Uzasadnienie
Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku Z. S., H. K., B. B., J. B., L. B., M. B. i T. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Biura Społeczno-Administracyjnego Prezydium Rady Ministrów z dnia [...] września 1951 r. nr [...] uchylającej decyzję Prezydium [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] grudnia 1950 r. nr [...] i orzekającej o wywłaszczeniu nieruchomości o powierzchni ok. [...] m2, położonej w L., stanowiącej własność M. J. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej decyzją z dnia [...] grudnia 1950 r. nr [...] orzekło o odmowie wywłaszczenia nieruchomości położonej w L. o powierzchni ok. [...] m2, stanowiącej własność M. J. Prezydium Rady Ministrów Biura Społeczno-Administracyjne decyzji z dnia [...] września 1951 r. nr [...] uchyliło decyzję Prezydium [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] grudnia 1950 r. i orzekło o wywłaszczeniu nieruchomości o powierzchni ok. [...] m2, położonej w L., stanowiącej własność M. J. Z. S., H. K., B. B., J. B., L. B., D. B. i T. B. w dniu 7 lutego 2005 r. wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] września 1951 r.
Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Biura Społeczno-Administracyjnego Prezydium Rady Ministrów z dnia [...] września 1951 r.
Z. S., H. K., B. B., J. B., L. B., M. B. i T. B., reprezentowani przez adwokata J. S., wnieśli o ponowne rozpoznanie sprawy.
Ponownie rozpoznając sprawę Minister Infrastruktury wskazał, że przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 - 1945 (Dz. U. z 1948 r. Nr 20, poz. 138). Organ wskazał, że nie udało się odnaleźć decyzji z dnia [...] grudnia 1950 r. nr [...], jednakże w aktach sprawy znajduje się jej odręczny projekt.
Organ wskazał, że Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej decyzją z dnia [...] grudnia 1950 r. nr [...] orzekło o odmowie wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, gdyż nie była ona w okresie od 1 września 1939 r. do 9 maja 1945 r. zajęta na jeden z celów art. 2 pkt 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r.
Minister ustalił, że Zjednoczenie [...] wystąpiło z pismem z dnia 29 września 1949 r. nr [...] do Wojewody [...] z wnioskiem o wywłaszczenie nieruchomości niezbędnej do [...] stanowiącej własność M. J. Minister [...] zatwierdził ww. wniosek zgodnie z art. 3 ust. 2 dekretu. Obwieszczenie o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń Starostwa Powiatowego W. Ekspozytura w W, Prezydium Gminnej Rady narodowej w M., sołectwa w L. – w budynku [...].
Z protokołu rozprawy z dnia 31 października 1950 r. wynika, ze Zjednoczenie [...] zajęło część przedmiotowej nieruchomości o pow. [...] m2 bez tytułu prawnego i bez porozumienia z właścicielką. Organ wskazał, że zajęcie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło w 1945 r. lub 1946 r. Organ jednak zauważył, że przedmiotowa nieruchomość została zajęta już w 1940 r. przez [...] będącą pod nadzorem [...] na cele [...], m. in. [...]. Stan ten trwał do czasu wysiedlenia ludności przez [...], tj. do października 1944 r.
Powyższe wskazuje, zdaniem organu, że został spełniony warunek zajęcia nieruchomości w okresie od 1 września 1939 r. do 9 maja 1945 r.
Minister uznał, że została również spełniona przesłanka wynikająca z art. 2 pkt 1 lit b dekretu, gdyż z orzeczenia z dnia [...] września 1951 r. wynika, że przedmiotowa nieruchomość została zajęta na cele przedsiębiorstw podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, będących przedsiębiorstwami państwowymi lub przejętych na własność Państwa. Nieruchomość znajdowała się we władaniu Zjednoczenia [...] w dniu 16 kwietnia 1948 r., które władało nią do czasu wydania decyzji o wywłaszczeniu.
Organ nadzoru nie stwierdził, aby kwestionowana decyzja Biura Społeczno-Administracyjnego Prezydium Rady Ministrów z dnia [...] września 1951 r. nr [...] uchylająca decyzję Prezydium [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej i orzekająca o wywłaszczeniu nieruchomości rażąco naruszała prawo, a także, aby w sprawie wystąpiły inne przesłanki wskazane w art. 156 § 1 k.p.a.
Organ dodatkowo wyjaśnił, że odszkodowanie na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. ustalane było na wniosek właściciela i bez wniosku organ nie był uprawniony do orzekania w tym zakresie. Dla oceny legalności kwestionowanej decyzji nie ma znaczenia okoliczność, że obecnie Zakład [...] nie użytkuje przedmiotowej nieruchomości.
