Uzasadnienie
Postanowieniem z [...] maja 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta W. z [...] kwietnia 2015 r. nr [...] o odmowie udostępnienia pełnomocnikowi J. C. kserokopii pełnej dokumentacji akt sprawy. Postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wydane została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.
Wnioskiem z [...] marca 2015 r. pełnomocnik J. C. – J. C. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] W. o udostępnienie kserokopii pełnej dokumentacji z akt sprawy swojej mocodawczyni, dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej.
W następstwie rozpoznania tego wniosku Prezydent W. postanowieniem z [...] kwietni 2015 r. odmówił pełnomocnikowi strony udostępnienia kserokopii pełnej dokumentacji akt przedmiotowej sprawy. W motywach tego postanowienia organ, odwołując się do regulacji z art. 73 § 1 k.p.a., wyjaśniał, iż przepis ten odróżnia prawo do przeglądania akt sprawy od wydania uwierzytelnionych odpisów i kopii z akt sprawy. W pierwszym bowiem przypadku strona zapoznaje się w siedzibie organu z aktami sprawy, a organ obowiązany jest jej te akta udostępnić. Odrębnym natomiast uprawnieniem od udostępniania akt do wglądu jest uwierzytelnianie odpisów z tych akt, sformułowane w art. 73 § 2 k.p.a., które uwarunkowane jest od wykazania przez stroną istnienia ważnego interesu. W niniejszej sprawie natomiast pełnomocnik strony, ani sama strona, takiego ważnego interesu wymaganego do uzyskania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy nie wykazała, mimo że została do tego wezwana pismem z [...] marca 2015 r. Odwołując się przy tym do poglądu wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 stycznia 2012 r. II OSK 2063/10, organ podnosił, że za ważny interes strony nie może być potraktowana sama potrzeba posiadania przez nią uwierzytelnionych odpisów dokumentów, które mogą być wykorzystane w danej sprawie lub poza jej zakresem. Podkreślał jednocześnie, że żaden przepis obowiązującego prawa nie upoważnia strony do żądania wydania przez organ kserokopii dokumentów.
W konkluzji postanowienia Prezydent W. wskazał zaś, że niezależnie od odmowy wydania odpisów, pełnomocnik strony oraz sama strona mogą korzystać z uprawnienia, o którym mowa w art. 73 § 1 k.p.a., w ramach którego mieści się możliwość samodzielnego sporządzenia kopii, odpisów, fotografii itp., z którego to uprawnienia pełnomocnik już wielokrotnie korzystał.
Nie zgadzając się z tym postanowieniem J. C. wniosła na nie zażalenie, zarzucając mu naruszenie art. 77 § 1 i 80 k.p.a.
W następstwie rozpoznania powyższego zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z [...] maja 2015 r. utrzymało postanowienie Prezydenta W. w mocy. Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, iż wydanie uwierzytelnionych odpisów z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy administracyjnej uwarunkowane jest wykazaniem posiadania przez stronę ważnego interesu. Odwołując się z kolei do poglądu wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z 30 stycznie 2013 r. II SA/Wr 831/12 wywodziło, że art. 73 § 1 k.p.a. nie nakłada na organ administracji publicznej obowiązku wykonywanie nawet odpłatnie, kserokopii dokumentów zawartych w aktach i dostarczania ich stronie, gdyż utrwalanie wiadomości zawartych w aktach w postaci notatek lub odpisów jednoznacznie przepis ów powierza stronie bez względu na użyte przez nią w tym celu środki techniczne.
Na postanowienie to J. C. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając mu naruszenie art. art.: 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 77, 80, 107 § 3, 124 i 156 § 1 k.p.a., poprzez m.in. niedokonanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, sporządzenie uzasadnienia postanowienia z brakami umożliwiającymi jego poprawną i merytoryczną kontrolę, wydanie uzasadnienia postanowienia zawierającego wadę powodująca jego nieważność z mocy prawa a także naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, skutkujących m.in. osłabieniem zaufania obywateli do władzy publicznej.
W obszernych motywach skargi zwracała ona uwagę, na błędne odczytanie złożonego przez nią wniosku, który dotyczył wydania na podstawie art. 73 § 1 k.p.a. kserokopii dokumentów zgromadzonych w aktach, a nie wydanie ich uwierzytelnionych odpisów w trybie przewidzianym § 2 powyższego artykułu.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniosła ona o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
skarga nie jest zasadna gdyż rozstrzygnięcie sprawy, a więc odmowa sporządzenia przez organ i wydania pełnomocnikowi strony kserokopii pełnej dokumentacji z akt administracyjnych sprawy jest zgodna z prawem, aczkolwiek część argumentacji przywołanej w uzasadnieniu postanowienia nie może być uznana za trafną.
Organy obydwu instancji koncentrowały się bowiem w swoich rozważaniach w znacznej mierze na braku wykazania przez wnioskodawcę ważnego interesu mającego uzasadniać pozyskanie z akt sprawy kopii dokumentów w formie uwierzytelnionej. Tymczasem treścią podania pełnomocnika skarżącej (jak też wydanego w sprawie rozstrzygnięcia) było żądanie wydania kserokopii dokumentów. Dla rozpoznania tak sformułowanego żądania kwestia wykazania ważnego interesu jest zaś okolicznością irrelewantną.
