ustawa przewidywała możliwość wszczęcia na wniosek gminy żydowskiej lub Związku Gmin postępowania, zwanego "postępowaniem regulacyjnym" w przedmiocie przeniesienia na rzecz gminy żydowskiej lub Związku Gmin własności nieruchomości lub ich części przejętych przez Państwo, a które w dniu 1 września 1939 r. były własnością gmin żydowskich lub innych wyznaniowych żydowskich osób prawnych, działających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Zgodnie z ustawą z dnia 20 lutego 1997 r. w postępowaniach prowadzonych przez Komisję nie mogły brać udziału osoby trzecie (art. 32 ust. 2 ustawy) ich interesy reprezentował przedstawiciel Skarbu Państwa (§ 5 ust. 4 zarządzenia), a zespół orzekający w składzie 4 osób delegowanych w równej ilości przez organ państwowy i Zarząd Związku Gmin kończył prowadzone postępowanie albo ugodą albo orzeczeniem, od którego nie przysługuje odwołanie (art. 32 ust. 5 i art. 33 ust. 2 i 5 ustawy). Zespół nie musiał przy tym uzgodnić i wydać orzeczenia. W takiej sytuacji uczestnicy postępowania mogli żądać podjęcia obligatoryjnie zawieszonego postępowania sądowego lub administracyjnego dotyczącego przedmiotu sporu, lub wystąpić na drogę sądową o rozstrzygnięcie zgłoszonego roszczenia (art. 34 i 32 ust. 4 ustawy). Wydane orzeczenie mogło przenosić własność na rzecz gminy żydowskiej lub Związku Gmin zarówno dawnego mienia pożydowskiego jak i nieruchomości zamiennej (art. 30 ust. 1 i art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmowano, że orzeczenia Komisji wydane na podstawie art. 33 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 20 lutego 1997 r. - nie są decyzjami administracyjnymi wydanymi przez "inny podmiot" w rozumieniu art. 1 pkt 2 K.p.a. i nie można zaskarżyć ich do sądu administracyjnego (por. wyrok NSA z 20 grudnia 2007 r., sygn. akt II OSK 1570/06).
Przepis art. 33 ust. 5 ustawy z dnia 20 lutego 1997 r. stał się przedmiotem kontroli konstytucyjnej sprawowanej przez Trybunał Konstytucyjny. Sąd konstytucyjny wyrokiem z 13 marca 2013 r., sygn. akt. K 25/10 orzekł, że art. 33 ust. 5 w związku z art. 33 ust. 2 zdanie trzecie ustawy z dnia 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych żydowskich w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 41, poz. 251 z 1998 r. Nr 59, poz. 375 i Nr 106, poz. 668, z 2004 r. Nr 68, poz. 623 oraz z 2010 r. Nr 106, poz. 673), rozumiany w ten sposób, że nie wyłącza innych niż odwołanie środków prawnych od orzeczenia Komisji Regulacyjnej, jest zgodny z: a) art. 165 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, b) art. 31 ust. 3, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego opublikowany został 11 kwietnia 2013 r. (Dz. U. z 2013 roku, poz. 432).
Trybunał Konstytucyjny nie przesądził, czy orzeczenia wydane przez Komisję stanowią decyzję czy też rozstrzygnięcie o cechach aktu administracyjnego sensu largo (pkt 3.4.8 uzasadnienia). Uznał jednak, że sformułowanie "Od orzeczenia zespołu orzekającego nie przysługuje odwołanie" oznacza, że postępowanie jest jednoinstancyjne, co nie wyłącza wniesienia wniosku o wznowienie czy stwierdzenie nieważności orzeczenia (pkt 3.4.11 uzasadnienia). Sąd konstytucyjny wywiódł, że ustawodawca w art. 33 ust. 5 ustawy nie wykluczył dopuszczalności sądowej kontroli zgodności z prawem wydanego orzeczenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym (pkt 3.4.12 uzasadnienia). Stanowisko to powtórzone zostało we wnioskach (pkt 3.5 uzasadnienia).
W ocenie Sądu, możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego na orzeczenie Komisji przesądzona została nie wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 kwietnia 2017 r. ale wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2013 r. Od daty opublikowania tego wyroku, to jest od dnia 11 kwietnia 2013 r. otworzona została możliwość wnoszenia skarg na orzeczenia Komisji. Zatem podmiot mający interes prawny w zakwestionowaniu orzeczenia Komisji mógł wystąpić ze skargą i wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia, w terminie 7 dni, od daty ogłoszenia wyroku Trybunału. Podmiot taki mógł też ewentualnie podjąć inne czynności zmierzające do wyeliminowania z obrotu orzeczenia Komisji (np. występując z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia).
Skarżąca po opublikowaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie podjęła żadnych czynności mających na celu zaskarżenie orzeczenia Komisji. Skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia, Skarżąca złożyła dopiero po upływie przeszło czterech lat od daty ogłoszenia wyroku Sądu Konstytucyjnego, przesądzającego możliwość zaskarżenia orzeczenia Komisji do sądu administracyjnego.
Uznać zatem należało, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. W konsekwencji wniosek ten podlegał odrzuceniu na podstawie art. 88 P.p.s.a.