Uzasadnienie
Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...], odmawiającą S. S. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Z. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...], powiat [...], województwo [...].
W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Wnioskiem z dnia [...] grudnia 1992r. S. S. (następczyni prawna po Z. S.) wystąpiła do Urzędu Rejonowego w [...] o odszkodowanie za mienie pozostawione przez Z. S. poza granicami kraju. Swój wniosek ponowiła pismem z dnia [...] września 2002 r. skierowanym do Prezydenta Miasta [...].
W trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego uzupełniono materiał dowodowy niniejszej sprawy o m.in. o uwierzytelnioną kopię aktu notarialnego z dnia [...] lipca 1973r. (Rep. [...] nr [...]) dotyczącego nabycia przez T. S. (syna Z. S.) i S. S. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej Skarbu Państwa i prawa własności położonego na niej lokalu mieszkalnego w [...] przy ul. [...].
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] Wojewoda Lubuski dokonał pozytywnej oceny spełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. oraz wezwał stronę do wskazania wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty i przedłożenia operatów szacunkowych określających wartość nieruchomości pozostawionej i wartość nieruchomości lokalowej nr [...] położonej w [...] przy ul. [...] (obecnie ul[...]), nabytej, zgodnie z aktem notarialnym Rep. [...] Nr [...] z dnia [...] lipca 1973r. W powyższym postanowieniu organ wyznaczył stronie 3 miesięczny termin na dostarczenie ww. operatów szacunkowych.
Pismem z dnia [...] maja 2010r. S. S. do akt sprawy przedłożyła "opinię w sprawie określenia wartości gospodarstwa rolnego pozostawionego przez Z. S. w miejscowości [...], powiat [...], woj. [...] oraz wartości lokalu mieszkalnego otrzymanego jako ekwiwalent, położonego w mieście [...] pry ul. [...], woj. [...]", sporządzoną w dniu [...] czerwca 2010r. przez rzeczoznawcę majątkowego H. M., z której treści wynika, iż wartość otrzymanego przez stronę ekwiwalentu w postaci nieruchomości lokalowej przekracza wartość rekompensaty za mienie pozostawione.
Pismem z dnia [...] listopada 2011r. organ wojewódzki ponownie wezwał stronę do przedłożenia operatów szacunkowych określających wartość nieruchomości pozostawionej i wartość nieruchomości lokalowej nr [...] położonej w [...] przy ul. [...] (obecnie ul. [...]), wskazując że niedostarczenie ww. operatów szacunkowych w tym terminie będzie skutkowało wydaniem decyzji odmawiającej potwierdzenia prawa do rekompensaty. Następnie pismem z dnia [...] listopada 2014r. Wojewoda [...] ponownie wezwał Stronę do przedłożenia ww. operatów szacunkowych w terminie 14 dni od dnia doręczenia tego pisma oraz ponownie wskazał, iż niedostarczenie ww. operatów szacunkowych w tym terminie będzie skutkowało wydaniem decyzji odmawiającej potwierdzenia prawa do rekompensaty.
Decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., Wojewoda [...] odmówił S. S. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Z. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...], powiat [...], województwo [...] wskazując, iż wnioskodawczyni nie dostarczyła operatów szacunkowych, o które była wzywana.
Po rozpatrzeniu odwołania S. S. od powyższej decyzji, Minister Skarbu Państwa stwierdził, że zgodnie z art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej osoba, która na podstawie odrębnych przepisów, w ramach realizacji prawa do rekompensaty, nabyła na własność albo w użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa, lub nieruchomości takie nabyli jej poprzednicy prawni, dołącza do wniosku dokumenty urzędowe poświadczające nabycie.
Następnie przytoczył art. 7 ust. 1 ww. wskazując, że wojewoda wzywa m. in. do dołączenia do wniosku, o którym mowa w art. 5 ust. 1, operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, w którym została określona wartość nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej ewentualnie również operatu szacunkowego, w którym została określona wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali.
