Uzasadnienie
A. N. (dalej powoływana jako skarżąca) wnioskiem z dnia 18 września 2009 r. zwróciła się do Prezydenta W. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla ubezwłasnowolnionej całkowicie D. S. Prezydent W. decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] odmówił D. S. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Organ wskazał, że z wyjaśnień ZUS wynika, ustalono D. S. prawo do dodatku pielęgnacyjnego, decyzja ta jest prawomocna i pozostaje w obrocie prawnym, choć wypłata dodatku została wstrzymana z uwagi na pobyt w domu pomocy społecznej od 1995 r. Jeśli zatem ustalone zostało prawo do dodatku pielęgnacyjnego, to zgodnie z art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa o świadczeniach rodzinnych) skarżącej nie przysługuje prawo do zasiłku pielęgnacyjnego.
Od decyzji tej skarżąca wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji podzielił argumenty z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, iż D. S. posiada ustalone decyzją prawo do dodatku pielęgnacyjnego, a tym samym zasiłek pielęgnacyjny nie może jej być przyznany, wbrew wyraźnej treści art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Fakt, że wypłata dodatku pielęgnacyjnego została D. S. wstrzymana przez ZUS, nie ma dla rozstrzygnięcia znaczenia, wobec nie uchylenia decyzji ustalającej do niego prawo.
Skarżąca nie zgodziła się z tym rozstrzygnięciem i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jej uchylenia. W skardze podniosła, że skoro D. S. nie jest wypłacany dodatek pielęgnacyjny powinien być jej wypłacany zasiłek pielęgnacyjny. Zamierzeniem ustawodawcy było to, aby osoba nie pobierała jednocześnie dwóch świadczeń, przy czym pierwszeństwo zostało przyznane dodatkowi pielęgnacyjnemu. Dopiero bowiem, gdy osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji nie przysługuje dodatek pielęgnacyjny może się ona starać o zasiłek pielęgnacyjny. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. D. S. nie jest uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego, zatem powinien jej przysługiwać zasiłek pielęgnacyjny.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Sąd dokonał kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zbadał, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. dalej P.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skarg.
Odmawiając D. S. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego organy obydwu instancji oparły się na regule kolizyjnej z art. 16 ust. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ("zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego") uznając, że uprawnienie D. S. do dodatku pielęgnacyjnego wynika z decyzji (zgodnie z pismem ZUS I Oddział w W. z dnia 27 stycznia 2010 r.) przyznającej prawo do dodatku, której treścią organy czują się związane. Za nieistotne uznały przy tym wstrzymanie wypłaty tego dodatku.
Stanowisko takie - w ocenie Sądu - nie bierze pod uwagę, że decyzja ta orzekała o uprawnieniu do dodatku pielęgnacyjnego na datę jej wydania. Zawieszenie prawa do świadczenia (art. 103 – 105 ustawy dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych Dz. U. z 2004r. Nr 39, poz. 353 ze zm. – dalej u.e.r.FUZ,), będące podstawą wstrzymania jego wypłaty (art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.FUZ), nie ma zastosowania do dodatku pielęgnacyjnego. Wstrzymanie wypłaty dodatku mogło więc nastąpić jedynie, gdyby prawo do dodatku ustało (art. 134 ust. 1 pkt 1) lub nie istniało (pkt 4), gdyż inne przyczyny z ust. 1 art. 134 nie wchodziły w tym przypadku w grę.
Na użytek ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, w wyżej opisanej sytuacji, stosując normę kolizyjną z art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organy powinny ustalić, czy uprawnienie skarżącej do dodatku pielęgnacyjnego istnieje również obecnie. Zauważyć należy, że wstrzymanie wypłaty świadczenia następuje na podstawie decyzji (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.FUZ), a decyzja ta powinna wskazywać przyczynę wstrzymania (art. 134 ust. 1 u.e.r.FUZ). Jeśli okazałoby się, że przyczyną wstrzymania wypłaty dodatku było ustanie do niego prawa (art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.FUZ) lub fakt, że prawo do dodatku w ogóle nie istniało (pkt 4) - trudno byłoby uznać, że D. S. jest uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego.
Organy ustaliły tylko fakt, że przed 1 stycznia 2004 r. D. S. przysługiwało uprawnienie do dodatku pielęgnacyjnego, pominęły zaś ustalenie, czy uprawnienie to w dalszym ciągu istnieje. Na brak uprawnienia D. S. do dodatku pielęgnacyjnego w chwili obecnej może wskazywać treść art. 158 ustawy o pomocy społecznej oraz fakt wstrzymania jego wypłaty. Potwierdzeniem tego może być decyzja będąca podstawą wstrzymania wypłaty dodatku pielęgnacyjnego, której treść organy powinny ustalić przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Gdyby okazało się, że wstrzymanie wypłaty świadczenia (dodatku pielęgnacyjnego) przez ZUS miało jedynie faktyczny charakter i decyzja w tym zakresie nie została wydana, organy orzekające o zasiłku pielęgnacyjnym zmuszone będą we własnym zakresie ustalić, co wynika z obecnego stanu prawnego i faktu wstrzymania wypłaty dodatku dla uprawnienia D. S. do dodatku.
Sąd uznał więc, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca naruszają art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez niewyjaśnienie okoliczności związanych z możliwością ustania prawa D. S. do dodatku pielęgnacyjnego, a w tym kontekście także naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nie odniesienie się w uzasadnieniu decyzji do tego, co wynika z art. 134 ust. 1 pkt 1 i 4 i ust. 2 pkt 2 u.e.r.FUZ oraz z art. 158 u.p.s., co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji ustali, czy wydana została przez ZUS decyzja o wstrzymaniu wypłaty dodatku pielęgnacyjnego dla D. S., a jeśli tak, to w jakiej dacie i z jakiej przyczyny wypłata dodatku została wstrzymana. Czy przyczyny te mogą świadczyć o ustaniu bądź nieistnieniu prawa skarżącej do dodatku pielęgnacyjnego. Jeśli decyzja taka nie została wydana, a wstrzymanie wypłaty dodatku ma charakter jedynie faktyczny, to organ we własnym zakresie rozstrzygnie, na gruncie art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, czy obecnie zachodzi negatywna przesłanka do ustalenia D. S. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, mając na względzie treść art. 134 ust. 1 pkt 1 i 4 i ust. 2 pkt 2 u.e.r.FUZ oraz art. 158 u.p.s.
W tej sytuacji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a. orzeczono jak na wstępie. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 P.p.s.a.