Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] marca 2020 r., nr [....] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] grudnia 2019 r., nr [...].
Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan fatyczny i prawny prawy.
Wskazaną na wstępie decyzją z [...] grudnia 2019 r. Burmistrz Miasta i Gminy [...] - po rozpatrzeniu wniosku D. K. - odmówił przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na córkę A. K. na okres od [...] lipca 2019 r. do [...] maja 2021 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że w przedmiotowej sprawie wyrok sądu powszechnego orzekającego rozwód nie przewiduje sprawowania przez rodziców opieki naprzemiennej nad ich wspólnym dzieckiem.
Odwołanie od ww. decyzji wniósł D. K. Odwołujący wskazał, że faktycznie sprawuje opiekę nad córką i ponosi koszty jej utrzymania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazaną decyzją z [...] marca 2020 r., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] grudnia 2019 r.
W uzasadnieniu wskazało, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2019 r., poz. 2407) oraz przytoczyło przepis art. 4 tej ustawy.
Podniosło, że wnioskodawca wskazał, że od [...] sierpnia 2017 r. jego córka A. zamieszkuje z nim i jest na jego utrzymaniu, a matkę odwiedza sporadycznie. Ponadto w aktach sprawy znajduje się wyrok Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] listopada 2007 r., sygn. akt [...], z którego wynika, że wykonywanie władzy rodzicielskiej nad A. K. powierzono obojgu rodzicom, ustalając miejsce zamieszkania dziecka w miejscu zamieszkania matki M. K. Kosztami utrzymania małoletniej obciążono rodzicow, ustalając udział D. K. w kosztach utrzymania małoletniej A. K. na kwotę po [...] zł miesięcznie, płatną do rąk matki małoletniej.
Z wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego z ojcem i matką dziecka, wynika, że A. K. zamieszkuje z ojcem.
Istota sporu sprowadza się zatem do dokonania oceny, czy D. K. sprawuje opiekę nad swoją córką A., co uprawnia do świadczenia wychowawczego na to dziecko.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że w sprawie nie zachodzi opieka naprzemienna rodziców nad dzieckiem, bowiem z wyroku sądu nie wynika naprzemienne zamieszkiwanie z rodzicami. Rodzice małoletniej A. nie zawarli porozumienia o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów, a zatem w mocy pozostaje - w całej swej rozciągłości - powołane orzeczenie Sądu z dnia [...] listopada 2007 r.
W aktach sprawy znajduje się wniosek D. K. z dnia [....] października 2019 r. kierowany do Sądu Rejonowego w [....] o ustalenie, że miejscem pobytu małoletniej A. K. będzie każdorazowe miejsce zamieszkania ojca – D. K. Do dnia wydania niniejszego rozstrzygnięcia organ nie został poinformowany o sposobie rozstrzygnięcia ww. wniosku.
Tym samym z pkt 2 powołanego wyroku sądu powszechnego można wywieść, że miejscem zamieszkania dziecka ma być każdorazowe miejsce zamieszkania matki. Przy czym zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych pozostawanie dziecka pod naprzemienną opieką obojga rodziców nie jest kwestią mogącą podlegać interpretacji stron lub organu prowadzącego dane postępowanie administracyjne, a fakt ten musi wynikać wprost z orzeczenia sądu. Na zasadzie art. 2 § 1 k.p.c. – ustanowienie opieki naprzemiennej obojga rozwiedzionych rodziców nad dzieckiem należy do kompetencji sądu powszechnego, a w braku takiego orzeczenia sądowego, istnienia tego rodzaju opieki nie o można domniemywać w toku postępowania o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 sierpnia 2017 r., o sygn. akt I OSK 947/17; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt l OSK 2997/17).
Organy orzekając, zgodnie z treścią art. 365 kc, związane są prawomocnym orzeczeniem sądu. Kolegium podkreśliło, że ani Kodeks postępowania cywilnego, ani ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci nie wyłączają przytoczonego wyżej związania prawomocnym orzeczeniem. Istnienie więc prawomocnego orzeczenia sądowego w przedmiocie ustalenia miejsca pobytu dziecka przy matce, czy powierzenie jej wykonywania władzy rodzicielskiej nad dzieckiem, przesądza ustalenie, do kogo należy uprawnienie do świadczenia wychowawczego na to dziecko.