Minister Skarbu Państwa wskazał, że Z. S. pozostawił w miejscowości [...], powiat [...], województwo [...] gospodarstwo rolne składające się z budynku mieszkalnego o kubaturze [...] m3, budynku gospodarczego o kubaturze [...] m3, szopy o kubaturze [...] m3, piwnicy o kubaturze [...] m3, ziemi ornej o pow. [...] ha i łąk o pow. [...] ha ponadto spełniał pozostałe przesłanki określone dla właścicieli nieruchomości pozostawionych w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. Dalej wskazał, iż na podstawie umowy użytkowania wieczystego i sprzedaży budynku oraz lokali (akt notarialny Rep. A Nr [...] z dnia [...] lipca 1973r.) T. S. oraz S. S. otrzymali w ramach rekompensaty lokal mieszkalny nr [...] położony w [...], przy ul. [...], o pow. [...] m2 wraz z udziałem w częściach wspólnych budynku oraz działki gruntowej o pow. [...] m2. W tej sytuacji Wojewoda [...] był zobowiązany wezwać wnioskodawczynię do przedstawienia dwóch operatów szacunkowych.
Jednego, który określałby wartość nieruchomości pozostawionej w miejscowości [...], pow. [...], woj. [...] oraz drugiego, określającego wartość nabytego prawa własności nieruchomości lokalowej nr 1 położonej w [...] przy ul. [...] (obecnie ul. [...])., nabytej, zgodnie z aktem notarialnym Rep. A Nr [...] z dnia [...] lipca 1973r. W dalszej części uzasadnienia wskazał, że postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty wszczynane jest na wniosek, który musi być uzupełniony o operaty szacunkowe określające zarówno wartość nieruchomości pozostawionej, jak i wartość praw już otrzymanych na poczet obecnego prawa do rekompensaty. Niedołączenie w terminie wyznaczonym przez organ żądanych operatów szacunkowych należy traktować jako następcze braki wniosku wszczynającego postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty. W końcowej części uzasadnienia organ wskazał, że operaty szacunkowe z 2003 r. sporządzone przez rzeczoznawcę majątkowego H. M. nie mogą stanowić dowodu na okoliczność wartości nieruchomości pozostawionej oraz wartości nabytego prawa własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] (obecnie ul. [...]) z uwagi na fakt, iż zostały sporządzone na podstawie nieobowiązujących już przepisów.
Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2015r. nr [...]. złożyła S. S. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów art. 7 ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. o mieniu zabużańskim oraz art. 13 ust. 2 ww. ustawy poprzez przyjęcie, iż zgromadzony w sprawie materiał nie daje podstaw do wydania decyzji zgodnie z wnioskiem.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem co oznacza, że Sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej ppsa) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną. Tym bardziej że zgodnie z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji w uzasadnieniu decyzji wskazał fakty, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm. dalej ustawa zabużańska) ma za zadanie zakończyć proces rozliczeń z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Realizacja prawa do rekompensaty następuje w formach określonych w art. 13 ustawy i w każdym przypadku zaliczenie wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się w wysokości 20% wartości tych nieruchomości.
Ustawa zabużańska, poczynając od art. 5, reguluje zasady postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty, które nie zostały zakończone decyzją wojewody. Postępowanie to jest wszczynane wnioskiem osób ubiegających się o potwierdzenie – art. 5 ust.
1. Wniosek ten musi być uzupełniony o operaty szacunkowe określające zarówno wartość nieruchomości pozostawionej jak i wartość praw już otrzymanych na poczet obecnego prawa do rekompensaty (art. 7 ust. 1 pkt 3). Skoro w ostateczności organ na skutek braku operatu szacunkowego, którego sporządzenie jest obowiązkiem strony, nie może dokonać potwierdzenia prawa do rekompensaty, a przyczyną tego są następcze wobec wydanego postanowienia braki wniosku, który strona ma obowiązek wypełnić, to uznać należy, że zaistniały podstawy do odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty w oparciu o art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. z powodu niespełnienia wymogów, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2.
