Uzasadnienie
W związku ze złożoną skargą na decyzję Ministra Skarbu Państwa z [...] maja 2010 r. w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej H. L. wystąpiła o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazała, że jest osobą w podeszłym wieku (lat 79), prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i jej jedynym źródłem dochodu jest emerytura w wysokości [...] zł.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje:
Składająca wniosek o przyznanie prawa pomocy objęła swoim żądaniem zwolnienie od kosztów sądowych, stąd formułowana w rozpoznawanej sprawie ocena zasadności złożonego wniosku oparta być musi na skonfrontowaniu sytuacji majątkowej skarżącej z przesłanką przyznania tego prawa, wymienioną w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. Zgodnie z treścią powołanego przepisu, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Ocena, iż sytuacja majątkowa skarżącej nie daje podstaw do uwzględnienia zgłoszonego przez nią wniosku wynika z uznania, że koszty jakie w niniejszej sprawie strona ma obowiązek ponieść nie stanowią w świetle deklarowanych dochodów obciążenia nadmiernego (niemożliwego do spełnienia bez ryzyka doznania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu).
Mając na uwadze, że w ramach niniejszego postępowania wnioskodawczyni w wypełnionym formularzu nie zamieściła informacji, które by wskazywały, że obciążają ją wydatki szczególnego rodzaju, wyższe niż typowe, przyjęto, iż koszty utrzymania kształtują się na poziomie przeciętnym dla gospodarstwa domowego prowadzonego jednoosobowo. Uwzględniono, że dochody skarżącej (kwota [...] zł) pochodzą z otrzymywanego świadczenia emerytalnego, mają zatem charakter stały. Ich wysokość jest jednocześnie wystarczająca, by mogły z nich zostać poczynione niezbędne oszczędności na poczet uiszczenia kosztów postępowania sądowego. Istotnym argumentem na rzecz przedstawionego ustalenia jest wskazanie, że koszty postępowania, jakie obciążają skarżącą w związku ze wskazanym przez nią przedmiotem zaskarżenia, są niewielkie. Składa się na nie przede wszystkim obowiązek uiszczenia wpisu stałego od skargi w wysokości 200 zł. Wymóg uiszczenia innych, dodatkowych opłat sądowych (opłaty kancelaryjnej, wpisu od skargi kasacyjnej) nie wpływa na zmianę przyjętej oceny (oceny, iż koszty finansowe wynikające z wniesienia skargi na decyzję Ministra Skarbu Państwa z [...] maja 2010 r. mogą zostać samodzielnie uiszczone przez stronę skarżącą) nie tyle z tego powodu, że ich pokrycie na obecnym etapie sprawy może być rozważane tylko hipotetycznie, skoro pojawienie się obowiązku poniesienia przez skarżącą dalszych kosztów zależy w sposób bezpośredni od kierunku rozstrzygnięcia sprawy legalności zaskarżonego aktu przez sąd pierwszej instancji, ile wynika z tego, że koszty inne niż wpis od skargi kształtować się będą na poziomie niewyższym niż kwota 100 zł (np. wpis stały od skargi kasacyjnej wynosi połowę wpisu od skargi, nie mniej jednak niż 100 zł - § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Konieczność ich ewentualnego uiszczenia jest ponadto rozłożona w czasie, co oznacza, że mogą one zostać pokryte z dochodów stale przez skarżącą uzyskiwanych.
Należy podkreślić, że w związku z tym, iż w przypadku przyznania prawa pomocy koszty udzielonej pomocy pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach szczególnie uzasadnionych, ograniczonych do sytuacji, gdy strona skarżąca nie ma jakichkolwiek możliwości pokrycia tych kosztów z posiadanych dochodów lub z dochodów możliwych do osiągnięcia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu tylko tym osobom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania (por. postanowienie z 21.07.2008 r., sygn. I FZ 287/08 niepubl.).
Mając na uwadze, że w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca nie wykazała, iż znajduje się w takiej właśnie sytuacji, spełniając ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.