Uzasadnienie
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] października 2008 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania D. C. od decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w P. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] – utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W decyzji przedstawiony został następujący stan sprawy:
Decyzją z [...] kwietnia 2008 r. Wojewódzki Konserwator Zabytków w P. odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] lutego 2008 r. w sprawie zmiany decyzji z [...] marca 2004 r. nr [...] pozwalającej na wykonanie prac dotyczących częściowej obudowy tarasu na istniejącym garażu zlokalizowanym na działce nr ewid. [...], obr. [...], położonej w R. przy ul. [...].
Decyzja z [...]marca 2004 r. została zmieniona decyzją z [...] lutego 2008 r. w części obejmującej projekt budowlany stanowiący integralną część pozwolenia. D. C. i S. B. złożyli wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z [...] lutego 2008 r. Wnioskodawcy podnieśli, iż są właścicielami sąsiedniej nieruchomości, tj. mieszkań znajdujących się w budynku przy ul. [...] w R.. Wskazali, że są stronami postępowania toczącego się przed Prezydentem Miasta R. w sprawie obudowy tarasu na istniejącym garażu na działce nr [...] przy ul. [...], zostali jednak pominięci w postępowaniu prowadzonym przez organ ochrony zabytków.
Organ pierwszej instancji odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją z [...] lutego 2008 r. argumentując, że wnioskodawcom nie przysługuje przymiot strony. D. C. wniosła odwołanie, w którym wskazała, że jest właścicielką sąsiedniej nieruchomości przy ul. [...] w R., a realizacja planowanej inwestycji spowoduje ograniczenie dostępu światła do jej mieszkania. Wobec tego interes prawny jest niewątpliwy.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego po rozpatrzeniu odwołania w uzasadnieniu decyzji z [...] października 2008 r. wskazał, że ze zgromadzone w sprawie materiału wynika, że budynek przy ul. [...] w R. został wpisany do rejestru zabytków decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w R. z dnia [...] grudnia 1981 r., nr rejestru [...]. Ponadto organ ten decyzją z tej samej daty wpisał do rejestru budynek przy ul. [...], nr rejestru [...].
Problematykę uregulowaną uprzednio w art. 27 ustawy z 1962 r. o ochronie dóbr kultury normuje obecnie art. 36 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami i na podstawie tego przepisu wydana została decyzja z [...] lutego 2008 r. Określając krąg stron postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie art. 36 § 1 pkt 1 ustawy z 23 lipca 2003 r. ma na uwadze wskazany zakres tego postępowania, ograniczony do zbadania, czy z punktu widzenia ochrony konserwatorskiej dopuszczalne jest zrealizowanie planowanej inwestycji. Wskazana ustawa nie zawiera unormowań odnoszących się do kręgu stron postępowania prowadzonego na podstawie jej art.
36. Wobec tego strony postępowania ustala się na podstawie art. 28 k.p.a. O istnieniu interesu prawnego, o jakim mowa w tym przepisie decydują, zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem, przepisy prawa materialnego, przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści. Decyzja z [...] lutego 2008 r. nie nałożyła na D. C. żadnych obowiązków wynikających z ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, ani nie przyznała jakichkolwiek uprawnień. Nie ma zatem podstaw do stanowiska, że decyzja z [...] lutego 2008 r. wkracza w sferę interesu prawnego D. C. Okoliczność, że realizacja planowanej inwestycji spowoduje ograniczenie dostępu światła do mieszkania przy ul. [...] nie wchodzi w zakres tego postępowania, gdyż nie dotyczy ustalenia, czy z punktu widzenia ochrony konserwatorskiej możliwa jest częściowa obudowa na istniejącym współczesnym garażu na działce nr [...].
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D. C. wniosła o uchylenie decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] października 2008 r. i decyzji organu pierwszej instancji. Skarżąca zarzuciła wydanym decyzjom naruszenie art. 28, 145 i 147 Kodeksu postępowania administracyjnego i podniosła, że zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny to rzeczywiście istniejąca potrzeba ochrony prawnej i uprawnienie takie, przysługuje skarżącej, która uznana została za stronę postępowania toczącego się przed Prezydentem Miasta R. w spawie pozwolenia na budowę inwestycji p.n. obudowa tarasu na istniejącym garażu w R. Na to postępowanie oraz wydane w nim rozstrzygnięcia decydujące znaczenie ma decyzja z [...] lutego 2008 r. W innych postępowaniach toczących się przed Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków dotyczących tej samej nieruchomości, uznawano skarżącą za stronę postępowania.