Mając powyższe na uwadze, Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Biura Społeczno-Administracyjnego Prezydium Rady Ministrów z dnia [...] września 1951 r. nr [...].
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli Z. S., H. K., B. B., J. B., L. B., M. B., reprezentowany przez D. B., i T. B. Skarżący zarzucili decyzji naruszenie art. 6 w związku z art. 7 i art. 8 k.p.a. W ich ocenie Biuro Społeczno-Administracyjne Prezydium Rady Ministrów nie było organem rzeczowo właściwym do rozpoznania sprawy, gdyż organem właściwym pozostawał wojewoda. W skardze zarzucono także naruszenie prawa materialnego, a to art. art. 3 § 1, 13-14, 16, 18 i 20 w związku z art. art. 19 § 1, 21-22 § 1, 26 i 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 września 1934 r. prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym. Zarzucając powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji ewentualnie o stwierdzenie jej nieważności.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Skargę należy uznać za uzasadnioną.
Postępowanie nadzorcze dotyczyło orzeczenia Prezydium Rady Ministrów Biura Społeczno-Administracyjnego z dnia [...] września 1951 r. nr [...] uchylającego decyzję Prezydium [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] grudnia 1950 r. nr [...] i orzekającego o wywłaszczeniu nieruchomości o powierzchni ok. [...] m2, położonej w L., stanowiącej własność M. J. Orzeczenie to zostało wydane na podstawie art. 1 i 4 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczaniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 - 1945 r. (Dz. U. Nr 20, poz. 138 ze zm.).
Organ uznał, że spełniona przesłanka wynikająca z art. 2 pkt 1 lit b dekretu, gdyż przedmiotowa nieruchomość została zajęta na cele przedsiębiorstw podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, będących przedsiębiorstwami państwowymi lub przejętych na własność Państwa. Z akt sprawy wynika istotnie, że nieruchomość znajdowała się we władaniu Zjednoczenia [...] w dniu 16 kwietnia 1948 r., które władało nią do czasu wydania decyzji o wywłaszczeniu. Jednakże ustalenia organu co do zajęcia nieruchomości w okresie od 1 września 1939 r. do 9 maja 1945 r. na cele wymienione w art. 2 pkt 1) dekretu nie są spójne. Poza tym skoro organ uznał, że wywłaszczenie nastąpiło na cele przewidziane w rat. 2 pkt 1) lit b dekretu, to winien był wykazać, że Zjednoczenie [...] w dniu wejścia w życie dekretu było przedsiębiorstwem państwowym. Takich ustaleń zabrakło w uzasadnieniu kwestionowanych decyzji. Brak jest tez stosownych dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy.
W aktach sprawy zabrakło również dokumentów obrazujących obecny stan prawny nieruchomości. Z uzasadnienia decyzji wynika, że organ nie zajmował się w ogóle tą kwestią. Tymczasem skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zawarli wątpliwości czy dawna działka wywłaszczona o powierzchni [...] m2 stanowi obecną działkę o nr ew. [...]. Mając na uwadze konieczność ustalenia prawidłowo kręgu stron postępowania, wskazać należy, że w postępowaniu prowadzonym przez Ministra zabrakło ustaleń, czy nieruchomość ta stanowi mienie Skarbu Państwa czy Gminy L. Z akt sprawy wynika, że na działce znajduje się budynek mieszkalny. Organ nie wyjaśnił, komu przysługują prawa do tego budynku.
W ocenie Sądu nie można uznać za prawidłowe rozstrzygnięcia Ministra Infrastruktury, że kwestionowana decyzja Biura Społeczno-Administracyjnego Prezydium Rady Ministrów z dnia [...] września 1951 r. nr [...] uchylająca decyzję Prezydium [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej i orzekająca o wywłaszczeniu nieruchomości, nie narusza rażąco prawa. Stwierdzenie zaś Ministra, że w sprawie nie wystąpiły inne przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji wskazane w art. 156 § 1 k.p.a., nie zostało uzasadnione w jakikolwiek sposób. Tymczasem strony postępowania we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzuciły, że Biuro Społeczno-Administracyjne Prezydium Rady Ministrów nie było organem właściwym do wydania decyzji z dnia [...] września 1951 r. nr [...]. Organ zatem był obowiązany do przeprowadzenia kontroli decyzji, w sprawie w której wszczęto postępowanie, w pełnym zakresie pod względem występowania przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. i - zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. – do właściwego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia.
Należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie materiał dowodowy, znajdujący się w przedstawionych sądowi aktach, jest niepełny. Brak wskazanych powyżej dokumentów nie pozwala zbadać, czy decyzje w rozpoznawanej sprawie zostały prawidłowo podjęte.
Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.