W rozpoznawanej sprawie w postanowieniu z dnia 21 grudnia 2009 r. Wojewoda Lubuski dokonał pozytywnej oceny spełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, 3 i 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. i wezwał stronę do przedłożenia operatów szacunkowych określających wartość nieruchomości pozostawionej poza granicami RP i wartość nieruchomości lokalowej położonej w [...] przy ul. [...]. Po nadesłaniu zaś przez S. S. " opinii w sprawie" z dnia [...] czerwca 2010 r. sporządzonej przez rzeczoznawcę majątkowego H. M., organ wojewódzki pismem z dnia [...] listopada 2011 r. ponownie wezwał do dostarczenia operatów szacunkowych określających wartość nieruchomości oraz wskazał, iż niedostarczenie ww. operatów spowoduje wydanie decyzji odmownej. Ostatnie pismo w tej sprawie organ skierował do skarżącej [...] listopada 2014 r.
Wbrew temu skarżąca nie podjęła żadnych działań zmierzających do wykonania powyższego obowiązku, składając jedynie w sprawie opinię z dnia [...] czerwca 2010 r. Tymczasem jak słusznie zauważył Minister Skarbu Państwa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przedłożenie stosownego operatu szacunkowego stanowi niezbędny warunek określenia przez organ wysokości należnej rekompensaty, obowiązek jego złożenia spoczywa zaś na stronach postępowania i w świetle obowiązujących przepisów brak jest możliwości zwolnienia stron z tego obowiązku czy też sfinansowania wykonania operatów przez organ administracji publicznej. Operat szacunkowy jest opinią rzeczoznawcy majątkowego wydawaną w zakresie posiadanych przez niego wiadomości specjalnych odnośnie szacowania nieruchomości i jest dowodem w sprawie administracyjnej. Niespełnienie powyższego obowiązku skutkuje wydaniem decyzji odmownej w myśl art. 7 ust. 2 powołanej ustawy.
Wobec niewykonania przez skarżących tego zobowiązania i nieprzedłożenia żądanego operatu szacunkowego (obojętnie z jakiej przyczyny), organ nie mógł ustalić wartości mienia pozostawionego, a w konsekwencji wysokości przysługującej rekompensaty.. Niespełnienie powyższego obowiązku skutkuje zaś wydaniem decyzji odmownej w myśl art. 7 ust. 2 powołanej ustawy. Stanowisko to jest również reprezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 52/11, Lex nr 1150839).
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone rzetelnie i wnikliwie zarówno przez Wojewodę, jak i Ministra Skarbu Państwa, co znalazło wyraz w uzasadnieniach decyzji, zgodnie z art. 107 § 3 kpa. W toku postępowania nie naruszono przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Na marginesie sąd chciałby zauważyć, że w aktach sprawy znajduje się opinia z dnia [...] czerwca 2010 r. rzeczoznawcy majątkowego H. M., w której dokonał uproszczonej i skróconej wyceny wartości nieruchomości pozostawionej przez Z. S. poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej oraz wartości mieszkania położonego w [...] przy ul. [...] o pow. [...] m2, nabytego aktem notarialnym z dnia [...] marca 1973 r. W wyniku dokonania takiej oceny biegły rzeczoznawca ustalił, że wartość mieszkania nabytego w ramach realizacji prawa do rekompensaty jest o wiele wyższa niż 20% wartości nieruchomości pozostawionej przez Z. S. w miejscowości [...]. Po takich ustaleniach zwrócił się do skarżącej, czy podtrzymuje wniosek o sporządzenie sformalizowanej opinii rzeczoznawcy majątkowego z uwagi na duże koszty sporządzenia pełnych operatów szacunkowych. To wskazuje, że strona miała świadomość, że złożona przez nią do akt sprawy opinia z dnia [...] czerwca 2010 r. nie spełnia standardów przewidzianych przez prawo dla operatu szacunkowego.
Na koniec wreszcie należy wskazać, że zdaniem skarżącej wartość nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] oraz mienia pozostawionego poza granicami państwa polskiego została już ustalona przez rzeczoznawcę Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej S. L. w 1973 r. Prawidłowo organ jednak wywiódł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że operat szacunkowy musi być sporządzony na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów oraz uwzględniać aktualne ceny, których to warunków nie spełnia wycena dokonana w 1973r.
W tej sytuacji uznając, że zaistniała podstawa prawna do odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty w stosunku do skarżących, Sąd na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.