Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] maja 2011 r. M. N. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w sprawie rozpatrzenia wniosku o ponowne zawarcie umowy najmu lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. W skardze zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa materialnego tj. § 39 uchwały Rady Miasta W. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta W., polegające na błędnym przyjęciu, że okres przebywania skarżącego w jednostce penitencjarnej można traktować jako okres niezamieszkiwania w przedmiotowym lokalu nr [...] przy ul. [...]. Wyjaśnił przy tym, że w okresie od lutego 2001 do sierpnia 2010 roku przebywał w jednostce penitencjarnej. Od 2001 roku posiadał status osoby tymczasowo aresztowanej, od 2006 roku przebywał natomiast w zakładzie karnym jako osoba osadzona.
Wskazał ponadto, że mając na względzie powołany wyżej przepis § 39 uchwały Rady Miasta W., osoba wynajmująca lokal mieszkalny z zasobów komunalnych gminy, która została osadzona w jednostce penitencjarnej nie może być traktowana jako osoba, która opuściła dobrowolnie lokal mieszkalny, a zatem niezamieszkująca nieprzerwanie w lokalu. Podkreślił przy tym, że fakt przebywania w zakładzie karnym nie był zależny od jego woli. Skarżący powołał się również na przepis art. 7 ust. 1 pkt 7 ustawy o samorządzie gminnym i art. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego, zgodnie z którym do zadań własnych gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty, w tym tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. Jego zdaniem czasowe opuszczenie mieszkania w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolności nie może stanowić podstawy do odmowy zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego z uwagi na niespełnienie przesłanki nieprzerwanego zamieszkiwania w lokalu.
Uzasadniając swoją skargę M. N. zaznaczył, że organ nie wziął pod uwagę kwestii uregulowania, powstałego nie z jego winy zadłużenia. Jednocześnie skarżący wyjaśnił, że problemy z regulowaniem należności za zajmowany lokal, rozpoczęły się na przełomie 2009/2010 roku tj. w okresie, w którym przebywał on w zakładzie karnym. Natomiast organ wynajmujący mu przedmiotowy lokal, mimo posiadania informacji o jego miejscu pobytu, przesyłał informację o zmianie wysokości czynszu oraz numeru konta na jaki należy dokonywać płatności w nowej wysokości na adres zamieszkania. Dodał, że natychmiast po opuszczeniu zakładu karnego i dowiedzeniu się o zaległościach w zapłacie czynszu, uregulował je.
Pismem z dnia [...] lutego 2011 r. skarżący wezwał Zarząd Dzielnicy [...] do usunięcia naruszenia prawa. Pismem z dnia [...].04.2011 r. (dołączonym skarżącemu w dniu [...].04.11 r.) organ udzielił skarżącemu odpowiedzi na powyższe pismo, w której podtrzymał swoje stanowisko.
Odpowiadając na skargę Zarząd Dzielnicy [...] reprezentowany przez pełnomocnika radcę prawnego J. N. wniósł o jej odrzucenie ewentualnie o oddalenie jako niezasadnej. Organ wskazał, że z uwagi na zaległości w opłatach za używanie lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w W., w dniu [...] marca 2010 r. wypowiedziana została skarżącemu M. N. umowa najmu na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.
