Uzasadnienie
Minister Skarbu Państwa, decyzją z [...] kwietnia 2015 r., nr [...], uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] marca 2015 r. nr [...] odmawiającą prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. C. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w M. przy ul. [...], woj. [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Decyzją tą Minister Skarbu Państwa uchylił również postanowienie Wojewody [...] z [...] listopada 2014 r., którym odmówiono zawieszenia postępowania oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Z uzasadnienia decyzji wynika, że postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez J. C. zostało wszczęte wnioskiem z [...] grudnia 1989 r. złożonym przez L. C. Organ I instancji odmówił spadkobiercom J. C. prawa do rekompensaty gdyż strony postępowania nie wywiązały się z zobowiązania sporządzenia operatu szacunkowego, wobec czego organ wojewódzki nie mógł określić wartości przysługującej rekompensaty. W ocenie Ministra Skarbu Państwa, w związku z brakiem innych wiarygodnych dowodów, w parciu o zaświadczenie P.U.R. z [...] marca 1947 r. należało przyjąć, że J. C. pozostawił w M. przy ul. [...] nieruchomość o pow. [...] m2, budynek mieszkalny oraz zabudowania gospodarcze.
W ocenie Ministra organ I instancji błędnie uznał, że J. C. pozostawił przy ul. [...] mienie o pow. [...] m2, a więc tak jak wskazują na to dokumenty archiwalne, zaś pozostała nieruchomość obejmował powierzchnię stanowiącą różnicę powierzchni wskazanej w orzeczeniu P.U.R. oraz tej wynikającej z dokumentów pozyskanych z archiwum litewskiego. Nieuzasadnione więc, w ocenie Ministra Skarbu Państwa, było prowadzenie odrębnych postępowań i w konsekwencji nie było podstaw do wzywania stron postępowania do przestawiania dwóch operatów szacunkowych.
Kwestią wymagającą rozpatrzenia przez organ odwoławczy jest zarzut M. K. zawarty w odwołaniu odnośnie odmowy Wojewody [...] zawieszenia postepowania na wniosek strony. Podaniem z [...] września 2014 r. M. K. wniosła m.in. o zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu dostarczenia operatu szacunkowego. Pismem z [...] września 2014 r. organ zwrócił się do pozostałych stron postępowania o wskazanie, czy wyrażają sprzeciw wobec wniosku o zawieszenie postępowania. W odpowiedzi pełnomocnik S. Z. i K. O. oświadczył, iż wyraża zgodę na zawieszenie postępowania w tej sprawie.
Natomiast A. J. i W. C., w terminie zakreślonym przez organ, nie przedstawili stanowisk w tej kwestii. Przytaczając treść art. 98 § 1 kpa organ odwoławczy uznał, że organ I instancji nieprawidłowo uznał, że brak jest podstaw do zawieszenia postępowania na wniosek jednej ze stron, gdyż żadna z pozostałych stron nie zgłosiła sprzeciwu, a tym samym wniosek strony mógł zostać uwzględniony. Ponieważ organ nie miał podstawa do odmowy zawieszenia postępowania w związku z tym organ odwoławczy uchylił postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania.
Odnośnie wniosku o wyłączenie od udziału w postępowaniu działającego z upoważnienia Wojewody [...] P. K. – Dyrektora Wydziału Gospodarki Nieruchomościami i Geodezji [...] Urzędu Wojewódzkiego organ odwoławczy poinformował, że kwestia ta została przez niego już rozstrzygnięta w decyzji z [...] kwietnia 2015 r. nr [...], w której postanowienie zostało uchylone w całości, a sprawa wniosku o wyłączenie została przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W skardze na decyzję Ministra Skarbu Państwa M. K. zaskarżonej decyzji zarzuciła:
- 1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 4 i 5 ustawy z 8 lipca 2005 r. poprzez błęną kwalifikację dowodów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie;
- 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez:
- • powierzchowną i wybiórczą analizę materiału dowodowego, tj. pominięcie analizy istotnych dla sprawy dowodów, o których mowa w art. 6 ustawy z 8 lipca 2005 r.;
- • brak rozpatrzenia wszystkich zarzutów wobec decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2015 r., które podniesiono w odwołaniu z [...] marca 2015 r. oraz odnoszenie się do zarzutów, które w ogóle nie zostały sformułowane;
- • rażąco dowolną ocenę materiału dowodowego;
- • naruszenie art. 134 kpa poprzez brak stwierdzenia uchybienia terminu na wniesienie odwołania. W piśmie z [...] kwietnia 2015 r. Wojewoda [...] jednoznacznie stwierdza, że odwołanie wniesione przez stronę [...] kwietnia 2015 r. złożono po terminie;
- • błędną datę decyzji, którą jest [...] kwietnia 2014 r., powinno być 2015 r.