Niezrozumiałe jest, dlaczego w tej sprawie odmówiono skarżącej przymiotu strony. Realizacja planowanej inwestycji spowoduje ograniczenie dostępu światła do nieruchomości lokalowej skarżącej, co pogorszy warunki egzystencji jej rodziny w mieszkaniu na parterze. Znacznie obniżona też zostanie wartość jej mieszkania. Dlatego interes skarżącej wobec zakresu oddziaływania planowanej inwestycji jest niewątpliwy. Argument, że planowana przebudowa poprawi walory estetyczne istniejącego budynku jest nieprawdziwy. Według skarżącej planowana nadbudowa spowoduje wręcz degradację i oszpecenie otoczenia.
Zgodnie z art. 145 oraz art. 147 k.p.a. brak niezawinionego uczestnictwa strony w postępowaniu stanowi przyczynę wznowienia postępowania. Skarżąca powinna więc mieć możliwość wzięcia udziału w postępowaniu, a odmowa przyznania statusu strony w tym postępowaniu jest całkowicie nieuzasadniona.
Odpowiadając na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Skarga jest zasadna.
Orzekające w sprawie organy nie wyjaśniły w sposób przekonujący, że skarżącej nie przysługuje przymiot strony w sprawie o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z [...] lutego 2008 r. Oznacza to naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Przede wszystkim należy zauważyć, że organy administracji nie przedstawiły żadnych dokumentów wskazujących, iż skarżąca jest właścicielką nieruchomości przy ul. [...] w R. Należy więc dołączyć do akt odpowiednie odpisy z księgi wieczystej lub stosowne akty notarialne nabycia nieruchomości. Jeżeli by się bowiem na podstawie zgromadzonych dokumentów okazało, że skarżąca nie jest właścicielką nieruchomości, lecz włada nieruchomością na podstawie innego tytułu, to i uzasadnienie decyzji o odmowie wznowienia postępowania powinno przytaczać inne, niż wskazane w zaskarżonej decyzji, przyczyny odmowy wznowienia postępowania.
Zgodnie z art. 145 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Skarżąca w podaniu o wznowienie wyjaśniła, że o decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w P. z [...] lutego 2008 r. dowiedziała się w dniu [...] marca 2008 r. Wniosek o wznowienie postępowania nosi datę 27 marca 2008 r. i w tym samym dniu wpłynął do organu pierwszej instancji. Ponieważ uchybienie terminowi z art. 145 § 2 k.p.a. może stanowić samodzielną przyczynę odmowy wznowienia postępowania, ustalenia w tym zakresie powinny się znaleźć w decyzji.
Jeżeli skarżąca jest właścicielką lokalu i termin do wniesienia podania o wznowienie został zachowany, to niezrozumiała jest odmowa wznowienia postępowania z tej przyczyny, że nie ma przymiotu strony. Z załączonej do wniosku kserokopii postanowienia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] stycznia 2008 r., dotyczącego wprawdzie innej nieruchomości ale mającego znaczenie przy rozstrzyganiu tej sprawy, wynika że D. C. była traktowana jako strona postępowania w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy. Skarżącej doręczono też postanowienie tego organu z dnia [...] stycznia 2003 r. w sprawie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dotyczącego inwestycji pod nazwą schody zewnętrzne do piwnicy przy budynku położonym przy ul. [...] w R. na działce nr [...]. Ostatnio powołane postanowienie dotyczy więc tej samej nieruchomości, która jest objęta decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. w sprawie zmiany decyzji z [...] marca 2004 r. w przedmiocie obudowy tarasu.
Powyższe orzeczenia wskazują, że Wojewódzki Konserwator Zabytków w R. niejednolicie traktuje skarżącą w postępowaniach z zakresu ochrony zabytków, co sprzeczne jest z zasadą wyrażoną w art. 8 k.p.a., według którego organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli.
Ustalenie stron postępowania następuje na podstawie art. 28 k.p.a. stanowiącego, że stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowania albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Organ podaje, że wnioskodawcy brali udział w innych postępowaniach prowadzonych przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, ale strony były w nich ustalane oparciu o inne reguły. Takie stwierdzenie jest sprzeczne z powołanym wyżej przepisem.
Wobec powyższego Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.