W obszernym uzasadnieniu pełnomocnik organu wskazał m.in. na brak interesu prawnego po stronie skarżącego podnosząc, że skarżący nie wskazał przepisu prawnego stanowiącego podstawę prawną jego roszczenia o uchylenie uchwały Zarządu Dzielny [...]. Ponadto pełnomocnik organu podniósł, że przyczyną odmowy zakwalifikowania wnioskodawcy do ponownego zawarcia umowy najmu przedmiotowego lokalu było to, że w stosunku do nieruchomości położonej przy ul. [...], decyzją z dnia [...] czerwca 2000 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] października 1950 r. Z tego powodu zdaniem pełnomocnika organu nawet gdyby uznać, że skarżący nieprzerwanie zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu, to zawarcie z nim umowy najmu lokalu nie byłoby możliwe, ponieważ lokal ten z uwagi na stan prawny przedmiotowej nieruchomości nie wchodzi już w skład mieszkaniowego zasobu Miasta, a Zarząd Dzielnicy [...] wyłącznie zarządza cudzą własnością bez zlecenia do czasu oddania tej nieruchomości następcom prawnym dawnych właścicieli.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia § 39 uchwały Rady W. z dnia [...] lipca 2009 r. organ wskazał, że przepis ten ma charakter fakultatywny, co oznacza, że Zarząd Dzielnicy może, ale nie musi wyrazić zgody o ponowne zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego, po ustaniu przyczyny wypowiedzenia w związku ze skutecznym jej wypowiedzeniem, nawet jeśli zostały spełnione przesłanki określone w omawianym przepisie.
Organ stwierdził, że prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie nie naruszył żadnych norm regulujących to postępowanie, ponieważ postępowanie prowadzone było w oparciu o przepisy Uchwały Rady Miasta W. z dnia [...] lipca 2009 r., a zatem prowadzone było na podstawie i w granicach prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie podnieść należy, iż zaskarżenie w trybie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.) do sądu administracyjnego przez M. N. uchwały Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...]jest dopuszczalne.
Istniejące w orzecznictwie kontrowersje co do możliwości zaskarżania tego typu uchwał do sądu administracyjnego zostały ostatecznie przesądzone w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2010 r. sygn. akt I OPS 4/08 (ONSAiWSA 23008/6/90), w której Sąd stwierdził, że uchwała zarządu dzielnicy [...], odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, w tym także lokalu będącego pracownią służącą prowadzeniu działalności w dziedzinie kultury i sztuki, jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). pogląd wyrażony w tej uchwale, skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.
Skarżący dopełnił także, wynikającego z art. 101 ust. 1 ustawy samorządowej, wymogu wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa oraz zachował termin do wniesienia skargi, a jego legitymacja skargowa, oparta na interesie prawnym, nie budzi wątpliwości Sądu. Normą prawną, z której ten interes należy wyprowadzić są bowiem przepisy § 4 oraz § 39 uchwały Rady W. z dnia [...] lipca 2009 r. Nr [...]– w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta W. (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937), ustanawiające uprawnienie do ubiegania się o zawarcie umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu W. Przepisy tejże uchwały stanowiły przy tym materialnoprawną podstawę zaskarżonej uchwały Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] stycznia 2011 r.
Dlatego też, Sąd uznał za niezasadne stanowisko organu w tej kwestii.
Zaskarżona uchwała Zarządu Dzielnicy [...] odmawiająca ponownego zawarcia umowy najmu zajmowanego bez tytułu prawnego lokalu po skutecznym wypowiedzeniu umowy najmu w związku z ustaniem przyczyny rozwiązania umowy najmu wydana została na podstawie § 39 uchwały Rady W. z dnia [...] lipca 2009 r. Nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu W. (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr [...], poz. [...]).
Zgodnie z treścią powyższego § na wniosek osoby, której wcześniej wypowiedziano umowę najmu na podstawie art. 11 ust. 2 pkt 2 ustawy, gdy przyczyną rozwiązania stosunku prawnego było zadłużenie spowodowane pogorszeniem sytuacji materialnej najemcy, możliwe jest ponowne zawarcie takiej umowy, której przedmiotem będzie ten sam lub inny lokal o mniejszej powierzchni, jeżeli:
1.osoba ta nieprzerwanie zamieszkuje w tym lokalu, a w przypadku pracowni do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki – nieprzerwanie ją użytkuje w tym celu;
2.ustała przyczyna, z powodu której została rozwiązana umowa najmu, przy czym warunek ten uważa się za spełniony również w przypadku, jeśli jest podpisane oraz realizowane porozumienie dotyczące zadłużenia.
