Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] znak: [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej kpa utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] znak: [...] odmawiającą wznowienia postępowania.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Decyzją z dnia [...] znak: [...] Wojewoda [...] orzekł o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] znak: [...], przejmującego na własność Skarbu Państwa nieruchomości położone w gromadzie [...] gmina [...] powiat [...] w części dotyczącej nieruchomości ziemskich stanowiących - w dacie przejęcia - własność Ł. W. Ponadto, pismem z dnia [...] Wojewoda [...] poinformował, Nadleśnictwo [...], iż po dokonaniu analizy zgromadzonego materiału dowodowego okazało się, iż Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] nie posiada statusu strony przedmiotowego postępowania. Z uwagi na fakt, iż kwestionowane orzeczenie o przejęciu nieruchomości na własność Skarbu Państwa nie określało przedmiotu przejęcia, organ prowadzący postępowanie nadzorcze nie jest uprawniony do ustalania jakie nieruchomości zostały przejęte na podstawie tego orzeczenia.
W związku z powyższym, organ nadzorczy nie ustala stanu prawnego nieruchomości, które zostały przejęte od Ł.W. na własność Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] znak: [...], gdyż pośrednio prowadziłoby to do ustalenia przedmiotu postępowania pierwotnego, co w postępowaniu nadzorczym jest niedozwolone.
Skarb Państwa-Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] wnioskiem z dnia [...] wystąpiło o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] znak: [...] o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] znak: [...], przejmującego na własność Skarbu Państwa nieruchomości położone w gromadzie [...], gmina [...], powiat [...] w części dotyczącej nieruchomości ziemskich stanowiących - w dacie przejęcia - własność Ł. W. W uzasadnieniu wskazano, iż o decyzji Wojewody [...] dotyczącej niniejszej sprawy Nadleśnictwo powzięło wiadomość w dniu [...] na podstawie doręczonego zawiadomienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] sygn. akt [...] i załączonych do tego zawiadomienia kserokopii dokumentów, z których wynika, że wnioskodawca a powód ww. sprawie złożył w Sądzie Rejonowym w [...] pozew przeciwko Nadleśnictwu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Do wniosku o wznowienie postępowania załączono potwierdzone za zgodność z oryginałem kserokopie wskazanego wyżej pozwu i zawiadomienia.
Po rozpoznaniu ww. wniosku Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] znak: [...] na podstawie art. 149 § 3 kpa odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] znak: [...].
Na wstępie uzasadnienia postanowienia Wojewoda [...] wyjaśnił instytucję wznowienia postępowania i wskazał przesłanki wznowienia zaznaczając, że muszą one wystąpić łącznie. Wojewoda podkreślił także, że strona może ze skutkiem prawnym złożyć podanie o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania z tym, że termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.
W toku postępowania wyjaśniającego, Wojewoda [...] wystąpił do Sądu Rejonowego w [...] o wypożyczenie akt sprawy o sygn. akt I [...], na którą powoływano się we wniosku o wznowienie oraz zwrócono się do pełnomocnika działającego w imieniu Ł. K., D. C., M. K., H. G., S. W. i S. K. o przesłanie dokumentów potwierdzających powołane w pozwie okoliczności.
Wojewoda [...] wskazał, że w piśmie z dnia [...] pełnomocnik wnioskodawców wnoszących ww. pozew potwierdził wskazane w pozwie fakty, przedkładając przy tym poświadczone za zgodność z oryginałem: kserokopię własnego pisma z dnia [...] skierowanego do Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwo [...], na której widnieje prezentata wpływu do Nadleśnictwa w dniu [...] oraz kserokopię pisma Zastępcy Nadleśniczego Nadleśnictwa [...] z dnia [...] (będącego odpowiedzią na pismo pełnomocnika).
Po zapoznaniu się z aktami sprawy Sądu Rejonowego w [...] o sygnaturze akt I [...], potwierdzono, iż odpis pozwu z dnia [...], Ł. K., D. C., M. K., H. G., S. W. oraz S. K., reprezentowanych przez radcę prawnego P.S., o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym wpłynął do Nadleśnictwa [...] w dniu [...].
W świetle powyższego Wojewoda [...] stwierdził, że Skarb Państwa Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] dowiedział się o przedmiotowej decyzji Wojewody [...] w dniu [...] z pisma pełnomocnika ww. wnioskodawców z tej samej daty. Wojewoda uznał, że informacje zawarte w tym piśmie z dnia [...] były wystarczające do podjęcia przez Skarb Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] czynności w celu wzruszenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] w drodze wznowienia postępowania, jeżeli uważało że decyzja dotyczyła jego interesu prawnego.
