Uzasadnienie
Skarżący: R. L., E. L., K. L., A. L. i J. L. pismem z [...] czerwca 2016 r. złożyli skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 marca 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 675/13. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] w terminie dwóch miesięcy od doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Skarżący wnieśli o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podnieśli, że [...] marca 1991 r. B. L. złożyła wniosek o odszkodowanie. Pierwsza decyzja w sprawie wydana została [...] lipca 2011 r. W dalszym toku postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 2 kwietnia 2012 r. w sprawie o sygn. akt SA/Wa 2418/11 uchylił decyzję Wojewody [...]. Wojewoda decyzją z [...] lipca 2011 r., nr [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. Jednakże organ I instancji nie podjął żadnych merytorycznych działań w terminach wynikających z art. 35 i 36 kpa. Wobec tego skarżący po wyczerpaniu trybu złożyli skargę na bezczynność Prezydenta.
Wyrokiem z 28 marca 2014 r., sygn. akt: I SAB/Wa 675/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o odszkodowanie w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz aktami sprawy oraz stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Skarżący wskazali, że mimo upływu kolejnych miesięcy od daty uprawomocnienia się wyroku organ nie rozpoznał sprawy. Wobec powyższego po uprzednim bezskutecznym wezwaniu organu do wykonania wyroku, skierowali do tutejszego Sądu skargę na niewykonanie prawomocnego wyroku z 28 marca 2014 r. Wyrokiem z 19 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 348/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi grzywnę w wysokości [...] zł oraz stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Jednakże pomimo wymierzenia grzywny organ nie podjął żadnych czynności w sprawie. Wobec tego pismem z [...] maja 2016 r. skarżący wezwali organ do wykonania wyroku. Wezwanie to wpłynęło do organu [...] maja 2016 r. Jednakże w sprawie nie zostały podjęte żadne czynności.
W ocenie skarżących, w realiach niniejszej sprawy, zasadnym jest wymierzenie organowi grzywny w najwyższym dopuszczalnym wymiarze.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Wyjaśnił, że przed Prezydentem [...] prowadzone jest - z wniosku spadkobierców dawnych właścicieli - postępowanie o przyznanie odszkodowania za nieruchomość na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.).
Zgodnie z przepisem art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami jedną z przesłanek badanych w postępowaniu odszkodowawczym jest określenie dokładnej daty pozbawienia poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego faktycznej możliwości władania działką.
Organ wyjaśnił, że ze względu na bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań oraz brak możliwości zabezpieczenia środków finansowych nie było możliwe zakończenie sprawy w terminie wskazanym w wyroku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 154 § 1 ppsa w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego art. 154 § 1 wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 ppsa zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu. Po drugie strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że wyrokiem 28 marca 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 675/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta [...] i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Jednocześnie stwierdził, że bezczynność organu w prowadzeniu postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odpis prawomocnego wyroku z 28 marca 2014 r. wraz z uzasadnieniem oraz aktami sprawy zostały doręczone Prezydentowi [...] [...] lipca 2014, r., a zatem termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Sąd upłynął [...] września 2014 r. Pomimo upływu zakreślonego terminu Prezydent nie wydał decyzji.
Podkreślić należy, że tutejszy Sąd wyrokiem z 19 czerwca 2015 r. w sprawie o sygn. akt. I SA/Wa 348 /15 wymierzył Prezydentowi grzywnę w kwocie [...] zł za niewykonanie wyroku ze skargi na bezczynność organu.
Stosownie do art. 154 § 6 ppsa grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę dwuletnie przekroczenie wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy, fakt, że organ już wcześniej został ukarany grzywną, która jak się okazało nie zmobilizowała go do wydania decyzji, a także biorąc pod uwagę datę złożenia wniosku Sąd uznał, że grzywna w wysokości [...] zł jest adekwatną sankcją dla organu za niewykonanie wyroku z 28 marca 2014 r. Wymierzenie grzywny na podstawie przepisu art. 154 § 1 ppsa ma za zadanie nie tylko skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego w prawomocnym wyroku obowiązku, ale zawiera też element represyjny stanowiący w istocie karę za ignorowanie przez zobowiązane organy orzeczeń sądowych (por. wyrok WSA w Warszawie z 30 I 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1672/07 lex nr 459927). Jednakże, jak wyżej wskazano, wymierzona organowi grzywna wyrokiem z 19 czerwca 2015 r. nie okazała się skuteczna, bowiem organ nie wydał decyzji w sprawie.
Z wszystkich wyżej omówionych przyczyn Sąd uznał, że w realiach niniejszej sprawy represyjną i dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości pięciokrotnie wyższej od wcześniej wymierzonej. Kwota ta mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa.
Jednocześnie rozpoznając sprawę - stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 ppsa Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu bezczynność organu po wyroku z 28 marca 2014 r. ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia fakt, iż do dnia rozpatrzenia niniejszej skargi Prezydent nie wydał decyzji, pomimo wyroku zobowiązującego go do wydania aktu i wyroku, którym organ został ukarany grzywną.
Zważyć należy, że niewykonanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym- nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwić sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak również do władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.
Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd z mocy art. 154 § 1, § 2 zd. 2 i § 6 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa.