Uzasadnienie
Postanowieniem z [...] marca 2020 r., nr [...] Minister Rozwoju utrzymał w całości w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] listopada 2019 r., nr [...]
Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...], Wojewoda [...] orzekł, w pkt 1, o ustaleniu odszkodowania w łącznej wysokości [...] zł za nieruchomość oznaczoną jako działki nr [...], o pow. [...] ha, [...], o pow. [...] ha, [...], o pow. [...] ha, [...], o pow. [...] ha, [...], o pow. [...] ha, [...], o pow. [...] ha, [...], o pow. [...] ha, położoną w gminie N., obręb Z., w związku z realizacją inwestycji pn. "Budowa drogi [...] na odcinku N. - [...] (koniec obwodnicy m. N. - koniec obwodnicy m. [...]), odpowiednio na rzecz Banku B. S.A. z siedzibą w W., jako wierzyciela hipotecznego, w wysokości [...] zł z tytułu wygaśnięcia hipoteki, ujawnionej w KW nr [...] oraz w KW współobciążonej nr [...] oraz na rzecz M. T., w wysokości [...] zł. Natomiast w pkt 2 organ ten orzekł o zobowiązaniu Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty ustalonego odszkodowania, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.
Postanowieniem z [...] listopada 2019 r., nr [...] Wojewoda [...] sprostował z urzędu oczywistą omyłkę zaistniałą w decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2017 r. w następujący sposób:
- - na stronie 1 w wierszu pierwszym osnowy decyzji jest "[...] zł", a powinno być "[...] zł";
- - na stronie 1 w wierszu trzynastym osnowy decyzji jest "[...] zł", a powinno być "[...] zł".
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył M. T., wnosząc o jego uchylenie. Skarżący zarzucił naruszenie art. 113 § 1 kpa. wskazując, że dokonana zmiana stanowi istotną zmianę merytoryczną decyzji i nie może zostać uznana za oczywistą omyłkę pisarską.
Postanowieniem z [...] marca 2020 r. Minister Rozwoju utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] listopada 2019 r. w całości.
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ powołał treść art. 113 § 1 kpa. i stwierdził, że w przedmiotowej sprawie bezsprzecznym jest, a prawidłowa wartość nieruchomości oraz kwota odszkodowania to odpowiednio [...] zł i [...] zł. Powyższe wynika z uzasadnienia decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2017 r., jak i z operatu szacunkowego z 15 maja 2017 r., autorstwa rzeczoznawcy majątkowego P.A. Tym samym stwierdzenie, że w przedmiotowej sprawie zaistniała opisana w art. 113 kpa. omyłka pisarska uzasadniony jest także analizą akt sprawy.
W ocenie Ministra dopuszczalność sprostowania kwot określonych w aktach administracyjnych jest poparta także przyjętą praktyką orzeczniczą sądów administracyjnych (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 17 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 852/18).
Ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie Ministra Rozwoju wystąpił M.T..
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, a to:
- a) art. 113 § 1 kpa., poprzez uznanie, że zapisanie "na stronie 1 w wierszu pierwszym osnowy decyzji jest [...] zł, a powinno być [...] zł" oraz "na stronie 1 w wierszu trzynastym osnowy decyzji jest [...] zł, a powinno być [...] zł" stanowi omyłkę i ma charakter wyłącznie oczywistej omyłki pisarskiej, podczas gdy zmiana taka stanowi istotną zmianę merytoryczną decyzji i nie jest oczywistą omyłką pisarską,
- b) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 kpa., poprzez zaniechanie wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, w szczególności opinii rzeczoznawcy majątkowego niejednoznacznie precyzującego wysokość odszkodowania należnego każdemu z podmiotów, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego utrzymania w mocy decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2019 r.
Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Ministra Rozwoju oraz postanowienia Wojewody [...] i utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2017 r. w kształcie nadanym tejże decyzji [...] lipca 2017 r.
Odpowiadając na skargę Minister Rozwoju wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, czy postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania orzeczenia. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga jest zasadna, a zaskarżone orzeczenie narusza przepisy prawa.
W niniejszej sprawie organ sprostował jako omyłkę zapis w swojej decyzji z 2017 r., dotyczący kwoty przyznanego odszkodowania, pomniejszając je o [...] zł.