W związku z powyższym Kolegium uznało, że prawidłowo organ I instancji uznał, że strona nie jest uprawniona do świadczenia wychowawczego na córkę A. K. D. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe rozstrzygniecie. Zaskarżonej decyzji zarzucił:
- 1. naruszenie przepisu prawa procesowego, tj. art. 7 kpa., art. 77 § 1 kpa. i art. 80 kpa., poprzez brak wszechstronnego i wyczerpującego stanu faktycznego, a w konsekwencji błędne przyjęcie, iż córka nie pozostaje pod faktyczną opieką Skarżącego, podczas gdy z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez organ I instancji wynika, iż córka pozostaje pod wyłączną faktyczną opieką Skarżącego od lipca 2017 r.
- 2. naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 22 w zw. z art. 4 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, poprzez jego niezastosowanie w sposób prawidłowy w sytuacji, gdy z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że nad córką A. K. faktyczna opiekę sprawuje wyłącznie Skarżący, co w konsekwencji doprowadziło do wydania odmownej decyzji przyznania świadczenia 500+.
- 3. naruszenie przepisu prawa procesowego, tj. art. 138 § 1 pkt 1 kpa., poprzez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] grudnia 2019 r. podczas, gdy ww. decyzja winna zostać uchylona.
- 4. naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 58, 95, 96 i 97 k.r. i o. oraz art. 26 kc., poprzez niewłaściwą ich wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, że córka A. K. nie znajduje się pod wyłączną i faktyczną opieką ojca, podczas gdy z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że nad córką A. K. faktyczną opiekę sprawuje wyłącznie Skarżący, co w konsekwencji doprowadziło do wydania odmownej decyzji przyznania świadczenia 500+.
- 5. naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 7 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu obywatela, w tym przypadku Skarżącego i przeprowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do władzy publicznej, w szczególności, poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu prawnego z poprzestaniem na zacytowaniu przepisów, w tym większości nie dotyczących zagadnienia prawnego jakim jest uprawnienie i podstawa uprawnienia do świadczenia wychowawczego, co miało istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy.
Wobec powyższych zarzutów wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga nie jest uzasadniona, bowiem Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie naruszyło ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów procesowych w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Wydając swoje decyzje organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny, przyjęły jako podstawę rozstrzygnięcia właściwe normy prawne i końcowo wywiodły z nich adekwatne konsekwencje prawne.
Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą D. K. prawa do świadczenia wychowawczego na córkę A. K. na okres od dnia [...] lipca 2019 r. do [...] maja 2021 r. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 2, art. 4, art.13, art. 13a, art. 22, art. 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r. poz. 2134 ze zm., dalej jako: "u.p.p.w.d." lub "ustawa").
Zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p.w.d. świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a. W przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego (art. 5 ust. 2a ustawy).
W sprawie jest bezsporne, że córka A. w chwili składania wniosku o przyznanie tego świadczenia oraz nadal zamieszkuje ze skarżącym. Jednak taki stan rzeczy jest niezgodny z wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z [....] listopada 2007 r. sygn. akt [...], który dotyczył rozwodu byłych małżonków oraz ustaleń w zakresie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi stron. Sąd cywilny w tym wyroku umorzył ponadto postępowanie w części dotyczącej ustalenia kontaktów ojca z małoletnimi dziećmi stron i jednocześnie ustalił udział skarżącego w kosztach utrzymania małoletniej A. K. na kwotę [...] zł. Sąd zwraca uwagę, że organy administracji jak i sądy związane są Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej i ustawami, a zgodnie z treścią art. 365 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. (Dz.U. z 2018 r., poz. 1360 z późn. zm.) – kodeks postępowania cywilnego (k.p.c.). A zgodnie z art. 365. § 1. Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Sąd podkreśla, że ani ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, ani tez powołane wyżej przepisy rozporządzenia nie wyłączają przytoczonego wyżej związania prawomocnym orzeczeniem organów administracji publicznej. Istnienie więc prawomocnego orzeczenia sądowego w przedmiocie ustalenia miejsca pobytu dziecka przy matce, przesądza ustalenie do kogo należy uprawnienie do świadczenia na to dziecko. Dopóki nie zostanie zmienione orzeczenie w kwestii władzy rodzicielskiej, brak podstaw do przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia.