- 3. wydanie decyzji kończącej postępowanie odwoławcze na nieadekwatnej do przedmiotowej sprawy podstawie prawnej, tj. art. 138 § 2 kpa, podczas gdy w sprawie nie ma już żadnych kwestii wymagających wyjaśnienia, a wyodrębnienie nieruchomości w decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2015 r. jest prawidłowe;
- 4. nielogiczne rozpatrzenie zażalenia na postanowienie Wojewody [...] z [...] listopada 2014 r.;
- 5. brak rozpatrzenia zażalenia na odmowę postanowienia Wojewody [...] z [...] grudnia 2014 r. nr [...];
- 6. przeprowadzenie postępowania odwoławczego w sposób rażąco nierzetelny.
W związku z powyższymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Ministrowi Skarbu Państwa oraz o zwrot kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest nieuzasadniona.
Na wstępie należy zauważyć, że postanowieniem z [...] czerwca 2015 r. Minister Skarbu Państwa sprostował oczywistą omyłkę w dacie zaskarżonej decyzji zastępując "2014 r." prawidłową datą "2015 r.". Tym samym zarzut skargi błędnej daty decyzji (pkt 2) stał się bezprzedmiotowy.
Wojewoda [...] decyzją z [...] marca 2015 r. odmówił spadkobiercom J. C. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez niego nieruchomości w M. przy ul. [...], woj. [...], z tego powodu, że strony postępowania nie dostarczyły operatu szacunkowego. Obowiązek dołączenia do akt postepowania operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, w którym została określona wartość nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP wynika wprost z art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1090). Akta postępowania administracyjnego jednoznacznie wskazują, że mimo kilkakrotnego wezwania przez organ operat szacunkowy w tej sprawie nie został złożony. Skarżąca również nie kwestionuje stanowiska organu co do przyjęcia, że operat szacunkowy w tej sprawie nie został dołączony. W przypadku niespełnienia wymogu dołączenia operatu szacunkowego wojewoda wydaje decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty, o czym stanowi art. 7 ust. 2 powołanej ustawy.
Jednakże w rozpoznawanej sprawie w odpowiedzi na wezwanie do złożenia operatu szacunkowego uczestniczka postępowania M. K., pismem z [...] września 2014 r. wniosła o zawieszenie postępowania do czasu dostarczenia operatu szacunkowego. Wojewoda [...], pismem z dnia [...] września 2014 r., zwrócił się do pozostałych stron postępowania o wskazanie, czy wyrażają sprzeciw wobec wniosku M. K. o zawieszenie postępowania. W odpowiedzi pełnomocnik S. Z. i K. O., w piśmie z [...] października 2014 r., oświadczył, że wyraża zgodę na zawieszenie postępowania w tej sprawie.
Natomiast A. J. i W. C., w terminie zakreślonym przez organ, nie przedstawili stanowiska co do wniosku o zawieszenie postępowania. Postanowieniem z [...] listopada 2014 r. Wojewoda [...] odmówił zawieszenia postępowania. Zgodnie z art. 98 § 1 kpa organ administracji publicznej może zawiesić postepowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. Z materiału dokumentacyjnego wynika, że żadna ze stron nie sprzeciwiła się wnioskowi M. K. o zawieszenie postępowania.
Zatem wniosek o zawieszenie postępowania powinien być uwzględniony i bezpodstawnie organ I instancji odmówił uwzględnienia tego wniosku. Zasadnie więc organ odwoławczy uchylił postanowienie z [...] listopada 2014 r. i w tym zakresie sprawę przekazał organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Brak uwzględnienia wniosku o zawieszenie postępowania skutkował wydaniem decyzji odmawiającej potwierdzenia prawa do rekompensaty. Wydanie więc przez organ I instancji decyzji z naruszeniem art. 98 § 1 kpa uzasadnia uchylenie decyzji, co prawidłowo orzekł Minister Skarbu Państwa w zaskarżonej decyzji. Zarzut skargi zawarty w pkt 4 jest więc nieuzasadniony.
