Uzasadnienie
M. G. skargą z 30 czerwca 2017 r. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 września 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 202/12.
Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z 7 czerwca 1965 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. hip. "[...]" dz. nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Ponadto stwierdził, że bezczynność Prezydenta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dwukrotnie ukarał już organ grzywną za niewykonanie ww. wyroku. Prezydent [...] decyzją z [...] września 2014 r. nr [...] ustalił odszkodowanie jedynie za część przedmiotowej nieruchomości tj. za działkę o pow. [...] m2. Do chwili obecnej nie wydano natomiast decyzji co do pozostałej części o pow. [...] m2. Po wymierzeniu organowi drugiej grzywny za niewykonanie wyroku organ ograniczył swoje działania do zlecenia nowej wyceny przedmiotowej działki. Wycena sporządzona na dzień 30 sierpnia 2016 r. niebawem straci swoją aktualność. Prezydent nie wykonał wyroku, pomimo skierowania kolejnego wezwania do jego wykonania.
W związku z powyższym skarżąca wniosła o wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości 40471,20 zł, przyznanie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 20235,60 zł oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie wskazując, że aktualnie przygotowywana jest aktualizacja operatu szacunkowego oraz projekt decyzji przyznającej odszkodowanie za część nieruchomości będącej własnością Skarbu Państwa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem organowi grzywny.
Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe
Sygn. akt I SA/Wa 1283/17 prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.
Z powyższego przepisu wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę (wydanym na podstawie art. 149 p.p.s.a.) i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie zaś, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W przedmiotowej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione.
W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 września 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 202/12, zobowiązał Prezydenta do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za ww. nieruchomość, w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu 26 listopada 2012 r. Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem 26 stycznia 2013 r. Następnie na skutek złożonej przez skarżącą skargi na niewykonanie ww. wyroku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 22 października 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1302/13 wymierzył organowi grzywnę w wysokości 500 zł. Następnie organ w toku postępowania administracyjnego decyzją z [...] września 2014 r. nr [...] ustalił na rzecz skarżącej odszkodowanie jedynie za część ww. nieruchomości o pow. [...] m2. Na skutek złożonej przez skarżącą kolejnej skargi na niewykonanie ww. wyroku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 września 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 874/15 wymierzył organowi grzywnę w wysokości 2000 zł. Z akt niniejszej sprawy wynika, że nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] ozn. hip. "[...] " dz. nr [...], miała powierzchnię [...] m2.
Niekwestionowaną okolicznością jest to, że do dnia wydania orzeczenia w przedmiotowej sprawie, mimo uprzedniego wezwania organu przez skarżącą do wykonania prawomocnego wyroku, Prezydent nie rozstrzygnął w pozostałej części przedmiotowego wniosku o ustalenie odszkodowania.
Skoro zaś Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z dnia 6 września 2012 r., sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.
W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy oraz to, że Prezydent został już dwukrotnie ukarany grzywną w łącznej wysokości dwóch i pół tysiąca złotych, która to sankcja jednak nie przyniosła skutku w postaci wykonania wyroku, Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości pięciu tysięcy złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Tym bardziej, że grzywna może być wymierzana wielokrotnie.
Jednocześnie, rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a. Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Sąd stanął na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie zaistniała bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że
Sygn. akt I SA/Wa 1283/17 organ po otrzymaniu prawomocnego wyroku z 9 września 2015 r., zlecił rzeczoznawcy majątkowemu wykonanie kolejnego operatu szacunkowego określającego wartość rynkową gruntu przedmiotowej nieruchomości o pow. [...] m2. Rzeczoznawca majątkowy J. B. sporządził przedmiotowy operat 30 sierpnia 2016 r. Pismem z 17 października 2016 r. skarżąca wskazała swoje uwagi do operatu, które organ pismem z 18 stycznia 2017 r. przekazał do rzeczoznawcy majątkowego. W piśmie z 23 stycznia 2017 r. rzeczoznawca majątkowy odniósł się do zgłoszonych zastrzeżeń. Przy piśmie z 3 lutego 2017 r. organ doręczył skarżącej kserokopię pisma rzeczoznawcy majątkowego z 23 stycznia 2017 r. W dniu 12 września 2017 r. rzeczoznawca majątkowy J. B. sporządził klauzulę dotyczącą aktualizacji operatu szacunkowego z 30 sierpnia 2016 r.
Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie Sądu zastrzeżenia budzi sytuacja, w której organ, gromadząc cały materiał dowodowy niezbędny do rozpoznania pozostałej części wniosku odszkodowawczego, nie wydaje decyzji kończącej postępowanie w sprawie. Prezydenta nie zmobilizował nawet fakt, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dwukrotnie ukarał już organ grzywną za niewykonanie wyroku zobowiązującego do rozpoznania przedmiotowego wniosku. Powyższe uzasadnia zatem uznanie działania organu za rażąco naruszające prawo. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia długość trwającego postępowania oraz to, że organ po zgromadzeniu kompletnego materiału dowodowego w sprawie nie wydał decyzji rozpoznającej wniosek w całości.
Sąd uwzględnił wniosek skarżącej, uznając, że żądanie przyznania od organu na jej rzecz sumy pieniężnej jest uzasadnione. Przy czym Sąd stoi na stanowisku, że zasadne jest przyznanie skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 1000 zł. W ocenie Sądu przyznanie przedmiotowej kwoty mogą uzasadniać jedynie szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też obawa, że bez przyznania tej kwoty na rzecz skarżącej wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Kwota ta stanowi również swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Taka sytuacja wystąpiła właśnie w niniejszej sprawie, w której organ mimo nałożenia na niego grzywny za niewykonanie wyroku nadal nie zakończył w całości postępowania zainicjowanego wnioskiem z 7 czerwca 1965 r., a więc ponad 50 lat temu oraz nie czynił odpowiednych działań w sprawie, zmierzających do jak najszybszego jej zakończenia.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku. Sąd przyznał skarżącej sumę pieniężną w oparciu o art. 154 § 7 p.p.s.a. (punkt 3 sentencji). O kosztach procesu zwartych w punkcie 4 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm).