Uzasadnienie
K. G. złożył w dniu [..] lutego 2013 r. wniosek o przyznanie pomocy na wyżywienie na miesiące: marzec, kwiecień, maj, czerwiec 2013 r. We wniosku wskazał, że nie uzyskuje dochodu z gospodarstwa rolnego, albowiem nie może go prowadzić z uwagi na pozbawienie własności działki siedliskowej.
Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] marca 2013 r. odmówił przyznania K. G. przyznania zasiłku okresowego na miesiąc marzec, kwiecień, maj, czerwiec 2013 r.
W uzasadneiniu wskazał, że oświadczeniem z [...] marca 2013 r. wnioskodawca doprecyzował formę oczekiwanej pomocy uwzględniając wniosek jako pomoc okresową. Organ ustalił, że wnioskodawca (lat [...]) jest osobą aktywną zawodowo. Zamieszkuje sam, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zajmuje dwa mieszkania w budynku jednorodzinnym o dobrym stanie technicznym, mieszkania wyposażone są w podstawowy sprzęt niezbędny do prowadzenia gospodarstwa domowego. Podał, że wnioskodawca jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow.[...] ha fizycznych w tym [...] ha przeliczeniowych z którego miesięczny dochód w rozumieniu art. 8 ust.1 pkt 1 ust.9 ustawy o pomocy społecznej wynosi [...] zł. Wnioskodawca nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, poszukująca pracy. Organ stwierdził, że wnioskodawca został pozbawiony statusu osoby bezrobotnej z powodu odmowy podjęcia prac społeczne użytecznych.
W ocenie organu u wnioskodawcy nie występują żadne problemy zdrowotne powodujące konieczność stałego zakupu leków. Podczas wywiadu środowiskowego ustalono, że jedyną opłatą jaką ponosi wnioskodawca jest pokrycie kosztów energii elektrycznej w kwocie [..] zł.
W ocenie organu, strona nie spełnia jakichkolwiek warunków zawartych w art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, na podstawie którego mógłby nabyć prawo do zasiłku okresowego tzn. nie jest osobą bezrobotną, długotrwale chorą, niepełnosprawną. W ocenie organu wnioskodawca posiada środki finansowe pochodzące z gospodarstwa rolnego pozwalające na samodzielne zabezpieczenie wnioskowanej potrzeby. Z tego względu organ odmówił udzielenia pomocy w formie zasiłku okresowego na miesiące marzec, kwiecień, maj, czerwiec.
W odwołaniu wnioskodawca podał, że nie prowadzi działalności rolniczej. Jego dochodem jest tylko dochód z tytułu umowy dzierżawy w wysokości [..] zł rocznie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania K. G. decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania zasiłku okresowego na miesiąc marzec, kwiecien, maj i czerwiec 2013 r.
Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że K. G. jest osobą samotnie gospodarującą. Zamieszkuje w budynku drewnianym, zajmując dwa pomieszczenia ogrzewanym piecem węglowym. W mieszkaniu brak jest bieżącej wody. K. G. jest osobą w wieku aktywności zawodowej, ma [..] lat. Zdaniem organu u wnioskodawcy nie występują problemy zdrowotne. Jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha przeliczeniowego, z którego miesięczny dochód wynosi [...] zł. Miesięczne opłaty za prąd wynoszą [...] zł. Organ wskazał, że od [...] 2012 r. wnioskodawca został pozbawiony statusu osoby bezrobotnej z powodu odmowy podjęcia prac społecznie użytecznych. Posiada gospodarstwo rolne, które wydzierżawił na podstawie umowy cywilnoprawnej, za które otrzymuje wynagrodzenie [...] zł rocznie. Wnioskodawca nie czyni starań w celu pozyskania wystarczających środków na własne utrzymanie. Świadczy to o tym, że nie chce on wykorzystać własnych możliwości w celu przezwyciężenia trudnej sytuacji.
Organ podał, że zasiłek okresowy zasadniczo nie jest świadczeniem uznaniowym wskazując jednocześnie, że wnioskodawca nie spełnia przesłanek z art. 38 ust. 1 kt 1 ustawy o pomocy społecznej i stwierdzając jednocześnie, że stosownie do art. 11 ust. 2 powołanej ustawy, brak współdziałania z pracownikiem socjalnym może stanowić podstawę odmowy przyznania świadczenia. W ocenie organu, taki brak współdziałania zaistniał w niniejszej sprawie. Organ podkreslił nadto, że wnioskodawca objety jest pomocą społeczną, albowiem decyzjami organu I instancji z dnia [...] lutego 2013 r. i [...] lutego 2013 r. wnioskodawcy przyznany był zasiłek celowy.