Skarżący złożył wprawdzie wniosek o ustalenie miejsca pobytu małoletniej A. w miejscu zamieszkania ojca, lecz sprawa nie została jeszcze rozstrzygnięta przez sąd rodzinny, zatem organy w momencie orzekania miały obowiązek brać pod uwagę stan prawny ustalony w wyroku rozwodowym z [...] listopada 2007 r..
W tej sytuacji należy uznać, że trafnie organy administracji orzekły o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego w sytuacji, gdy orzeczeniem sądu powszechnego wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią córką powierzono obojgu rodzicom, ustalając jednocześnie jej miejsce zamieszkania w miejscu zamieszkania matki M. K..
Faktem jest, że celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych.
W toku wywiadu środowiskowego organ I instancji ustalił, że małoletnia A. zamieszkuje ze skarżącym. Jednak taki stan rzeczy jest niezgodny z przywołanymi wyżej wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z [...] listopada 2007 r. sygn. akt [...]. Sąd cywilny umorzył także postępowanie w części dotyczącej ustalenia kontaktów ojca z małoletnimi dziećmi stron i jednocześnie ustalił udział skarżącego w kosztach utrzymania małoletniej A. K. na kwotę [...] zł. Zatem nie zachodzi przypadek opieki naprzemiennej w rozumieniu art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, (Dz. U. 2019 r. poz. 2407).
Zdaniem składu orzekającego, wspólne zamieszkiwanie dziecka z jednym z rodziców rozwiedzionych lub żyjących w rozłączeniu, musi być stanem zgodnym z orzeczeniem sądu, który jest wyłącznie władny do rozstrzygnięcia sporów pomiędzy rodzicami na tle władzy rodzicielskiej. Sąd podkreśla, że ani ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, ani ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci nie wyłączają przytoczonego wyżej związania prawomocnym orzeczeniem organów administracji publicznej. Istnienie więc prawomocnego orzeczenia sądowego w przedmiocie ustalenia miejsca pobytu dzieci przy matce czy powierzenie jej wykonywania władzy rodzicielskiej nad dziećmi przesądza ustalenie do kogo należy uprawnienie do świadczenia wychowawczego na te dzieci.
Zatem, wbrew zarzutom skarżącego, działając zgodnie z orzeczeniami sądu powszechnego organy administracji, nie naruszyły prawa materialnego, w tym art. 4 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Ustawa ta nie przewiduje żadnych wyjątków i przypadków sprawowania opieki niezgodnie z orzeczeniem sądu w kwestii władzy rodzicielskiej (vide: wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 października 2019 r. sygn. akt III Sa/ Kr 646/19, publik. CBOSA).
Odnosząc się natomiast do zarzutów sformułowanych w skardze, których skład orzekający nie podziela, należy wyjaśnić, że zdaniem Sądu organy administracji przeprowadziły w sposób wyczerpujący i prawidłowy postępowanie dowodowe i na podstawie zebranych w sprawie dokumentów wydały rozstrzygnięcia. Prawidłowo ustaliły stan faktyczny i dokonały poprawnej kwalifikacji prawnej.
Podsumowując, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się także naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Wreszcie niezależnie od powyższych argumentów matka dziecka złożyła jako pierwsza wniosek o przyznanie świadczenia, a z wyroku rozwodowego wynika, że obojgu rodzicom przysługuje władza rodzicielska, a skarżący jest zobowiązany do płacenia alimentów na córkę. Dopóki nie zostanie zmienione orzeczenie w kwestii władzy rodzicielskiej, brak jest zatem podstaw do przyznania skarżącemu świadczenia na podstawie art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy.
Z tych wszystkich względów nie stwierdzając naruszenia prawa materialnego, ani też uchybienia regułom procedury administracyjnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 roku, poz. 2325 ze zm.).