Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej również jako Kolegium) decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] (dalej również jako Burmistrz) z dnia [...] marca 2019 r., nr [...], o odmowie przyznania J. Z. prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Decyzja Kolegium została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
J. Z. wystąpił do MOPS w [...] z wnioskiem z dnia [...] lutego 2019 r. o przyznanie prawa do bezpłatnych świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na okres 90 dni – w myśl art. 54 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2018 r. poz. 1510 ze zm.).
Burmistrz Miasta [...] decyzją z dnia [...] marca 2019 r. odmówił przyznania J. Z. prawa do wnioskowanych świadczeń. Uzasadniając rozstrzygnięcie podał, że ubiegający się przebywa w Krajowym Ośrodku Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym w [...] (dalej również jako KOZZD) od dnia [...] września 2018 r. Ośrodek ten jest podmiotem leczniczym prowadzonym w formie jednostki budżetowej podległej ministrowi właściwemu do spraw zdrowia. Przy czym organ wskazał, że postępowanie wobec osób umieszczonych w KOZZD regulują przepisy ustawy z dnia 22 listopada 2013 r. o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzającymi zagrożenie życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób (Dz. U. Z 2014 r. poz. 24). Zgodnie z art. 25 ww. ustawy osoba stwarzająca zagrożenie umieszczona w tym Ośrodku zostaje objęta odpowiednim postępowaniem terapeutycznym, którego celem jest poprawa jej stanu zdrowia i zachowania w stopniu umożliwiającym funkcjonowanie w społeczeństwie w sposób niestwarzający zagrożenia życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób.
Kierownik Ośrodka sporządza indywidualny plan terapii dla każdej osoby stwarzającej zagrożenie umieszczonej w Ośrodku. Jednocześnie według art. 26 ust. 2 powołanej ustawy świadczenia zdrowotne, których nie można udzielić w Ośrodku, są udzielane osobie stwarzającej zagrożenie umieszczonej w Ośrodku w pierwszej kolejności przez podmioty lecznicze dla osób pozbawionych wolności. Z kolei stosownie do treści art. 27 tej ustawy od osoby stwarzającej zagrożenie umieszczonej w Ośrodku nie pobiera się opłat za świadczenia opieki zdrowotnej udzielane przez świadczeniobiorcę, który zawarł umowę o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej, o której mowa w art. 132 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Przy czym stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawo inne niż ubezpieczeni osoby posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które posiadają obywatelstwo polskie lub uzyskały w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. Z 2017 r. poz. 2206 i 2282 oraz z 2018 r. poz. 107, 138 i 771), spełniające kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 pkt 10 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych.
Burmistrz podkreślił, że we wskazanym art. 12 pkt 10 wyraźnie stwierdzono, iż przepisy ustawy nie naruszają przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej udzielanych bezpłatnie bez względu na uprawnienia z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie art. 16 ust. 1 i art. 25 ustawy o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzającymi zagrożenie życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób.
Zdaniem Burmistrza, wobec powyższej regulacji prawnej, nie ulega wątpliwości, że wnioskodawca jest osobą, co do której stwierdzono jedną z okoliczności o których mowa w art. 12 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, a co za tym idzie, nie ma prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w tej ustawie. Reasumując organ pierwszej instancji wskazał, że - na mocy przepisów powołanej ustawy z dnia 22 listopada 2013 r. - wnioskodawca ma ustawowo zapewnione prawo do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej, co skutkowało decyzją o odmowie przyznania prawa do świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych w trybie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Odwołanie od decyzji Burmistrza złożył J. Z. wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając ją za zgodną z prawem. Kolegium podzieliło w całości ustalenia Burmistrza i powołaną przez niego regulację prawną, czyniąc je integralną częścią swoich ustaleń.
Kolegium podniosło, że organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, iż wnioskodawca nie ma prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w oparciu o zapisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowych ze środków publicznych. Zdaniem organu odwoławczego w tej sprawie nie mogła zapaść inna decyzja, albowiem wydawana decyzja, zgodnie z art. 54 ww. ustawy ma potwierdzać istnienie prawa do świadczeń świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Potwierdza się więc tą decyzją prawo do świadczeń tylko wobec określonych osób, do których to osób wnioskodawca nie należy. Według Kolegium w przywołanym art. 2 ust. 1 pkt 2 jest bowiem mowa o innych ubezpieczonych m.in. spełniających kryterium dochodowe z ustawy o pomocy społecznej, co do których nie stwierdzono okoliczności z art. 12 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowych ze środków publicznych.
Opierając się zaś na treści art. 12 pkt 10 tej ustawy, Kolegium stwierdziło, że wobec wnioskodawcy to wyłączenie ma zastosowanie, z racji jego pobytu w Krajowym Ośrodku Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym i tym samym stosowaniu w jego przypadku ustawy z dnia 22 listopada 2013 r. o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie życia, zdrowia, lub wolności seksualnej innych osób. I to właśnie na podstawie tej ustawy wnioskodawca posiada, opisane tam prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, dlatego też, w ocenie Kolegium wnioskodawca, co do zasady nie podlega ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowych ze środków publicznych.
Wobec powyższego, zdaniem Kolegium, organ pierwszej instancji wydał prawidłową decyzję o odmowie przyznania J. Z. prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w oparciu o zapisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowych ze środków publicznych, podając jednocześnie, że takie prawa przysługują wnioskodawcy na podstawie ustawy z dnia 22 listopada 2013 r. o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób.