Nadto Wojewoda [...] zaznaczył, że Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] uznawane było do [...] za stronę postępowania, mogło zatem zapoznać się z aktami przedmiotowej sprawy oraz odpowiedzieć na pismo Wojewody [...] z dnia [...]. Jednakże wówczas podmiot ten w żaden sposób nie kwestionował prowadzonego przez Wojewodę [...] postępowania oraz zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia. Dopiero po wpłynięciu do Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwo [...] zawiadomienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] sygn. akt [...] waz z odpisem pozwu z dnia [...] został złożony wniosek o wznowienie postępowania.
W świetle powyższego Wojewoda [...] stwierdził, że wniosek Skarbu Państwa Lasów Państwowych Nadleśnictwa [...] z dnia [...] został złożony po upływie niemal dziewięciu miesięcy od dnia gdy Skarb Państwa Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] dowiedział się o wydaniu decyzji przez Wojewodę [...]. W tym stanie rzeczy Wojewoda uznał, iż termin do złożenia podania, o którym mowa w art. 148 § 2 kpa nie został przez wnioskodawcę dochowany.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Skarb Państwa –Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych.
Po rozpoznaniu zażalenia Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu postanowienia Minister podzielił stanowisko zawarte w postanowieniu organu I instancji. Zauważył, że Nadleśnictwo [...] występując do pełnomocnika ww. wnioskodawców - pismem z dnia [...] znak: [...] - o przesłanie kopii dokumentów opatrzonych stosownymi klauzulami a dotyczących decyzji Wojewody [...] z dnia [...] - wiedziało o wydaniu przedmiotowej decyzji, czyli znało okoliczności stanowiące podstawę do wznowienia postępowania.
Mając powyższe na uwadze stwierdził, że Nadleśnictwo [...] dowiedziało się o przedmiotowej decyzji Wojewody [...] w dniu [...] z pisma pełnomocnika z tej samej daty. Nadto dodano, że w piśmie tym przytoczono treść sentencji decyzji Wojewody [...] z dnia [...] znak: [...]. Wobec tego Minister uznał, że Nadleśnictwo [...] nie dochowało jednomiesięcznego terminu – od dnia powzięcia wiadomości od decyzji –do złożenia podania o wznowienie o czym mowa w art. 148 § 2 kpa.
Skargę na ww. postanowienie wniósł Skarb Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] zarzucając mu niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych w szczególności dotyczących daty powzięcia wiadomości przez Nadleśnictwo o treści decyzji Wojewody [...].
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że treść pisma pełnomocnika ww. wnioskodawców na którą powołują się w uzasadnieniu organy tj. pismo z dnia [...] nie może w ocenie strony skarżącej stanowić formalnego źródła wiadomości. Strona skarżąca podała, że w odpowiedzi na ww. pismo pełnomocnika Nadleśnictwo [...] zwróciło się do adresata pisma w przeciągu zaledwie kilku dni od doręczenia jego pisma o podanie bliższych informacji dotyczącej przedmiotowej decyzji Wojewody, których jednak nie uzyskało.
Strona zaznaczyła, że przyjęta przez Wojewodę dotychczasowa i obecna praktyka nie udostępniania akt sprawy Nadleśnictwu zarządcy nieruchomości w imieniu Skarbu Państwa hipotecznego właściciela nieruchomości uniemożliwiała bliższą identyfikację dotyczącą treści tej decyzji tj. stron uczestników postępowania, podstawy prawnej i faktycznej decyzji. W tej sytuacji zdaniem strony skarżącej nie można przyjmować, że Nadleśnictwo miało możliwość składania jakiegokolwiek środka zaskarżenia przewidzianego przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący podniósł, że z ww. pisma pełnomocnika nie wynikało, że treść decyzji dotyczy nieruchomości pozostających w zarządzie Nadleśnictwa
W skardze wskazano, że faktycznie Nadleśnictwo działając w imieniu Skarbu Państwa powzięło wiadomość o decyzji Wojewody [...] w przedmiotowej sprawie w dniu [...] to jest w dniu doręczenia do Nadleśnictwa pozwu wraz załącznikami tj. między innymi odpisem przedmiotowej decyzji Wojewody [...]. Zaznaczono, że jest to data potwierdzona przez Nadleśnictwo [...] z dowodem doręczenia przesyłki sądowej za pośrednictwem Poczty Polskiej. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz go poprzedzającego.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny, sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej p.p.s.a.), sąd uwzględnia skargę tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym.