Z materiału dokumentacyjnego przedmiotowej sprawy wynika, że skarżący w okresie od 2001 r. do 2010 r. nie zamieszkiwał w lokalu położonym w W. przy ul. [...]. Jednak niezamieszkiwanie w tym lokalu nie wynikało z woli skarżącego, lecz spowodowane było sytuacją przymusową tj. przebywaniem skarżącego w tym czasie w zakładzie karnym. Skarżący do roku 2009 regularnie płacił ustalony przez organ czynsz. Zaległości w czynszu stanowiące podstawę rozwiązania z nim umowy najmu powyższego lokalu powstały dopiero w 2009 r., kiedy to zmianie uległa wysokość czynszu, a pisma z powyższą informacją organ przesyłał na adres zamieszkania skarżącego. Po opuszczeniu zakładu karnego skarżący natychmiast uregulował powyższe zaległości. Przy czym w aktach sprawy brak jest dokumentów, z których w sposób bezsporny wynikałoby, to czy organ wiedział o pobycie skarżącego w zakładzie karnym czy też nie.
Należy zgodzić się z organem, że § 39 powyższej uchwały ma charakter fakultatywny i Zarząd Dzielnicy może, ale nie musi wyrazić zgody na ponowne zawarcie umowy najmu lokalu w związku ze skutecznym jej wypowiedzeniem po ustaniu przyczyn wypowiedzenia, nawet jeżeli zostały spełnione przesłanki wymienione w tym przepisie.
Z akt sprawy nie wynika też, czy skarżący powiadomił organ o swoim pobycie w zakładzie karnym, czy też nie, a także czy organ sam podjął jakiekolwiek działania mogące ustalić przyczynę niezamieszkiwania skarżącego w lokalu przy ul. [...] w W. Zdaniem Sądu wyjaśnienie powyższych kwestii ma istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy.
Jedocześnie Sąd zwraca uwagę, że Zarząd Dzielnicy [...] nie może sam przesądzać o tym kto jest właścicielem budynku, bo od tego jest właściwy organ, który potwierdza to w formie zaświadczenia, jeżeli budynek ten spełnia przesłanki wynikające z treści art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r., Nr 50, poz. 279). Dokumentu powyższego brak w materiale dokumentacyjnym rozpatrywanej sprawy. Natomiast wydanie przez SKO w W. w dniu [...] czerwca 2000 r. decyzji nr [...] o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...].10.1950 r. nr l.dz. [...] odmawiającego dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do nieruchomości położonej przy ul. [...] w W. nie przesądza o statusie budynku.
Sąd nie podziela także stanowiska organu, że wydanie powyższej decyzji, w sytuacji gdy nieruchomość ta zabudowana jest przedwojennym budynkiem, ze względu na skutek ex tunc powoduje, że W. nie jest już właścicielem tego budynku i do czasu oddania budynku dawnym właścicielom lub ich następcom prawnym, miasto tylko zarządza cudzą własnością, ponieważ taki pogląd jest niezgodny z obowiązującym prawem.
Dlatego też Sąd uznał, że organ rozpatrujący przedmiotową sprawę naruszył przepisy postępowania administracyjnego – art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa.
Zdaniem Sądu organ nie zbadał także w sposób wnikliwy przesłanek określonych w § 39 uchwały Rady W. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...], w szczególności nie ustalając przyczyny powodu nieprzerwanego niezamieszkiwania skarżącego w lokalu przy ul. [...].
Rozpoznając sprawę ponownie organ ustali, w sposób nie budzący żadnych wątpliwości czy budynek przy ul. [...] jest nadal w zasobie mieszkaniowym W., a jeżeli tak, to przed wydaniem decyzji ponownie przeanalizuje w oparciu o uzupełniony materiał dowodowy, czy skarżący spełnia przesłanki określone w § 39 powyższej uchwały Rady W. i swoje stanowisko w sposób wyczerpujący uzasadni.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.