Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania E. D., uchyliło w całości decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] i orzekło o uchyleniu decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] i zaprzestaniu wypłacania zasiłku stałego oraz opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne E. D. z dniem [...] listopada 2012 r.
Zaskarżone rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.
Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] Prezydent [...] przyznał E. D. świadczenie w formie zasiłku stałego oraz składkę zdrowotną w wysokości [...] zł na okres od [...] lutego 2012 r. do [...] stycznia 2017 r.
Następnie, w wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego, organ ustalił, że zmianie uległa sytuacja materialna E. D., dlatego decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] zmienił decyzję z dnia [...] lutego 2012 r. orzekając o utracie z dniem [...] maja 2012 r. prawa do zasiłku stałego oraz opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne dla E. D. i uprawnionych członków rodziny.
Po rozpatrzeniu odwołania E. D. od w/w rozstrzygnięcia Prezydenta [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...] uchyliło w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji i orzekło o uchyleniu decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] i zaprzestaniu wypłacania zasiłku stałego oraz opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne E. D. z dniem [...] listopada 2012 r.
W skardze na rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] E. D. stwierdziła, że decyzja jest dla niej bardzo krzywdząca. Pozbawiona została środków do życia i leczenia oraz ubezpieczenia jej oraz małoletniego dziecka. Podkreśliła, że mimo iż mieszka razem z matką, to prowadzi odrębne gospodarstwo domowe.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Ponadto zgodnie z treścią art. 119 pkt 1 w zw. z art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kpa – co miało miejsce w niniejszej sprawie.
Wyjaśnić również należy, że Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a.). Stosownie natomiast do treści art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję, stwierdza jej nieważność w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kpa lub w innych przepisach. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która m.in. wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, o jakim mowa w w/w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w całości podzielanym również w piśmiennictwie, rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa, albowiem wydanie przez organ odwoławczy w takim przypadku rozstrzygnięcia oznacza weryfikację w postępowaniu administracyjnym (odwoławczym) decyzji ostatecznej, czyli decyzji, która korzysta z ochrony trwałości na podstawie art. 16 § 1 Kpa (por. A. Matan (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 385, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 grudnia 1998 r., IV SA 2294/96, wyrok NSA z dnia 7 sierpnia 2008 r. II OSK 901/07).
Sąd administracyjny stwierdzając, że organ dokonał rozpatrzenia odwołania wniesionego po terminie, a więc ponownie – wbrew prawu – rozpoznał sprawę co do meritum, zamiast wydać postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 Kpa, zobowiązany jest stwierdzić nieważność decyzji stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.
Zgodnie z art. 129 § 1 i 2 Kpa, odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Ponieważ decyzja organu I instancji została doręczona stronie w dniu 21 czerwca 2012 r. (co potwierdza zwrotne potwierdzenia odbioru), a odwołanie od tej decyzji zostało złożone osobiście przez E. D. w Ośrodku Pomocy Społecznej w [...] przy ul. [...] w dniu 9 lipca 2012 r. (co potwierdzają prezentata organu znajdująca się na odwołaniu oraz pisma Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej [...] Filia Nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. i z dnia [...] stycznia 2013 r.), to nie może być wątpliwości, że zostało ono wniesione, mimo prawidłowego pouczenia zawartego w decyzji organu I instancji, po terminie, który upłynął w dniu 5 lipca 2012 r. Równocześnie z akt sprawy nie wynika, aby uchybiony termin został przywrócony.
W tej sytuacji merytoryczne rozpoznanie tego odwołania przez organ II instancji, który stwierdził bezpodstawnie, że odwołanie to zostało wniesione w ustawowym terminie, stanowiło rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Ze wskazanych przyczyn Sąd nie miał możliwości merytorycznego rozpoznania skargi, ani ustosunkowania się do zawartych w niej zarzutów. Był natomiast zobowiązany do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa oraz art. 119 pkt 1 i art. 120 p.p.s.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium, biorąc pod uwagę wskazane wyżej uwagi, rozpatrzy sprawę przy uwzględnieniu treści art. 134 zd. 1 in fine w zw. z art. 129 § 1 i 2 Kpa.
Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.