W niniejszej sprawie takie naruszenia i wady nie wystąpiły, dlatego skarga nie została uwzględniona.
Rzeczą tutejszego Sądu, było zatem dokonanie oceny zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia zgodności z przepisami prawa materialnego i postępowania administracyjnego, oraz trafności ich wykładni.
Na wstępie należy wskazać, że każda decyzja ostateczna, zgodnie z zasadą ogólną trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.), podlega szczególnej ochronie w celu zapewnienia stabilności stosunków prawnych, co w konsekwencji stanowi ochronę praw nabytych adresatów tej decyzji. Z tego też względu wzruszenie decyzji ostatecznej może mieć miejsce jedynie w przypadkach ściśle określonych w przepisach prawnych - bez możliwości korzystania z wykładni rozszerzającej przy interpretacji tych przepisów.
Złożenie wniosku o wznowienie postępowania w sprawie obliguje organ do zbadania, czy łącznie zachodzą formalne przesłanki do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.) tj. ustalenia, czy:
- 1. decyzja, której dotyczy wniosek o wznowienie postępowania, jest ostateczna,
- 2. wniosek o wznowienie postępowania pochodzi od strony,
- 3. podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów określonych w art. 148 § 1 i 2 k.p.a.,
- 4. żądanie wznowienia postępowania oparte jest na powołaniu wyliczonych w art. 145 § 1 k.p.a. przyczyn wznowienia.
Wystąpienie łącznie wszystkich wymienionych przesłanek uprawnia organ do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.), natomiast ich brak obliguje organ do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.).
Czynności podjęte przez organ z urzędu przed wydaniem takiego postanowienia nie są czynnościami procesowymi, lecz mają charakter wewnętrzny- vide wyrok NSA z dnia 5 października 2007 r., I OSK 1390/06, ONSA WSA 2008, nr 6, poz. 91; OSP 2009, z. 11, poz. 118, w którym sąd stwierdził, że: "Czynności proceduralne organu po otrzymaniu podania o wznowienie postępowania administracyjnego nie są podejmowane w ramach postępowania w sprawie wznowienia postępowania aż do wydania postanowienia o wszczęciu postępowania wznowieniowego (art. 149 § 1 k.p.a. W tej fazie organ może się wypowiadać jedynie co do zarzutów, a nie ich podstaw - wyrok NSA z dnia 14 czerwca 1999 r., IV SA 2397/98, LEX nr 47857: Przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia, enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1 k.p.a. oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a., a także czy pochodzi ono od strony.
Tylko w przypadku ujawnienia, iż podanie o wznowienie nie wskazuje przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 k.p.a. bądź nie zachowany został termin do jego złożenia przewidziany w art. 148 k.p.a. - organ administracji może na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. wydać postanowienie odmawiające wznowienia postępowania. W pozostałych przypadkach organ administracji ma obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i przeprowadzić postępowanie zgodnie z zasadami określonymi w art. 150 i 151 k.p.a. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, iż tylko gdy w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, wniosek składa podmiot niebędący stroną albo termin do jego złożenia nie został zachowany, organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.).Rozstrzygnięcie odmawiające wznowienia postępowania wydaje się wtedy, gdy we wstępnej fazie postępowania wznowieniowego można jednoznacznie stwierdzić, że nie istnieją podstawy wznowienia.
Z żądaniem wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. może wystąpić tylko ta strona, która nie brała udziału w sprawie, gdyż to na tym podmiocie spoczywa obowiązek wykazania, iż służył mu przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu zakończonym decyzją, którego dotyczy żądanie wznowienia postępowania.
Jak zostało to wyżej wykazane Skarb Państwa-Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] znak: [...] o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] znak: [...] przejmującego na własność Skarbu Państwa nieruchomości położone w gromadzie [...], gmina [...], powiat [...] w części dotyczącej nieruchomości ziemskich stanowiących - w dacie przejęcia - własność Ł.W. wystąpił pismem z dnia [...].
