Uzasadnienie
Orzeczeniem z 12 marca 2024 r. nr KOX/155/Po/24, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, na podstawie art. 79 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami oddaliło wniosek użytkownika wieczystego tj. [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: "skarżący"), o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, nieruchomości gruntowej położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], uregulowaną w księdze wieczystej nr [...], o powierzchni 383 m², będącej własnością [...], jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w niższej wysokości.
W pouczeniu wskazano, że strona niezadowolona z orzeczenia może wnieść sprzeciw w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia. Wniesienie sprzeciwu jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości.
Pismem z 12 kwietnia 2024 r. skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe orzeczenie. Równocześnie, skarżący zawarł wiosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, wskazując, iż orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydane na podstawie art. 79 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami [(Dz.U. z 2023 r. poz. 344 t.j.) dalej: "ugn""ustawa o gospodarce nieruchomościami"] nie jest decyzją administracyjną, a zgodnie z art. 80 ust. 1 ugn od orzeczenia wydanego w tym trybie, zarówno organ, jak i użytkownik wieczysty mogą wnieść sprzeciw w terminie 14 dni, od dnia doręczenia orzeczenia, który wyraża wolę strony by sprawa została rozpoznana przez sąd powszechny, który samodzielnie rozstrzyga spór o zasadność dokonanej aktualizacji opłaty rocznej. Wniesienie sprzeciwu, o którym mowa, jest równoznaczne z wniesieniem pozwu. W związku z powyższym, w ocenie organu skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga podlega odrzuceniu, ponieważ sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych.
Na wstępie wskazać należy, że merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia.
Orzeczenie wydane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w trybie art. 79 ust. 3 ugn nie jest orzeczeniem od którego przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Procedura aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego uregulowana została w sposób specyficzny na gruncie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Chociaż pierwsza faza tego postepowania uregulowana została w ustawie administracyjnej, nie zmienia to faktu, iż postepowanie to dotyczy sprawy cywilnej, tj. aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu, która to opłata jest świadczeniem cywilnoprawnym należnym publicznoprawnemu właścicielowi gruntu. Odrębności i specyfika tego postępowania wynikają m.in. jedynie z odpowiedniego stosowania przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 t.j.) i to w odpowiednim zakresie, o którym mowa w art. 79 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami, posługiwania się przez ustawodawcę terminem "orzeczenie Kolegium" (por. 79 ust. 3 ugn, art. 80 ust. 1 ugn), zamiast "decyzja".
Przedmiot tego postępowania tj. aktualizacja opłaty rocznej nie jest sprawą administracyjną, a orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydane na podstawie art. 79 ust. 3 ugn, kończy jedynie postępowanie główne w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty rocznej (por. postanowienie NSA z 8 grudnia 2017 r. I OSK 2609/17 LEX nr 2422638). Od tego orzeczenia nie przysługuje odwołanie (por. art. 79 ust. 3 ugn), a jedynie sprzeciw, który może zostać złożony przez właściwy organ (reprezentujący właściciela nieruchomości) lub użytkownika wieczystego, w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia, co jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Wniesienie sprzeciwu w terminie skutkuje tym, iż orzeczenie traci moc (art. 80 ust. 1 i 3 ugn), a uprzednio złożony wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości – zastępuje pozew (art. 80 ust. 2 ugn).
Wniesienie sprzeciwu powoduje przeniesienie sporu na kanwę postępowania cywilnego, a przedmiotem tego postępowania w dalszym ciągu będzie sprawa o charakterze cywilnym, a nie administracyjnym. Przedmiotem postępowania sądu powszechnego nie będzie ocena orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego (które przecież traci moc), ale sprawa aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego (por. uchwała NSA 7 sędziów z 17 grudnia 2018 r. I OPS 2/18 Lex nr 2597595).
Zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [ (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) dalej jako: "ppsa"] zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na: decyzje administracyjne (pkt 1), postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2), a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem wskazanych w tym przepisie aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego (pkt 4). Zaskarżone orzeczenie nie należy do żadnej z wyżej wskazanej kategorii. Ustawa o gospodarce nieruchomościami samodzielnie reguluje kwestię proceduralne związane z aktualizacją opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego.
Nota bene skarżący, jak wynika z akt sprawy został w sposób prawidłowy pouczony o terminie i sposobie zakwestionowania zaskarżonego orzeczenia.
Skoro niniejsza skarga podlega odrzuceniu, rozpoznanie wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest bezprzedmiotowe.
Wobec powyższego niniejsza sprawa nie jest sprawą z zakresu administracji publicznej i w efekcie nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Dlatego na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 oraz § 3 ppsa orzeczono jak w pkt 1 postanowienia.
O zwrocie uiszczonego wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ppsa (pkt 2).