Uzasadnienie
Pismem z dnia 10 maja 2017 r. (31 lipca 2017 r. – data wpływu do Sądu) A. C. (dalej jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 1421/16. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] (dalej jako: organ/Prezydent) do rozpoznania w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem złożonego w trybie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm., dalej jako: ugn), wniosku z dnia 29 lipca 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. nr [...], działki nr [...] i [...].
Jednocześnie Sąd stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W ww. skardze skarżący wniósł o wymierzenie organowi grzywny, przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie połowy kwoty określonej art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako: ppsa), rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sąd ustalił, że akta sprawy administracyjnej wraz z odpisem prawomocnego wyroku z dnia 23 listopada 2016 r. wpłynęły do Prezydenta w dniu 1 marca 2017 r., zatem termin wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny upłynął w dniu 2 maja 2017 r.
Z akt sprawy wynika, że skarżący pismem z dnia 2 maja 2017 r. wezwał Prezydenta do wykonania ww. wyroku, jednak Prezydent nie zastosował się do tego wezwania i nie wydał decyzji odszkodowawczej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i nierozpoznawanie sprawy w trybie uproszczonym. Wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość leży na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Wskazał, że kwestię odszkodowań za nieruchomości przejęte dekretem reguluje obecnie art. 215 ust. 2 ugn, zgodnie z którym odszkodowanie może być przyznane za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. lub za działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Organ podał, że w toku postępowania zgromadzono szereg materiałów mających na celu sprawdzenie, czy nieruchomość spełnia przesłanki kwalifikujące ją do przyznania odszkodowania.
W ocenie organu, obecnie zachodzi konieczność rozliczenia powierzchni przedmiotowej nieruchomości według obecnej ewidencji gruntów oraz ustalenie w jakiej dacie poprzedni właściciel został pozbawiony posiadania przedmiotowego gruntu, w szczególności części zajętej po ul. [...]. Organ zauważył również, że pismami z dnia 12 października 2016 r. i z dnia 20 kwietnia 2017 r. wystąpiono do Wydziału Architektury i Budownictwa, a pismem z dnia 20 kwietnia 2017 r. do Wydziału Gospodarki Nieruchomościami i Nadzoru Właścicielskiego w Dzielnicy [...] po dokumenty dotyczące realizacji inwestycji na gruncie przedmiotowej nieruchomości. Wydziały te przy pismach z dnia 5 maja 2017 r. przesłały kopie dokumentów dotyczących zagospodarowania część przedmiotowej nieruchomości przeznaczonej pod zabudowę, nie odnaleziono natomiast dokumentów dotyczących gruntu znajdującego się w liniach rozgraniczających ul. [...].
Wobec czego organ wystąpił do Wydziału Infrastruktury w Dzielnicy [...] oraz Archiwum Państwowego w [...] po dokumenty dotyczące realizacji inwestycji na przedmiotowym gruncie, w tym rozbudowy ul. [...]. Organ zaznaczył, że pełnomocnik strony został poinformowany o przyczynach niedotrzymania terminu określonego przez Sąd oraz o tym, że po zgromadzeniu kompletu dokumentów decyzji w zostanie wydania bez zbędnej zwłoki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Zgodnie z art. 154 § 1 ppsa w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. (art. 154 § 2 ppsa).
Z kolei grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 ppsa).
Jak wskazano wyżej, przed wniesieniem skargi na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1115/17, skarżący pismem z dnia 2 maja 2017 r. wezwał Prezydenta do jego wykonania. Procesowy wymóg wniesienia skargi został zatem spełniony. Terminy do wniesienia skargi ustalone w art. 53 ppsa nie mają zastosowania do skargi wnoszonej na podstawie art. 154 § 1 ppsa, a w konsekwencji dopuszczalność jej wniesienia nie jest uwarunkowana upływem określonego czasu od dnia doręczenia organowi wezwania do wykonania wyroku (por. postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 2721/12, Lex nr 1248469).
Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 578/12, Lex nr 1252111).
Dokonując oceny okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, że do dnia wydania niniejszego wyroku Prezydent nie rozstrzygnął wniosku skarżącego o przyznanie odszkodowania. Oznacza to, że po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2016 r. pozostawał w bezczynności. W tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie grzywny organowi Sąd uznał za uzasadniony. Skutkowało to wymierzeniem organowi grzywny w wysokości 500 zł, której wysokość mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Stanowi ona również środek mobilizujący organ do niezwłocznego wydania decyzji merytorycznej.
Sąd podkreśla, że niewykonanie wyroków sądów w demokratycznym państwie prawa stanowi szczególnie istotne uchybienie w działaniu organu administracji, godzi bowiem w zasady ogólne postępowania administracyjnego, w tym w szczególności w zasadę praworządności zawartą w art. 7 kpa oraz zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, wyrażoną w art. 8 kpa
Wymierzenie grzywny organowi na podstawie art. 154 § 1 ppsa ma za zadanie nie tylko skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego w prawomocnym wyroku obowiązku, ale zawiera też element represyjny, stanowiący w istocie sankcję za ignorowanie przez zobowiązane organy orzeczeń sądowych.
Zgodnie z art. 154 § 2 zd. 2 ppsa Sąd ma obowiązek orzec, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu, obecna bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku z dnia 23 listopada 2016 r., nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa.
Z akt sprawy wynika bowiem, że po doręczeniu prawomocnego ww. wyroku z dnia wraz z aktami sprawy organ podjął czynności w celu uzupełnienia materiału dowodowego (pisma z dnia 20 kwietnia 2017 r., 29 czerwca 2017 skierowane do jednostek organizacyjnych Prezydenta i z dnia 20 lipca 2017 r. – do Archiwum Państwowego w [...]). Ponadto przy dokonywaniu tej oceny Sąd wziął pod uwagę, iż przekroczenie terminu załatwienia sprawy na datę orzekania nie było znaczne, jak również to, że sprawy prowadzone w oparciu o przepis art. 215 ugn są sprawami szczególnie skomplikowanymi pod względem prawnorzeczowym.
Jednocześnie Sąd nie stwierdził obecnie potrzeby wymierzania organowi dodatkowej sankcji w postaci zasądzenia na rzecz skarżącej sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 ppsa. W ocenie Sądu, ten dodatkowy środek o charakterze kompensacyjnym powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie jeszcze nie zachodzi i w tym zakresie Sąd skargę oddalił.
Z powyższych względów w pkt 1 i 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6, art. 154 § 2, w pkt 3 - na podstawie art. 151 w zw. z art. 154 § 7 ppsa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) (200 zł tytułem wpisu od skargi, 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego).