Uzasadnienie
Wójt Gminy J. decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] odmówił K. B. przyznania zasiłku rodzinnego na dwoje dzieci i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Organ przyjął, że dochód rodziny wnioskodawczyni przekracza kwotę [...] zł na osobę w rodzinie i nie przekraczał kwoty najniższego zasiłku rodzinnego, uprawniającej do nabycia świadczeń. Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (DZ. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) w przypadku przekroczenia o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, świadczenia rodzinne mogą być przyznane pod warunkiem, że zasiłek przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W postępowaniu ustalono, że K. B., jak również jej mąż R. B. w okresie zasiłkowym od czerwca 2002 r. do 30 kwietnia 2004 r. – w poprzednim okresie zasiłkowym – nie pobierali zasiłku rodzinnego.
Pobierany przez K. B. od października 2003 r. zasiłek wychowawczy w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych nie jest zasiłkiem rodzinnym. Fakt niepopierania zasiłku rodzinnego w poprzednim okresie zasiłkowym uniemożliwia wydanie decyzji przyznającej zasiłek rodzinny oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania K. B., decyzją z dnia [...] maja 2006 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2006 r. uznając, że ustalenia dokonane przez organ pierwszej instancji są prawidłowe. W przypadku, gdy dochód rodziny lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym (art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Dochód rodziny K. B. w przeliczeniu na osobę wynosił [...] zł i nie przekraczał najniższego zasiłku rodzinnego. Jednak niezbędnym elementem przyznania zasiłku w niniejszej sprawie był fakt pobierania zasiłku rodzinnego w poprzednim okresie zasiłkowym. Z akt sprawy wynika, że w poprzednim okresie zasiłkowym wnioskodawczyni ani jej mąż nie pobierali zasiłku rodzinnego, co uniemożliwia obecnie jego przyznanie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. B. podniosła m.in., że przyjęta przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. interpretacja art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest niezrozumiała. Organ ten przyjął, że przy przekroczeniu dochodu zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego mogą mieć przyznane tylko te osoby, które pobierały w poprzednim okresie zasiłkowym wyłącznie zasiłek rodzinny. Przyjęta interpretacja rzutuje na fakt jakby pobieranie zasiłku wychowawczego we wcześniejszym okresie zasiłkowym nie miało w ogóle znaczenia. Podnosząc nieścisłości w zapisach ustawy o świadczeniach rodzinnych skarżąca wniosła o przyznanie świadczeń rodzinnych, tj. zasiłku rodzinnego dla córek Z. i H. oraz dodatku z tytułu opieki na córką H. B. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego od maja 2004 r.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna, choć z innych przyczyn niż w niej podane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 15 września 2005 r. sygn. I SA/WA 1469/04 wypowiedział się w kwestii obliczania dochodu skarżącej dla potrzeb ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku. Stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Orzekające w sprawie organy zastosowały się do oceny prawnej wyrażonej w powołanym wyroku i dokonały ustaleń stosownie do wskazań sądu. Poza wskazaniami sądu pozostała kwestia związana z kolejnym warunkiem przyznania zasiłku rodzinnego w przypadku przekroczenia dochodu, o jakim mowa w art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Według tego przepisu "(...) zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym."
Organy administracji dokonały błędnej wykładni tego przepisu uzależniając przyznanie świadczenia od "pobierania" w poprzednim okresie zasiłkowym zasiłku rodzinnego. Powołany przepis takiego warunku nie przewiduje. Pobierać świadczenie i mieć do niego prawo to nie są tożsame sytuacje. Świadczenie jest pobierane, jeżeli przysługuje, ale dopuszczalna jest sytuacja, że z przyznanego prawa uprawniony świadczeniobiorca nie korzysta, np. z tego powodu, że nie wie o danym uprawnieniu. Dotyczy to zwłaszcza świadczeń przyznawanych na wniosek o wypłatę dodatku mieszkaniowego lub jak w tym przypadku o zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego, do których prawo - zgodnie z art. 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych – jest ustalane na podstawie wniosku osoby uprawnionej.
W ponownym postępowaniu organy ocenią uprawnienia skarżącej, nie pod kątem pobierania zasiłku w poprzednim okresie zasiłkowym, lecz ustalą czy zasiłek o jakim mowa w art. 5 ust. 3 ustawy przysługiwał. Uprawnienie z tego przepisu nie zależy bowiem od pobierania świadczenia ale od jego "przysługiwania".
Wobec powyższego Sąd orzekł, jak w wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.