Jednakże organ odwoławczy, uchylając zarówno decyzję jak i postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania, nie był władny wydać postanowienie o zawieszeniu postępowania ponieważ organ I instancji wadliwie rozpoznał wniosek stron o wyłączenie od udziału w postępowaniu działającego z upoważnienia Wojewody [...] P. K. – Dyrektora Wydziału Gospodarki Nieruchomościami i Geodezji [...] Urzędu Wojewódzkiego. Minister Skarbu Państwa uchylił postanowienie w tym przedmiocie w decyzji z [...] kwietnia 2015 r. nr [...] (skargę M. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 866/15). Rozpoznanie wniosku o wyłączenie od udziału w postępowaniu pracownika organu administracji publicznej należy do bezpośredniego przełożonego pracownika, co wynika z art. 24 § 3 kpa. Tak więc Minister Skarbu Państwa nie jest uprawniony do rozpoznania wniosku o wyłączenie pracownika organu I instancji.
Z tego też powodu zasadnie organ odwoławczy przekazał sprawę tak wniosku o wyłączenie pracownika, zawieszenie postępowania jak i całą sprawę wniosku o prawo do rekompensaty do ponownego rozpoznania organowi I instancji, gdyż zachodzą przesłanki do takiego rozstrzygnięcia określone w art. 138 § 2kpa. Tak więc zarzut naruszenia tego przepisu podniesiony w pkt 3 skargi jest nieuzasadniony.
Stwierdzone powyżej uchybienia uzasadniają wydanie przez organ odwoławczy decyzji uchylającej decyzję organu I instancji i przekazującej do ponownego rozpoznania temu organowi. Z tego względu rozpoznanie także odwołania A. J., które zostało wniesione po terminie, co wynika z pisma Wojewody [...] z [...] kwietnia 2015 r., pozostaje bez wpływu na wynik sprawy mimo naruszenia art. 134 kpa. Stosownie bowiem do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. sąd uwzględnia skargę na decyzję i uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tak więc zarzut naruszenia art. 134 kpa podniesiony w pkt 2 zarzutów skargi nie podlega uwzględnieniu, jako nie mający istotnego wpływu na wynik sprawy.
Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego wyrażone w zaskarżonej decyzji, iż w sprawie należy oprzeć się przede wszystkim na dokumentach urzędowych z uwagi na wartość dowodową dokumentu określoną w art. 76 § 1 kpa. Takim dokumentem w tej sprawie jest orzeczenie P.U.R. z [...] marca 1947 r. oraz wpis do księgi wieczystej nieruchomości położonej w M. przy ul. [...] repertorium nr [...]. Z orzeczenia P.U.R. w S. z [...] marca 1947 r. wynika, że J. C. poprzednio zamieszkały w M., woj. [...], pozostawił w miejscu poprzedniego zamieszkania przy ul. [...] dom mieszkalny o pow. [...] m2, zabudowania gospodarcze oraz plac o pow. [...] m2. Z wpisu do księgi wieczystej nieruchomości położonej w M. przy ul. [...] o pow. [...] m2 wynika, że J. C. nabył ją na podstawie umowy kupna-sprzedaży sporządzonej [...] lipca 1933 r. Ostatni wpis w księdze wieczystej jest z [...] lutego 1938 r. repertorium nr [...].
Dokumenty te wskazują, że J. C. był właścicielem nieruchomości o pow. [...] m2 w M. przy ul. [...]. Była jeszcze druga nieruchomość w M. przy ul. [...], gdyż z zaświadczenia P.U.R. wynika większa powierzchnia, a sam J. C. nie wskazał numeru przy jakim nieruchomość była położona. Poza tym istniejący wpis w księdze wieczystej dotyczy tylko powierzchni [...] m2 i wynika z niego w sposób nie budzący wątpliwości, że właścicielem był wyłącznie J. C. Zasadnie więc organ I instancji prowadzi odrębne postępowanie co do każdej z tych nieruchomości. Tym bardziej jest to uzasadnione, że co do właścicieli pozostałej części nieruchomości jest spór pomiędzy stronami. W każdym postępowaniu musi być złożony operat szacunkowy. Niezasadnie więc organ odwoławczy stwierdza, że J. C. pozostawił w M. jedną nieruchomość i niezasadnym było prowadzenie odrębnych postępowań co do poszczególnych części nieruchomości i wzywanie stron do przedstawienia dwóch operatów szacunkowych. Jednakże, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, zaskarżona decyzja odpowiada prawu, co uzasadnia oddalenie skargi.
Rozważania co do nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem organ I instancji uwzględni dopiero gdy będzie możliwe procedowanie w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty, a więc gdy strony dostarczą operat szacunkowy. Na obecnym etapie postępowania organ I instancji obowiązany jest do rozpoznani wniosku o wyłączenie od udziału w postępowaniu P. K. – Dyrektora Wydziału Gospodarki Nieruchomościami i Geodezji [...] Urzędu Wojewódzkiego, a następnie do uwzględnienia wniosku o zawieszenie postępowania i wydania postanowienia o zawieszeniu tego postępowania.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.