Skargę na decyzję Kolegium z dnia [...] kwietnia 2019 r. złożył J. Z. kwestionując prawidłowość rozstrzygnięcia w niej zawartego, na co przedstawił argumenty w uzasadnieniu skargi. Dodatkowo pismem z dnia [...] grudnia 2019 r. pełnomocnik z urzędu skarżącego uzupełnił skargę i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, zarzucając naruszenie:
- 1. art. 8 § 1 i 2 k.p.a., tj. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej oraz zasady nieodstępowania od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw z uwagi na to, że na mocy decyzji z dnia [...] stycznia 2019 r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] przyznał skarżącemu prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na okres od [...] listopada 2018 r. do [...] lutego 2019 r., natomiast przy ponownym wniosku skarżącego, z którym wystąpił [...] lutego 2019 r. odmówiono mu przyznania tego prawa, w sytuacji w której stan faktyczny i prawny nie uległ zmianie, a skarżący nadal przebywa w Krajowym Ośrodku Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym w [...];
- 2. art. 68 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. poprzez naruszenie przez organy obu instancji gwarantowanego skarżącemu konstytucyjnie prawa do ochrony jego zdrowia, zwłaszcza w sytuacji, w której skarżący pozostaje bez środków do życia oraz posiada orzeczenie o niepełnosprawności;
- 3. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organy obu instancji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego - z zaniechaniem uzyskania dokumentacji medycznej dotyczącej skarżącego znajdującej się w Szpitalu dla Nerwowo i Psychicznie Chorych [...], Oddziale [...] przy ul. [...],[...], jak również z zaniechaniem przesłuchania skarżącego w charakterze strony oraz poprzez pozbawienie skarżącego czynnego udziału w postępowaniu na każdym jego etapie, co wyrażało się poprzestaniem na uzyskaniu stanowiska pracownika socjalnego KZZD w [...], z którego relacji wynikało, że skarżący ma zabezpieczone wszelkie potrzeby w sytuacji, w której prawidłowe ustalenia stanu faktycznego powinny prowadzić do wniosku, że skarżący przebywając w KOZZD w [...] nie ma zapewnionych podstawowych świadczeń opieki zdrowotnej, w wyniku czego stan jego zdrowia ulega stopniowemu pogarszaniu;
- 4. art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a. poprzez niesłuszne utrzymanie w mocy decyzji Burmistrza Miasta [...], z dnia [...] marca 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu prawa do świadczeń opieki zdrowotnej, finansowanych ze środków publicznych, w sytuacji, w której nie odpowiadała ona prawu i winna zostać uchylona.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając niniejszą sprawę w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Przedmiotem żądania skarżącego było przyznanie mu prawa do świadczeń opieki zdrowotnej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawo:
- 1) osoby objęte powszechnym, obowiązkowym i dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym zwane dalej "ubezpieczonymi",
- 2) inne niż ubezpieczeni osoby posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które posiadają obywatelstwo polskie lub uzyskały w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2017 r. poz. 2206 i 2282 oraz z 2018r. poz. 107, 138 i 771), spełniające kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1508 z poźn.zm.), co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy, na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych.
W art. 12 pkt 10 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych stwierdza się, iż przepisy ustawy nie naruszają przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej udzielanych bezpłatnie bez względu na uprawnienia z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie art. 16 ust. 1 i art. 25 ustawy z dnia 22 listopada 2013 r. o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzającymi zagrożenie życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób.
Dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w cytowanym wyżej art. 2 ust. 1 pkt 2 jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo (art. 54 ust. 1 ustawy). Ponadto potwierdzenie prawa do świadczeń we wskazanym trybie może dotyczyć tylko osób nieubezpieczonych ("inne niż ubezpieczeni osoby..."). Tymczasem skarżący posiada ubezpieczenie zdrowotne na podstawie art. 16 ust. 1 i art. 25 ustawy z dnia 22 listopada 2013 r. o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób.
Zatem mając na uwadze treść art. 12 pkt 10 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zauważyć trzeba, że skarżący podlega wyłączeniu spod przepisów tej ustawy i nie ma prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w oparciu o jej zapisy. Opierając się bowiem na treści ww. art. 12 pkt 10 wyłączenie to wobec wnioskodawcy ma zastosowanie z racji jego pobytu w Krajowym Ośrodku Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym w [...] i tym samym stosowaniu w jego przypadku ustawy z dnia 22 listopada 2013 r. o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie życia, zdrowia, lub wolności seksualnej innych osób. I to właśnie na podstawie tej ustawy wnioskodawca posiada, opisane tam prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, dlatego też co do zasady nie podlega ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowych ze środków publicznych.
Dlatego też organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo uznały o odmowie przyznania wnioskodawcy prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w oparciu o zapisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowych ze środków publicznych.
Odmowna decyzja w przedmiocie żądania skarżącego nie narusza więc prawa. Jednocześnie bez znaczenia dla takiej oceny jest fakt uprzedniego przyznania skarżącemu ubezpieczenia w myśli art. 54 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, ponieważ organy orzekają w oparciu o przepisy obowiązującego prawa, a wcześniej wydana decyzja w odrębnym postępowaniu administracyjnym nie jest dla ich wiążąca.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji.