Uzasadnienie
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania P. S.A. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 roku Nr [...] stwierdzającej nabycie z dniem 27 maja 1990 roku, z mocy prawa, przez Gminę K. własności nieruchomości, położonej w jednostce ewidencyjnej [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] – uchyliła zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r. w całości i odmówiła stwierdzenia nabycia przez Gminę K. własności w/w nieruchomości.
Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.
Zawiadomieniem z dnia 27 września 2013 r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne, w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę K. prawa własności przedmiotowej nieruchomości.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2014 roku Nr [...] stwierdził nabycie, z mocy prawa, przez Gminę K. własności w/w nieruchomości.
W uzasadnieniu decyzji Wojewoda po ustaleniu kwestii techniczno- geodezyjnych, związanych z przedmiotową nieruchomością ustalił, iż w świetle przepisów dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich, nie było możliwe skuteczne przekazanie przedmiotowej nieruchomości poprzednikowi prawnemu Skarżącego w zarząd i użytkowanie na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 roku o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. W tym stanie rzeczy Wojewoda stwierdził, iż przedmiotowa nieruchomość należała w dniu 27 maja 1990 roku do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.
Odwołanie od decyzji Wojewody złożył pełnomocnik P. S.A., następcy prawnego przedsiębiorstwa państwowego P., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy, albo o przekazanie sprawy Organowi I Instancji do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu odwołania Skarżący podnosi szereg zarzutów w efekcie koncentrując się na uniemożliwieniu Skarżącemu zajęcia stanowiska w postępowaniu pierwszo-instancyjnym wobec zgromadzonego materiału dowodowego oraz na zarzucie niedopuszczalności uznania, iż prawomocny akt administracyjny jest nieobowiązujący.
Wojewoda ustosunkowując się do treści odwołania podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania P. S.A. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 roku – uchyliła zaskarżoną decyzję w całości i odmówiła stwierdzenia nabycia przez Gminę K. własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...]. W uzasadnieniu wskazano, iż zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 roku w sprawie przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, które było aktem wykonawczym do dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 roku o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych /Dz.U. R.P. nr 4 poz. 31 z 1952 r./ prawo zarządu i użytkowania było ustanawiane w formie protokołu zdawczo-odbiorczego, bądź w drodze umowy zawartej w odpowiedniej formie prawnej, a w razie sporu na podstawie decyzji Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego.
Przedmiotowy protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] listopada 1953 roku w sposób ostateczny, w rozumieniu zasad postępowania administracyjnego, rozstrzygnął kwestię przyznania prawa zarządu przedsiębiorstwu państwowemu.
W związku z tym stwierdzono, że Wojewoda [...] nie miał prawa, w ramach przedmiotowego postępowania komunalizacyjnego, uznawać za nieobowiązujący, nieważny, czy też nieprawidłowy ostateczny akt administracyjny, choćby był istotnie wydany w sposób nieprawidłowy, lub w istocie nieważny.
W ocenie organu odwoławczego trudną do wyobrażenia jest sytuacja, w której organy administracyjne w prowadzonych postępowaniach pozbawiałyby mocy prawnej administracyjnoprawne ostateczne rozstrzygnięcia zapadłe w innych postępowaniach. Pozbawieniu takiej mocy prawnej służą specyficzne postępowania administracyjne służące do wzruszania ostatecznych aktów administracyjnych. Nic takiego, co jest bezsporne, wobec w/w protokołu zdawczo-odbiorczego nie nastąpiło. W związku z tym stwierdzono, iż przedmiotowa nieruchomość, pozostająca w dniu 27 maja 1990 roku w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego nie należała, w rozumieniu art. 5 ust 1 pkt 1 ustawy "komunalizacyjnej" do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i z tego względu nie podlega komunalizacji z mocy prawa.
Skargę na powyższą decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] maja 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Gmina Miejska K. wnosząc o jej uchylenie w całości.