Decyzja SKO w [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. stała się przedmiotem skargi K. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarzonej decyzji i decyzji organu I instancji. Podał, że uzyskuje dochód w wysokości [..] zł miesięcznie z tytułu umów dzierżawy. Pełnomocnik skarżącego, radca prawny ustanowiony z urzędu w pismie z dnia [...] października 2013 r. wniósł o uchylenie zaskarzonej decyzji oraz przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej z yrzędu pomocy prawnej oświadczając, że koszty te nie zopstały opłacone w całości ani w części. W uzasadnieniu pełnomocnik zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi przywołując uzasadnienie, jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], jak również decyzja Wójta Gminy [..] wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, tj. przepisu art. 64 § 2 oraz art. 7 i art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. SKO w [...] utrzymując w mocy wydaną z naruszeniem tych przepisów decyzję organu I instancji naruszyło nadto również przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Na wstępie wskazania wymaga, że wnioskodawca w piśmie z dnia [...] lutego 2013 r. zwrócił się do organu o przyznanie zasiłku na wyżywienie na miesiąc marzec, kwiecień, maj i czerwiec 2013 r. Już z treści wniosku K. G. wynikało pośrednio, że wnosi o przyznanie świadczenia na określony cel (wyżywienie). Organy obu instancji rozpoznały zaś wniosek strony jako wniosek o przyznanie zasiłku okresowego.
W ocenie Sądu, w przypadku, gdy organ administracji publicznej ma jakiekolwiek wątpliwości, co do treści żądania wnioskodawcy, obowiązany jest skorzystać z instytucji przewidzianej w art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i zwrócić się do strony o jednoznaczne wskazanie, czy wnosi o przyznanie zasiłku celowego, jak wynikało pośrednio z wniosku, czy też ewentualnie zasiłku okresowego, jak przyjął organ.
Sąd zauważa, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie strony z dnia [...] marca 2013 r., w którym K. G. wskazał na "wniosek okresowy", jednakże powyższe, wbrew założeniu przyjętemu przez organ I instancji i podtrzymanemu przez organ II instancji, nie jest równoznaczne z twierdzeniem, iż K. G. wnosił o przyznanie zasiłku okresowego. Trzeba mieć przy tym na uwadze, że organ nie wystosował do wnioskodawcy pisemnego żądania sprecyzowania jego wniosku. Nadto, w stosunku do wnioskodawcy toczyły się wcześniej postępowania o przyznanie zasiłku celowego za miesiąc styczeń i luty 2013 r., w których to sprawach w pierwszej instancji zasiłek celowy został przyznany. Z treści oświadczenia wnioskodawcy z dnia [...] marca 2013 r. można było zatem wnosić, że chciał, aby zasiłek celowy na wyżywienie przyznany został na dalsze okresy miesięczne.
W tym stanie faktycznym sprawy, organ naruszył art. 64 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie. Jednocześnie, w sprawie naruszony został przepis art. 7 i art. 9 k.p.a. Zgodnie z pierwszym z powołanych przepisów, organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie zaś do art. 9 k.p.a., organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
W sprawie niniejszej, organy uchyliły się od podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do załatwienia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu jednostki, jednocześnie nie udzielały stronie niezbędnych wskazówek i wyjaśnień w sprawie (art. 9 k.p.a.).
Mając na uwadze, że przesłanki, na podstawie których może być przyznany zasiłek celowy (na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej) i przesłanki przyznania zasiłku okresowego są odmienne, niezastosowanie w sprawie art. 64 § 2 k.p.a. w zw.
z art. 7 i art. 9 k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpoznając sprawę organ zwróci się do wnioskodawcy o sprecyzowanie wniosku z dnia [...] lutego 2013 r. poprzez jednoznaczne wskazanie, czy strona żąda przyznania zasiłku celowego, czy zasiłku okresowego. Pamiętać należy bowiem, że to treść żądania strony, a nie wola organu wyznacza przedmiot postępowania administracyjnego.
Sąd wskazuje jednocześnie, że ponowne postępowanie administracyjne organ winien przeprowadzić z poszanowaniem zasad ogólnych k.p.a., a to w szczególności powołanego już art. 7 k.p.a., co oznacza konieczność dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), a następnie ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Uzasadnienie decyzji powinno zaś odpowiadać wymogom art. 107 § 3 k.p.a., a zatem zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji powinno być spójne i logiczne.
W postępowaniu, które doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji organy nie ustaliły w sposób niewątpliwy nie tylko wysokości dochodu uzyskiwanego przez wnioskodawcę, podając odrębnie dwie różne jego wysokości, ale również oceniając spełnienie przesłanek przyznania zasiłku okresowego nie dokonały niezbędnych ustaleń w zakresie tychże przesłanek ujętych przez ustawodawcę w art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182) o pomocy społecznej. Nadto, materiał dowodowy nie odzwierciedlał treści decyzji organu II instancji, który z niezrozumiałych względów odwołał się w sprawie do art. 11 ust. 2 powołanej ustawy, stwierdzając brak współdziałania strony z pracownikiem socjalnym, w sytuacji, gdy wcześniej stwierdzał, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej.
Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 wyroku Sąd oparł na przepisie art. 152 powołanej ustawy. W punkcie 3 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 250 ustawy w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 490).