Godzi się wszak zwrócić uwagę, że w zakresie udostępniania stronie akt z postępowania administracyjnego obowiązująca regulacja art. 73 k.p.a. obejmuje dwa odrębne stany faktyczno-prawne i korespondujące z nimi obowiązki organu administracji publicznej oraz uprawnienia strony. Pierwszy odnosi się do kwestii udostępniania akt i sporządzania z nich odpisów, kopii i notatek, a drugi uzyskiwania uwierzytelnionych odpisów zgormadzonych w aktach dokumentów. Po myśli § 1 art. 73 strona ma więc prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, a prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Przy czym czynności te mają być dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu (§ 1a).
Natomiast w § 2 tegoż artykułu uregulowano kwestię uwierzytelnia i udostępniania stronie z akt sprawy w tej formie sporządzonych kopii (odpisów) dokumentów, uzależniając te czynności od zaistnienia ważnego interesu strony.
Jako że w rozpoznawanej sprawie strona domagała się sporządzenia i wydania jedynie kserokopii dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, zasadność zgłoszonego w tym względzie żądania mogła być rozważana w aspekcie unormowania zawartego w § 1 i 1a art. 73 k.p.a.
Z dotychczasowego orzecznictwa sądów administracyjnych ukształtowanego jeszcze na tle art. 73 § 1 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym sprzed jego nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2011 Nr 6, poz.
18) wynika zaś, że norma prawna zawarta w tym przepisie umożliwia stronie samodzielne sporządzanie kserokopii dokumentów z akt sprawy. Nie wynika z niej natomiast przysługujące stronie prawo żądania aby takie kserokopie wykonywał i dostarczał jej sam organ administracji. Organ nie ma bowiem takiego obowiązku. Sporządzanie wszak notatek czy odpisów z akt postępowania – jak zasadnie zwracało w konkluzji swoich rozważań Kolegium - ustawodawca pozostawił stronie, niezależnie od rodzaju użytych przez nią do tego środków technicznych (por. przykładowo wyroki NSA: z dnia 21 października 2011 r., II OSK 1462/10, Lex nr 1070340, z dnia 12 października 2010 r., II OSK 104/10 Lex 746399). Powyższy pogląd skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. Odróżnić bowiem należy nakazaną prawem czynność organu jaka jest udostępnienie stronie akt sprawy, od czynności udostępnienia akt sprawy we wskazanej przez stronę formie. Stanowisko to pozostaje także aktualne po wejściu w życie zmiany brzmienia art. 73 k.p.a. dokonanej przywołaną wyżej ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 30 stycznia 2013 r., II SA/Wr 831/12, Lex nr 1298644, wyrok WSA w Lublinie z dnia 25 lutego 2015 r., II SA/Lu 463/14, Lex nr 1782804).
Skoro zatem w zakresie nałożonych z mocy art. 73 § 1 i 1a k.p.a. na organ administracji publicznej obowiązków nie mieści się wykonywanie za stronę kopii dokumentów zgormadzonych w aktach, to sformułowane przez pełnomocnika J. C. żądanie sporządzenia i wydania przez organ kserokopii dokumentacji z akt sprawy jego mocodawczyni – jako nieznajdujące oparcia w obowiązujących przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego - nie mogło być uwzględnione. To zaś oznacza, że podjęcie tej treści rozstrzygnięcia przez Prezydenta W. oraz utrzymanie go w mocy przez Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. odpowiada prawu. Nie ma zatem racji skarżący, by wydając zaskarżone postanowienie z dnia [...] maja 2015 r. Kolegium uchybiło zasadzie legalizmu (art. 6 k.p.a.). Nie sposób się również dopatrzyć by obarczone ono było którąkolwiek z kwalifikowanych wad prawnych opisanych w art. 156 § 1 k.p.a.
Wbrew zarzutom skargi, rozpoznając powyższe żądanie organy nie uchybiły także zasadzie prawdy obiektywnej (art. 7 k.pa.), ani regułom prowadzenia postępowania wyjaśniającego czy dowodowego (art. 77 § 1 i 80 k.p.a.). Trudno zresztą byłoby dopatrzyć się tego rodzaju naruszeń przy rozpoznawaniu kwestii incydentalnej związanej z zagadnieniem udostępnienia akt, gdzie postępowanie dowodowe jako takie nie jest w ogóle prowadzone. Odmowa sporządzenia i wydania kserokopii dokumentów z akt sprawy nie godzi również, w ocenie Sądu, w gwarantowane art. 10 k.p.a. prawo strony do udziału w postępowaniu na każdym jego etapie. Strona w każdym czasie może wszak samodzielnie lub poprzez swojego pełnomocnika zapoznawać się z tymi aktami, sporządzać z nich notatki czy wykonywać fotokopie, z których to możliwości - jak wynika z akt sprawy - dotychczas w pełni korzystała. Stąd podnoszone w tym względzie zarzuty skargi uznać należy za chybione.
Rację ma natomiast skarżąca, że koncentrując się w swoich rozważaniach w znacznej mierze na okolicznościach związanych z udostępnieniem odpisów dokumentów w formie uwierzytelnionej (o co strona nie wnosiła i o czym w niniejszej sprawie w rzeczywistości nie rozstrzygano), organy nie dopełniły standardu należytego wyjaśnienia motywów, które legły u podstaw podjętych rozstrzygnięć, naruszając tym samym dyspozycję normy prawnej z art. 107 § 3 k.p.a. i uchybiając wynikającej z art. 11 k.p.a. zasadzie przekonywania, co z kolei mogło prowadzić także do podważenia zaufanie jednostki do organów władzy publicznej. Zważywszy jednak na fakt, że podjęte w sprawie rozstrzygnięcie odpowiada prawu, powyższe naruszenie procedury administracyjnej traktować należy li tylko jako uchybienie formalne, pozostające bez wpływu na jej wynik. Takie zaś nie może prowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.