Zaskarżonej decyzji zarzucono:
- 1. naruszenie art. 77§1 w związku z art. 7 k.p.a. poprzez niewyczerpujące i niedostateczne rozpatrzenie materiału dowodowego, w szczególności zaś poprzez przyjęcie, że organ I instancji nie miał prawa w ramach przedmiotowego postępowania komunalizacyjnego uznać za nieobowiązujący, nieważny czy też nieprawidłowy ostateczny akt administracyjny jakim jest protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] listopada 1953 r. w sprawie przekazania w zarząd i użytkowanie przedmiotowej nieruchomości i uznanie, że pozbawienie mocy prawnej ww. dokumentu mogłoby nastąpić jedynie w specyficznym postępowaniu administracyjnym- podczas gdy z uwagi na fakt nieistnienia decyzji zatwierdzającej przedmiotowy protokół zdawczo - odbiorczy z dnia [...] listopada 1953 r. - nie może podlegać on jakiemukolwiek postępowaniu administracyjnemu, które prowadziłoby do stwierdzenia jego nieważności.
- 2. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 5 ust. 1 pkt. 1 Ustawy z dnia 10 maja 1990 roku Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U 1990 nr 32, poz. 191 ze zm.).
W uzasadnieniu skargi wskazano, że protokół zdawczo - odbiorczy z dnia [...] listopada 1953 r. miał charakter techniczny, dotyczył bowiem faktycznego przekazania nieruchomości pomiędzy dwoma jednostkami. Z tego względu nie jest możliwe wzruszenie tego dokumentu. Zwrócono również uwagę na fakt, iż protokół zdawczo-odbiorczy nie został zatwierdzony odrębna decyzją (orzeczeniem), w zakresie której można by prowadzić postępowanie w sprawie stwierdzenia jej nieważności.
Ponadto podniesiono, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa nie wskazała trybu postępowania administracyjnego, które miałoby prowadzić do wzruszenia protokołu zdawczo-odbiorczego, a poczyniła jedynie stwierdzenie, że ustaleń w tym zakresie nie mógł dokonać organ I instancji w ramach prowadzonego postępowania. Zaznaczono również, że organ I instancji w ramach prowadzonego postępowania nie uznał protokołu za nieważny, lecz dokonał jedynie oceny skutków wynikających z lego protokołu, czym nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów wynikającej z art. 80 kpa. W związku z tym zdaniem Skarżącego rozstrzygnięcie podjęte przez Wojewodę [...] w decyzji z dnia [...] marca 2014 r. jest prawidłowe.
W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy p.p.s.a. - sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.
Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Z 2012 r., poz. 270 ze zm.).
Rozpoznając przedmiotową sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie jest uzasadniona, a zaskarżona decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] maja 2015 r. odpowiada prawu. Stanowisko organu, że w ustalonym stanie faktycznym i prawnym nie zostały spełnione przesłanki do stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa przez Gminę K. z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności nieruchomości położonej w K. oznaczonej jako działka nr [...]. Jest prawidłowe.
Na wstępie Sąd zwraca uwagę na okoliczność wadliwości części stwierdzeń zawartych w uzasadnieniu decyzji, tym niemniej podkreśla prawidłowość samego rozstrzygnięcia.
Istota niniejszej sprawy sprowadza się do weryfikacji czy przedsiębiorstwu państwowemu P. S. A., którego następcą prawnym są P., przysługiwało prawo zarządu do przedmiotowej nieruchomości. W aktach sprawy administracyjnej znajduje się dokument – protokół zdawczo odbiorczy z dnia [...] listopada 1953 r. i słusznie zdaniem Sądu został on uznany przez KKU za dowód przyznania przedsiębiorstwu państwowemu prawa zarządu przedmiotową nieruchomością. Sporządzenie powyższego dokumentu poprzedzone zostało korespondencją, z której wynika, że przedmiotowa nieruchomość przejęta została przez Ministerstwo Kultury i Sztuki w dniu [...] grudnia 1949r. (pisma z dnia 16 stycznia 1950 r., z dnia 26 stycznia 1950 r.). Pismem z dnia 26 grudnia 1952 r. Minister Kultury i Sztuki wyraził zgodę na przekazanie w zarząd i użytkowanie przedsiębiorstwu państwowemu P. nieruchomości położonej w K. przy ulicy [...], na podstawie art.3 pkt 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U.