Zasadą wynikającą z art. 148 kpa jest, że strona wnosi podanie w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia. Od tego kodeks postępowania administracyjnego przewiduje trzy wyjątki: a) w sytuacji z art. 145 § 1 pkt 4 termin biegnie od dnia dowiedzenia się o decyzji, b) zgodnie z art. 145a § 2 termin biegnie od dnia wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, c) zgodnie z art. 145b § 2 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu (por. wyrok NSA z dnia 10 marca 2006 r.; II OSK 622/05, ONSA WSA 2006, nr 5, poz. 133: "Artykuł 148 § 2 k.p.a. nie wymaga dla otwarcia biegu terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. faktu doręczenia decyzji, której dotyczy żądanie wznowienia. Bieg terminu rozpoczyna się w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu danej decyzji. Istotne jest to, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i o zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie nawet od źródła, z którego pochodzi informacja".
Jak podkreślił NSA w wyroku z dnia 15 maja 2008 r., II OSK 547/07, LEX nr 489632: "Powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji nie jest przy tym pojęciem tożsamym z zawiadomieniem o pełnej treści decyzji, co mogłoby nastąpić dopiero po doręczeniu decyzji. W pierwszym przypadku chodzi tylko o informację o wydaniu decyzji, w drugim o czynność jej doręczenia. Podobnie stwierdził WSA w Lublinie w wyroku z dnia 26 maja 2009 r., II SA/Lu 25/09, LEX nr 558422, iż: "Nie sposób przyjąć, że doręczenie decyzji w trybie art. 44 k.p.a. uznać należy za tożsame z dowiedzeniem się o decyzji w rozumieniu art. 148 § 2 k.p.a."
Mając powyższe rozważania na względzie należy przyjąć w ślad za organami, iż datą w której wnioskodawca dowiedział się o wydaniu decyzji przez Wojewodę [...] w dniu [...] był dzień [...].
W tym bowiem dniu do Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] wpłynęło (data prezentaty) pismo z tej samej daty w którym radca prawny P. S. – pełnomocnik M. K., D. C.,Ł. K. (w postępowaniu o uzgodnienie księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym), poinformował wnioskodawcę, iż " Wojewoda [...] w dniu [...] wydał decyzje znak: [...] stwierdzającą nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] znak [...] w przedmiocie przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości położone w gromadzie [...], gmina [...], powiat [...] w części dotyczącej nieruchomości ziemskich stanowiących - w dacie przejęcia - własność Ł.W., spadkodawcy moich klientów" (kopia pisma w aktach postępowania administracyjnego).
Wbrew twierdzeniom skargi wnioskodawca z treści cytowanego pisma dowiedział się jaki organ w jakiej dacie i w jakim przedmiocie wydał decyzję (z przytoczeniem treści rozstrzygnięcia), a nawet pod jakim znakiem prowadzone było postępowanie. Nie ulega więc wątpliwości, iż już w dniu [...] skarżący posiadał wszelki konieczne informacje dla złożenia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...], bowiem w tej dacie otwarty był jeszcze termin do złożenia tego środka odwoławczego w trybie zwykłym.
Złożenie zaś wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody z dnia [...] w dniu [...], a więc po upływie blisko 9 miesięcy od chwili w której skarżący dowiedział się o wydaniu decyzji narusza art. 148 § 2 k.p.a.
Artykuł 148 § 2 k.p.a. nie wymaga dla otwarcia biegu terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. dopełnienia wymogu doręczenia decyzji, której dotyczy żądanie wznowienia. Bieg tego terminu rozpoczyna się w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu danej decyzji. Istotne jest to, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i o zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie od źródła, z którego pochodzi informacja. W tym kontekście całkowicie chybione jest twierdzenie skarżącego, " iż pismo radcy prawnego P. S. nie może stanowić formalnego źródła informacji" i że źródłem tym jest dopiero doręczenie odpisu pozwu z załącznikami – przesyłki pocztowej za pośrednictwem poczty polskiej.
Reasumując należy całkowicie podzielić stanowisko organów o konieczności wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, pamiętając, iż przypadku niezachowania terminu z art. 148 kpa prowadzenie dalszego postępowania zmierzającego do merytorycznego rozpatrzenia sprawy jest niedopuszczalne w odniesieniu do tych przesłanek, które pozwalają na wznowienie postępowania na wniosek strony (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2012 r., II OSK 374/11, LEX nr 1219146: "Przystąpienie do rozpoznania sprawy wznowieniowej w przypadku niedotrzymania przez wnioskodawcę ustawowego terminu do złożenia wniosku i wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty jest dotknięte wadą nieważnościową (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) wobec rażącego naruszenia przepisu art. 148 § 1 k.p.a., przewidującego, że tylko wniosek złożony w terminie należy uznać za dopuszczalny".
W tej sytuacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.