Uzasadnienie
J. C., J. C., K. C., M. C., Z. C., Z. C., A. C. i A. C. pismem z 2 listopada 2016 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 sierpnia 2015 r. sygn. akt IV SAB/Wa 134/15, mocą którego Sąd uwzględnił ich skargę na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta W. postępowania i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z 25 stycznia 2012 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], w terminie trzech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. W uzasadnieniu skargi wskazano, że mimo upływu terminu załatwienia sprawy, organ nadal pozostaje w bezczynności.
Wobec powyższego wniesiono o wymierzenie organowi grzywny, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od organu na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej określonej na podstawie art. 154 § 6 i 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że rozpoznanie sprawy dotyczącej wniosku z 25 stycznia 2012 r. o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, uzależnione jest od zakończenia dwóch innych postępowań administracyjnych dotyczących tej nieruchomości. I tak Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z [...] grudnia 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] marca 2014 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu W. z [...] stycznia 1986 r. o odmowie przyznania odszkodowania za ww. nieruchomość, natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 14 lipca 2017 r. oddalił skargę na tę decyzję.
Z kolei Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] grudnia 2010 r. nr [...] stwierdziło nieważność orzeczenia administracyjnego z [...] marca 1950 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] ozn. hip. jako "[...]" o pow. [...] m2, w części stanowiącej własność W. Od powyższej decyzji złożony został wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a następnie postępowanie to zawieszono postanowieniem z [...] stycznia 2017 r. Mając powyższe na uwadze, w ocenie organu, dalsze czynności w sprawie odszkodowania za przedmiotowy grunt podjęte mogą zostać dopiero po zakończeniu ww. postępowań i po zwrocie akt dotyczących przedmiotowej nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.
Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że wyrokiem z 26 sierpnia 2015 r. sygn. akt IV SAB/Wa 134/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę Z. C., Z. C., M. C., K. C., J. C. i J. C. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z 25 stycznia 2012 r. o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, w terminie trzech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem.
Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.
Jak wynika z analizy akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z 26 sierpnia 2015 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Prezydentowi W. w dniu 15 stycznia 2016 r. (data prezentaty organu). Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem w dniu 15 kwietnia 2016 r. Tymczasem do dnia rozpoznania przez Sąd skargi w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi W. grzywny, tj. do 23 stycznia 2018 r., organ administracji publicznej nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem.
Z analizy akt administracyjnych wynika ponadto, że w sprawie spełniony został również drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w powołanym art. 154 § 1 P.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się bowiem pismo skarżących z 18 lipca 2016 r., którym wezwano Prezydenta W. do wykonania wyroku z 26 sierpnia 2015 r. sygn. akt IV SAB/Wa 134/15. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 P.p.s.a. i wymierzenie Prezydentowi W. grzywny.
Stosownie natomiast do treści art. 154 § 6 P.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 26 sierpnia 2015 r. oraz okoliczność, że organ do dnia wyrokowania nie wydał decyzji w przedmiocie wniosku z 25 stycznia 2012 r., Sąd uznał, że grzywna w wysokości 2000 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta W. za niewykonanie przedmiotowego wyroku. Wymierzając grzywnę Sąd uwzględnił kontekst sprawy, w rozpoznaniu której organ pozostaje w zwłoce. Ta zaś dotyczy ustalenia odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.) za utraconą nieruchomość [...].
Sądowi z urzędu znana jest okoliczność znacznej ilości tego typu spraw zawisłych przed organem oraz ich stopień skomplikowania spowodowany przede wszystkim historycznym charakterem, co także determinuje zwłokę w ich załatwianiu. Oczywiście okoliczności te nie zwalniają organu od odpowiedzialności za niewykonanie prawomocnego wyroku, jednakże muszą być uwzględnione przy gradacji nakładanej z tego tytułu grzywny.
Rozpoznając sprawę, Sąd jednocześnie - stosownie do treści art. 154 § 2 P.p.s.a. - stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. W szczególności zastrzeżenia Sądu budzi sytuacja, gdy organ nie podejmuje w sprawie czynności zmierzających do zakończenia postępowania. Po otrzymaniu w dniu 15 stycznia 2016 r. prawomocnego rozstrzygnięcia podjętego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, organ przez okres ponad 21 miesięcy nie podjął żadnych działań uzasadniających zwłokę, nie gromadził dokumentacji niezbędnej do oceny, czy w sprawie spełnione zostały przesłanki określone w art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jak również nie informował skarżących o przyczynach zwłoki. Organ oczekiwał jedynie na zakończenie postępowań toczących się przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w W. i Ministrem Infrastruktury i Budownictwa, mimo że postępowanie w niniejszej sprawie zainicjowane wnioskiem skarżących, nie jest zawieszone (wydane przez Prezydenta W. postanowienia zawieszające niniejsze postępowanie do czasu zakończenia ww. postępowań, zostały uchylone przez Wojewodę [...] postanowieniami z [...] czerwca 2015 r. oraz [...] sierpnia 2012 r.).
Sąd nie uwzględnił natomiast wniosku skarżących o przyznanie sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 P.p.s.a., gdyż w ocenie Sądu, wymierzona grzywna stanowi wystarczającą dolegliwość dla organu, mobilizującą go do wydania orzeczenia. Podnieść należy, że suma pieniężna powinna być przyznawana w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi. Sąd wziął bowiem pod uwagę okoliczność, że równolegle toczą się jeszcze dwa postępowania zainicjowane przez skarżących dotyczące przedmiotowej nieruchomości, a akta administracyjne wykorzystywane są jednocześnie przez Prezydenta W., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., Wojewodę [...], Ministra Infrastruktury i Budownictwa oraz sądy administracyjne. W tym zatem zakresie przedmiotowa skarga podlegała oddaleniu.
W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1 i 6 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. Na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono, jak w pkt 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.