Nr4 z 1952 r.poz.31), w formie przewidzianej w § 9 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 r. w sprawie przekazywania nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. Nr 47 z 1949 r.,poz.354). Przepisy wykonawcze do dekretu wskazywały, że przekazanie nieruchomości w zarząd i użytkowanie następuje w formie protokołu zdawczo-odbiorczego bez zobowiązania wykonawcy do dokonania inwestycji zastępczych. W przedmiotowej sprawie protokół takiego zobowiązania nie przewidywał. Z chronologii powyższych zdarzeń wynika, że mimo braku wskazania podstawy prawnej w protokole zdawczo-odbiorczym spisanym w dniu [...] listopada 1953 r. wydany on został w oparciu o wyżej przywołany dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. oraz wydane na jego podstawie Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949r.- również wyżej przywołane. Odwołując się zatem do tak wskazanej podstawy prawnej poddanego weryfikacji protokołu stwierdzić należy, że nie ma racji organ I instancji twierdząc w uzasadnieniu własnej decyzji, że protokołem z dnia [...] listopada 1953 r. nie mógł zostać ustanowiony zarząd, gdyż w tym dniu przedmiotowa nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa.
Na gruncie powyżej wskazanych przepisów nie był to warunek konieczny do spełnienia, aby mogło dojść do ustanowienia zarządu, gdyż zgodnie z przepisem art.3 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. wystarczające było aby nieruchomość znajdowała się w zarządzie lub użytkowaniu władz i urzędów państwowych (art.3 ust.1w zw. z art.2 ust.1). Przedmiotowa nieruchomość co najmniej od dnia [...] grudnia 1949 r. znajdowała się w użytkowaniu i zarządzie Ministerstwa Kultury i Sztuki, o czym była mowa powyżej. Sąd jednocześnie dostrzega, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła majątek opuszczony, co nie wykluczało stosowania w stosunku do niej dekretu z dnia 26 kwietnia 1949r. Tym niemniej z akt sprawy administracyjnej i załączonych do niej kopii odpisów orzeczeń sądów powszechnych wynika, że Skarb Państwa nabył prawo własności przedmiotowej nieruchomości z datą [...] grudnia 1955 r. na podstawie dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich z dnia 8 marca 1946 r.(Dz.U. Nr 13 poz.87 ze zmianami). Z powyższego wynika, że obowiązywanie obu dekretów nie wykluczało się, służyły bowiem realizacji różnych celów ustawodawczych.
Wadliwość uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia polega zdaniem Sądu nie tylko na jego lakoniczności, niedokładności i barku precyzyjności ale przede wszystkim na stwierdzeniu, że protokół z dnia [...] listopada 1953 r. jest ostatecznym aktem administracyjnym i nie może w toku niniejszego postępowania podlegać weryfikacji. Protokół powyższy stanowi w przedmiotowym postępowaniu zasadniczy dowód i tym samym podlega on ocenie, jak każdy inny dowód zgromadzony w toku postępowania. Brak analizy w uzasadnieniu orzeczenia KKU,w szczególności w zakresie podstawy prawnej protokołu z dnia [...] listopada 1953r., nie pozbawia rozstrzygnięcia waloru prawidłowości w sensie odpowiadania prawu. Powyższa analiza podstawy prawnej ustanowienia zarządu na rzecz przedsiębiorstwa państwowego będącego poprzednikiem prawnym – P. S.A. mocą weryfikowanego protokołu prowadzi zdaniem Sądu do stwierdzenia, że argumenty skargi co do jego jedynie technicznego charakteru są nieuprawnione.
Wobec powyższego słusznie wywiedziono w zaskarżonej decyzji, że nie zostały spełnione przesłanki wskazane w przepisie art.5 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32,poz. 191 ze zm.), gdyż przedmiotowe mienie należało do przedsiębiorstwa państwowego, którego następca prawny w toku niniejszego postępowania wykazał przysługujący tytuł prawny w postaci prawa zarządu i użytkowania.
Wobec powyższego Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).