Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z [...] czerwca 2016 r. nr [...], utrzymało w mocy własne postanowienie z [...] kwietnia 2016 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] nr [...] z [...] czerwca 1960 r. o odmowie przyznania na rzecz Spółki Akcyjnej Z. prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości warszawskiej, położonej przy ul. [...],[...] w W., oznaczonej hip. [...],[...] w odniesieniu do gruntu stanowiącego działki ew. nr [...],[...],[...] i [...] w obrębie [...].
Z ustaleń organu nadzoru wynika, że przedmiotowe orzeczenie Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] czerwca 1960 r. zostało skierowane do strony postępowania tj. Z. Spółka Akcyjna, która złożyła wniosek dekretowy we własnym imieniu [...].10.1948 r. i, która była właścicielem nieruchomości objętej tym orzeczeniem. Orzeczenie zostało wysłane na adres Spółki podany we wniosku dekretowym czyli ul. [...] w W. Natomiast orzeczenie odebrała W. przy ul. [...], która nie była stroną postępowania jak również nie była upoważniona od odbioru korespondencji adresowanej do Spółki "H.". Wprowadzenie orzeczenia do obrotu prawnego następuje z chwilą jego doręczenia stronie lub ogłoszenia. Jak wynika z ustaleń organu nadzorczego przedmiotowe orzeczenie z [...] czerwca 1960 r. nie zostało doręczone jedynej stronie postępowania tylko osobie trzeciej, nie będącej stroną w sprawie. To w ocenie organu oznacza, że wobec faktu niedoręczenie orzeczenia stronie postępowania orzeczenie to nie funkcjonuje w obrocie prawnym.
Natomiast w sytuacji gdy orzeczenie nie funkcjonuje w obrocie prawnym, stanowi to przeszkodę wszczęcia postępowania nadzorczego w celu zbadania jego legalności co uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania nieważnościowego ma zasadzie art. 61a § 1 k.p.a. Na potwierdzenie tego stanowiska organ powołał i przytoczył szereg orzeczeń sądów administracyjnych.
W skardze na postanowienie Samorządowego Kolegium w W. E. Spółka z. o. o. Spółka Komandytowo – akcyjna z siedzibą w W. – następca prawny Spółki Akcyjnej Z. zarzuciła:
- 1. naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia skarżącego postanowienia;
- 2. naruszenie art. 61 a § 1 k.p.a. poprzez odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez podmiot będący stroną oraz nie zachodzą okoliczności z uwagi na które postępowanie nie może zostać wszczęte, w szczególności będące oczywistymi przeszkodami do wszczęcia postępowania;
- 3. naruszenie art. 61 a § 1 k.p.a poprzez odmowę wszczęcia postepowania administracyjnego w sytuacji, gdy dla ustalenia faktu wejścia w życie decyzji i jej doręczenia konieczne jest przeprowadzenie postępowania dowodowego;
- 4. naruszenie art. 25 ust. 2 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej o postępowaniu administracyjnym z dnia 22 marca 1928 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 341) poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy przepis ten umożliwia dokonanie doręczenia innej osobnie, niż adresat pisma.
Wobec powyższych zarzutów Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia tego organu z [...].04.2016 r. i o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga jest uzasadniona albowiem zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie z [...].04.2016 r. naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Z materiału dokumentacyjnego sprawy wynika, że orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] czerwca 1960 r. odmówiono Z. Spółka akcyjna przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej, położonej przy ul. [...] – [...] nr hip. [...],[...] i [...]. Orzeczenie zostało zaadresowane na tę Spółkę i wysłane na adres wskazany we wniosku dekretowym. Jednakże orzeczenie to zostało odebrane przez W. co wynika z dokumentu doręczenie i co jest okolicznością bezsporną. Również w sprawie jest bezsporne, że Spółka "H." była jedyną stroną postepowania dekretowego, zaś W. nie była upoważniona do odbioru korespondencji za Spółkę "H.".
Wobec tego organ nadzoru uznał, że orzeczenie z [...].06.1960 r. jest orzeczeniem nieistniejącym wobec tego, że nie zostało doręczone stronie a zatem nie można wszcząć postępowania nieważnościowego w stosunku do orzeczenia nieistniejącego
W doktrynie przyjmuję się, że decyzje nieistniejące to takie, które zostały wydane w nieistniejącym postępowaniu oraz takie, które co prawda wydane zostały w postępowaniu istniejącym, ale nie zawierają konstytutywnych cech decyzji, a także takie, które nie zostały doręczone czy ogłoszone stronie (B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, wyd. 6, Warszawa 2008,
s. 305). Nie ulega wątpliwości, że decyzja zalegająca w aktach sprawy, nie doręczona stronie ani żadnemu innemu podmiotowi nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Skutki prawne decyzji mogą dopiero zaistnieć z chwilą wprowadzenia decyzji do obrotu prawnego w drodze jej doręczenia lub ogłoszenia. Problemem w rozpoznawanej sprawie jest, że orzeczenie administracyjne zostało doręczone ale nie stronie lecz innemu podmiotowi. Czy takie orzeczenie doręczone wyłącznie innemu podmiotowi niż strona weszło do obrotu prawnego i wywołało skutki prawne. W ocenie składu Sądu orzekającego w niniejszej sprawie takie orzeczenie administracyjne weszło do obrotu prawnego i wywołało skutki prawne. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko przyjęte przez NSA w wyroku z 05.03.2009 r. sygn.. akt. I OSK 453/08, wydanym w identycznym stanie faktycznym i dotyczącym tejże Spółki Z. W uzasadnieniu powołanego wyroku NSA stwierdził, że w przypadku, w którym decyzji nie doręczono stronie, ale doręczono ją wyłącznie innemu podmiotowi, a więc rozstrzygnięcie decyzji zostało zakomunikowane podmiotowi będącemu niejako na zewnątrz danego organu administracyjnego weszło do obrotu prawnego. NSA stwierdził również, że uznanie takiej decyzji za akt nieistniejący jest niedopuszczalne.
W rozpatrywanej sprawie za tym, że orzeczenie z [...] czerwca 1960 r. weszło do obrotu prawnego i wywołało skutki prawne świadczy fakt, że m.in. było ono podstawą wpisu prawa własności w księdze wieczystej na co wskazuje wniosek o wpisanie tytułu własności z [...].07.1960 oraz postanowienie Sądu Powiatowego dla W. III Ksiąg Publ. Z [...].01.1961 r. Dz.Kw.Nr[...].
Z powyższych względów Sąd nie podziela stanowiska organy nadzoru zaprezentowanego w zaskarżonym postanowieniu, że orzeczenie administracyjne z [...] czerwca 1960 r. nie znalazło się w obrocie prawnym a więc nie może być w odniesieniu do niego wszczęte postępowanie nadzorcze oceniające jego legalność. Tym samym zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie z [...].04.2016 r. zapadły z naruszeniem art. 61a § 1 k.p.a. co uzasadnia ich uchylenie gdyż naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpoznając wniosek skarżącej Spółki o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z [...].06.1960 r. organ uwzględni powyżej zaprezentowane stanowisko Sądu według, którego orzeczenie to weszło do obrotu prawnego.
Z powyższych względów Sąd na postawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.