Uzasadnienie
W dniu 11 grudnia 2014 r. do Prezydenta [...] wpłynął wniosek T. G. o udzielenie pomocy na leki według recept z dnia 9 grudnia 2013 r. - 3 sztuki w wysokości 149,50 zł, 39 zł i 110,96 zł. Następnego dnia T. G. złożyła do organu kolejne pismo, zawierające wniosek o refundację leków, wskazując na 3 recepty z 9 grudnia 2013 r.
Prezydent [...], po rozpatrzeniu wniosku T. G., decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...], odmówił przyznania świadczenia w formie specjalnego zasiłku celowego na zakup leków.
Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że organ I instancji słusznie ustalił, iż dochody T. G. przekraczają kryterium dochodowe wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.; dalej jako "uops"). Na jej dochód składa się renta w wysokości [...] zł, co przekracza ustawowe kryterium dochodowe, które wynosi 542 zł.
Organ wskazał, że w sprawie Prezydent [...] odmówił przyznania pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup leków. Z akt sprawy wynika, iż T. G. ma [...] lat, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z renty inwalidzkiej w wysokości [...] zł. Przebywa w hotelu "E." i nie dokonuje opłat za pobyt. Z wywiadu środowiskowego wynika, że jest ona pod stałą kontrolną lekarzy specjalistów. W ocenie T. G. stan jej zdrowia uległ pogorszeniu, jednak w aktach sprawy brak jest dokumentacji medycznej.
Kolegium wskazało, iż niewątpliwie osiąganie przez T. G. niskiego dochodu wpływa na wysokość środków przeznaczanych na realizację innych potrzeb bytowych, w tym na możliwość zakupu Ieków, jednak stan ten w jej przypadku nie ma charakteru okazjonalnego, niecodziennego, czy też nadzwyczajnego, lecz jest statyczny i permanentny. Pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" stanowi sytuację życiową wynikającą z faktu zaistnienia nadzwyczajnych, wyjątkowo negatywnych, niecodziennych, wpływających na sytuację życiową zdarzeń, którym strona nie była w stanie zapobiec dochowując należytej staranności. Z akt sprawy nie wynika natomiast, aby taka sytuacja zaistniała w przypadku odwołującej się.
Zdaniem Kolegium, zakup leków należy do jednych z najbardziej elementarnych potrzeb bytowych. Kolegium, podzielając stanowisko organu pierwszej instancji, iż strona, dysponująca własnym dochodem, którego wysokość znacznie przekracza kryterium dochodowe, może pokryć te wydatki z posiadanych środków. Udzielenie wsparcia finansowego w trybie art. 41 uops ma przede wszystkim odniesienie do osób, których dochód nieznaczenie przekracza kryterium dochodowe. Dochód odwołującej przekracza natomiast kryterium dochodowe o blisko 72 %. W ocenie Kolegium zgłoszona przez T. G. potrzeba nie ma charakteru nadzwyczajnego, ani okazjonalnego, ani tym bardziej nie jest konsekwencją wielu niefortunnych zbiegów okoliczności i wydarzeń, wykraczających poza możliwości przewidzenia i przeciwdziałania. Kolegium, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 808/12, wskazało, że przyznanie stronie specjalnego zasiłku celowego w trybie art. 41 uops na zakup leków wkraczałoby poza cele wskazane w ustawie o pomocy społecznej.
Działanie takie doprowadzić mogłoby do sytuacji, w której inne osoby znajdujące się w trudniejszej sytuacji bytowej byliby pozbawieni wsparcie ze względu na wyczerpanie się i tak skromnych środków pomocy społecznej
Kolegium wskazało również, że w świetle ar 4 uops brak wskazania aktualnego miejscami pobytu, a także podawanie odmiennych danych dotyczących sytuacji osobistej i rodzinnej, jest przejawem braku współpracy z pracownikiem socjalnym, co stanowi kolejną przesłankę odmowy przyznania wnioskowanej pomocy.
Kolegium stwierdziło, że decyzja Prezydenta [...] jest prawidłowa, a jej uzasadnienie wyczerpujące i przekonywujące.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, uzupełnioną pismami z dnia 22 września 2014 r., złożyła T. G., wnosząc o jej uchylenie, jako naruszającej art. 41 uops oraz prawa chroniące jej bezpieczeństwo, dobro osobiste, żywotny interes w zakresie zdrowia i życia.
Skarżąca wskazała, że jej sytuacja materialna ulega pogorszeniu (zadłużenie rośnie z miesiąca na miesiąc od stycznia 2013 r. Ma bardzo trudną sytuację bytową – bezdomność, spotyka się z ciągłymi odmowami na leki ratujące życie i zdrowie i noclegi w bezpiecznym miejscu w okresie zimy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Dokonując takiej kontroli Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej nie można zarzucić naruszenia prawa.
W ocenie Sądu, skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...] z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...], jest niezasadna. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie narusza prawa. Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją toczyło się w oparciu o przepisy uops. Analiza zebranego w rozpoznawanych sprawach materiału dowodowego wskazuje, że skarga nie mogła zostać uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zgodna jest z przepisami uops. Sąd administracyjny jest władny uchylić zaskarżoną decyzję tylko wówczas, gdy narusza ona obowiązujące prawo.
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowił przepis art. 41 pkt 1 uops, zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.
Sformułowanie "szczególnie uzasadnione przypadki" jest pojęciem niedookreślonym, którego stosowanie ma charakter ocenny, stąd osoba wnioskująca o przyznanie takiego świadczenia powinna wyraźnie wskazać, na jakie dokładnie potrzeby pomoc ma zostać przyznana. Specjalny zasiłek celowy stanowi bowiem wyjątkową, szczególną pomoc doraźną na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe.
Należy podkreślić, iż zarówno samo przyznanie, jak i wysokość ewentualnie przyznanego świadczenia zależą od uznania organu wydającego decyzję. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich potrzeb. Ośrodki pomocy dysponują bowiem ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą być rozdzielane pomiędzy znaczną liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również zawsze udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości.
W rozpoznawanej sprawie T. G. niewątpliwie przekroczyła kryterium dochodowe, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 zł (dochód wnioskodawczyni wyniósł [...] zł), a zatem zastosowanie znalazł przepis art. 41 uops.
Wskazać należy, że organ w uzasadnieniu decyzji w sposób wyczerpujący wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia. Zaznaczono, że organy pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi oraz że muszą mieć na względzie nie tylko potrzeby skarżącej (która otrzymuje stałe wsparcie z pomocy społecznej) i cel pomocy, ale także potrzeby innych osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej.
Zdaniem Sądu, organy orzekające w niniejszej sprawie wskazały racjonalne argumenty przemawiające za odmową przyznania wnioskowanej przez skarżącą formy pomocy pieniężnej. Przyznanie pomocy w sytuacji w jakiej znajduje się skarżąca byłoby w istocie zaprzeczeniem intencji przyświecającej ustawodawcy, a wyrażającej się w treści przepisów ustawy. Pomoc społeczna poprzez specjalne zasiłki celowe nie może bowiem polegać na zaspokajaniu dowolnych żądań.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżone decyzje wydane zostały w granicach uznania administracyjnego i nie można jej zarzucić niezgodności z prawem.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 powołanej ustawy.