Istota niniejszej sprawy sprowadza się zatem do odpowiedzi na pytanie, czy organ był uprawniony do takiego działania.
Z art. 113 kpa. wynika, że sprostowanie może nastąpić z urzędu lub na żądanie strony, przy czym nie jest ono ograniczone żadnym terminem. Organ administracji ma obowiązek sprostować wydane orzeczenie bez względu na to, czy jest ono ostateczne, czy nieostateczne.
Taka możliwość rektyfikacji decyzji, tj. usunięcia nieistotnych jej wad, o której mowa w powołanym przepisie podlegają jedynie błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki popełnione w decyzjach, czy też postanowieniach, wydanych przez organ administracji państwowej. Przy czym sprostowanie nie może wykraczać poza granice określone powyższym przepisem. Przyjęta w tej regulacji klasyfikacja wadliwości jest wyczerpująca.
Należy zwrócić uwagę, iż wskazane wady decyzji charakteryzuje ich oczywistość, stanowiąca równocześnie normy dopuszczalności sprostowania. Oczywistość błędu pisarskiego, rachunkowego, czy też innego wynikać powinna, bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku, czy też innymi okolicznościami. Oczywista omyłka to widoczne, niezgodne z zamierzonym, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu (wyrok NSA w Krakowie z 10 lutego 1994 r., sygn. akt SA/Kr 723/93, ONSA 1995/2, poz. 65).
W niniejszej sprawie natomiast organ sprostował po ponad dwóch latach treść decyzji, dotyczącą wysokości przyznanego odszkodowania, wskazując, że w operacie szacunkowym taką właśnie wartość ustalono, a tylko błędnie wpisano kwoty należnego odszkodowania, co wynika też z uzasadnienia decyzji.
Z powyższym poglądem organów wydających kontrolowane rozstrzygnięcia zgodzić się jednak nie można. Po pierwsze, wskazać należy, że zaskarżoną decyzją, z uwagi na wpisane w jej sentencji kwoty, ukształtowane zostało prawo do odszkodowania właśnie w tej, a nie w innej wysokości. Po drugie, ukształtowanie prawa w taki sposób nie może podlegać rektyfikacji, jako wada nieistotna. Wysokość odszkodowania stanowi - co oczywiste - istotę prowadzonego i zakończonego procesu administracyjnego związanego z wyrównaniem szkody powstałej na skutek wywłaszczenia nieruchomości. Dokonanie i zaakceptowanie takiego sposobu usuwania wady istotnej decyzji pozbawia stronę możliwości obrony jej praw w administracyjnym toku instancji i kwestionowania przyznanego jej odszkodowania. Nie można bowiem pominąć faktu, iż właśnie pierwotna kwota, która została sprostowana, stanowić może, w ocenie strony, postępowania adekwatną i prawidłową wartość wywłaszczonego prawa.
Po trzecie, zwrócić należy uwagę, iż sprostowane kwoty [...] zł i [...] zł zostały zapisane w orzeczeniu z 2017 r, zarówno za pomocą cyfr, jak również słownie. Wyklucza to zatem omyłkę pisarską, czy też błąd maszynowy.
W tym miejscu wskazać należy, iż Sąd w niniejszej sprawie podzielił stanowisko zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 782/12 (LEX nr 1264937). W orzeczeniu tym Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że sprostowaniu nie mogą podlegać błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej. Analogiczne stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 3102/19.
Podsumować zatem należy, że usunięcie opisanej uprzednio wady może nastąpić tylko i wyłącznie w drodze decyzji administracyjnej, gdyż prowadzi do merytorycznej zmiany już podjętego rozstrzygnięcia. Kwota przyznanego odszkodowania nie może być traktowana jako "oczywista omyłka", lecz jest to ewentualny błąd merytoryczny, którego nie można sprostować postanowieniem wydanym, na podstawie art. 113 § 1 kpa. Zwłaszcza, że decyzję sprostowano po upływie kilku lat, a kwoty odszkodowania zostały określone w decyzji również słownie.
Skoro więc sprostowanie kwoty przyznanego odszkodowania skutkuje zmianą rozstrzygnięcia co do istoty, to wykracza poza materię uregulowaną w art. 113 § 1 kpa.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 powołanej ustawy.