Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 8 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1264/15 oddalił skargę U.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego.
Postanowieniem z dnia 31 maja 2016 r. przyznano wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenie tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji.
W dniu [...] lipca 2016 r. do Sądu wpłynęła skarga kasacyjna od powołanego wyżej wyroku, sporządzona przez wyznaczonego z urzędu pełnomocnika skarżącej. Pełnomocnik wniósł jednocześnie o przyznanie kosztów z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oświadczając, że koszty te nie zostały pokryte ani w całości ani w części.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 19 lipca 2016 r., odrzucił przedmiotową skargę kasacyjną jako wniesioną po terminie.
W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801).
Stosownie do treści z § 2 pkt 1 i pkt 2 tego rozporządzenia, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata. Wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, stosownie do § 3 rozporządzenia, powinien zawierać oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części.
Zgodnie z § 4 ust. 1 tego rozporządzenia, opłatę ustala się w wysokości co najmniej ½ opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy.
Opłata maksymalna w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna bądź decyzja lub postanowienie Urzędu Patentowego, wynosi 480 zł (§ 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r.).
Z kolei opłata maksymalna w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b wynosi 50% opłaty maksymalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji – 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł.
Zdaniem referendarza sądowego w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające przyznanie wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącej stosownego wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej. Zauważyć trzeba, że przy przyznawaniu opłaty za czynności adwokata z tytułu zastępstwa procesowego, bierze się pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do rozstrzygnięcia sprawy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się przy tym, że pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 powołanej ustawy, jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu, a sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania.
Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, ONSAiWSA 2005/5/93). W orzecznictwie wskazuje się również, że udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której udzielana jest pomoc (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2005 r., sygn. akt I KZP 15/05, LEX nr 151472).
Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy skarga kasacyjna - jako wniesiona z uchybieniem terminu - została odrzucona przez Sąd postanowieniem z dnia 19 lipca 2016 r. Wyznaczony z urzędu pełnomocnik nie skorzystał przy tym z przewidzianej w takich przypadkach instytucji przywrócenia terminu do dokonania czynności. Stosowny wniosek nie został złożony. Trudno zatem uznać, że pełnomocnik udzielił stronie rzeczywistej pomocy prawnej.
Zauważyć trzeba, że pełnomocnik procesowy, dokonując określonej czynności procesowej odpowiada zarówno za treść pisma, jak i za zachowanie warunków formalnych. W rozpoznawanej sprawie - jak wyżej wskazano - sporządzona przez pełnomocnika skarga kasacyjna, z uwagi na złożenie jej po terminie, została odrzucona i nie wywołała żadnych skutków. Czynność ta nie została zatem w istocie zrealizowana, tym samym podjęte przez pełnomocnika działania nie mogą zostać uznane za faktycznie udzieloną pomoc prawną w postępowaniu kasacyjnym. Wniosek o przyznanie wynagrodzenia jest więc bezzasadny i brak jest podstaw do jego uwzględnienia.
Mając powyższe na uwadze w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.