Uzasadnienie
Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta P., decyzją nr [...] z dnia [...].03.2010 r. orzekł o obowiązku zwrotu przez E. S. należności w wysokości [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia [...].10.2008 r. z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego otrzymanych przez jego syna K. S., jako osobę uprawnioną (art. 27 ust. 1-3 ustawy z dnia 7.09.2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów – Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.). Uprzednio bowiem ostateczną decyzją tego samego organu z dnia [...].09.2008 r. przyznano na rzecz K. S., reprezentowanego przez matkę, świadczenie z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną w wysokości [...] zł miesięcznie od [...].10.2008 r. do [...].09.2009 r. Powołany wyżej art. 27 ust. 1 ustawy z 7.09.2007 r. stanowi bowiem, że "dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami".
Od decyzji z [...].03.2010 r. E. S. pismem z dnia 18.03.2010 r. odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. W odwołaniu zawarł prośbę "o umorzenie zadłużenia z tytułu alimentów na K. S.", motywując to trudną sytuacją materialną. Od kilku lat pozostaje bez pracy, leczy się w poradni [...], a część renty, którą otrzymuje, jest przeznaczana na alimenty.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją nr [...] z dnia [...].04.2010 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu SKO podało, że nałożony zaskarżoną decyzją obowiązek zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego ma uzasadnienie w przepisach ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Jeśli idzie o zawartą w odwołaniu prośbę o umorzenie należności alimentacyjnych, z powodu trudnej sytuacji materialnej, to argumenty w tym zakresie mogą być przedmiotem osobnego postępowania administracyjnego, jeżeli z takim wnioskiem E. S. wystąpi do Prezydenta Miasta P. Nie może to mieć natomiast znaczenia dla ustalenia samego obowiązku zwrotu świadczeń.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł E. S., powtarzając w niej argumenty identyczne z tymi, które zawarł wcześniej w odwołaniu od decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu z tego powodu, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznało sprawę co do meritum, bez wyjaśnienia, czy odwołanie zostało wniesione w terminie. "Postępowanie odwoławcze sensu stricto, tj. postępowanie przed organem odwoławczym, składa się z trzech faz: fazy wstępnej, fazy postępowania wyjaśniającego, fazy wydania decyzji. W fazie wstępnej organ odwoławczy jest obowiązany ocenić, czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie" (zob. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz bieżący do art. 134 kodeksu postępowania administracyjnego, (w) LEX/el. 2010). "Gdy organ II instancji stwierdzi, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a." (zob. wyrok NSA z dnia 15.11.1995 r., SA/Ka 2111/94, Lex nr 27060).
W niniejszej sprawie decyzja organu I instancji została skarżącemu doręczona w dniu [...].03.2010 r., natomiast odwołanie wpłynęło do organu w dniu [...].03.2010 r. Zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od doręczenia decyzji. Gdyby więc odwołanie zostało złożone osobiści przez skarżącego w organie, należałoby je uznać za wniesione z uchybieniem terminu. Skarżący na rozprawie oświadczył jednak, że odwołanie wniósł za pośrednictwem poczty, tylko nie posiadał ze sobą dowodu nadania listu (zob. art. 57 § 5 pkt 2 K.p.a.). Organ II instancji na zapytanie sądu stwierdził, że nie dysponuje kopertą, w której odwołanie zostało nadane i nie dysponuje wiedzą, w jakim trybie odwołanie zostało wniesione (zob. k. 19 akt sądowych), a mimo to je rozpoznał.
W tej sytuacji, w ocenie sądu, zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 134 K.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Rozpoznając ponownie sprawę organ w pierwszej kolejności wyjaśni kwestię terminu do wniesienia odwołania, zanim ewentualnie przejdzie do jego rozpoznania, mając na uwadze, że "ciężar dowodu zachowania terminu do złożenia odwołania ciąży na skarżącym" (por. wyrok NSA z dnia 28 marca 2008 r., II GSK 10/08, Lex nr 466172).
Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) i art. 152 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.