Uzasadnienie
Skargę z [...] maja 2019 r. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 marca 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 65/18 wniosła M. S..
Wskazanym powyżej orzeczeniem Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 1960 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. jako "[...]" Nr rej. hip. [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i przyznał od Prezydenta [...] na rzecz M. S. sumę pieniężną 2.000 zł.
W złożonej skardze skarżąca wniosła o:
- 1. stwierdzenie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- 2. wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w maksymalnej wysokości;
- 3. przyznanie od organu Prezydenta [...] na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej;
Strona skarżąca uzasadniła, że organ zlekceważył zapadły wyrok z 13 marca 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 65/18. Pomimo upływu terminu zawartego w wyroku decyzja w sprawie nie została wydana.
Żądanie przyznania sumy pieniężnej skarżąca uzasadniła całkowitym lekceważeniem wyroku sądu oraz ponoszeniem realnej szkody przez skarżącą. W przypadku wypłaty odszkodowania mogłaby korzystać z należnych środków, także inwestycyjnie, a Miasto niedokonując wypłaty korzysta bezodsetkowo z tych środków, podobnie jak z nacjonalizowanej nieruchomości.
Zlekceważenie prawomocnego wyroku stanowi jaskrawy przykład braku szacunku dla porządku prawnego RP. Wymierzenie organowi grzywny w najwyższej możliwej wysokości powinno stanowić ostrzeżenie przed ponownym zachowaniem w przyszłości i mieć skutki "profilaktyczne", bowiem może doprowadzić do obciążenia kosztami odszkodowania osobę odpowiedzialną i zmniejszyć prawdopodobieństwo wystąpienia w przyszłości podobnych zaniedbań.
Odpowiadając na skargę Prezydent [...] wniósł o oddalenie skargi. Uzasadnił, że obecnie postępowanie znajduje się na etapie ustalania stron postępowania. Dodał, że zgodnie z obowiązkiem wynikającym z akt 7 kpa. i 77 § 1 kpa. - wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodnego, pozwalającego na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a także z uwagi na bardzo dużą ilość wpływających spraw z zakresu odszkodowań nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie, określonym w art. 35 kpa. Ponadto waga rozpatrywanych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Przy czym w skutek ponagleń i skarg wnoszonych przez strony akta sprawy pozostają w długotrwałym posiadaniu organów nadrzędnych i sądów administracyjnych, co znacząco utrudnia rozpoznawanie spraw.
Organ zwrócił uwagę, że w sprawie konieczne jest ustalenie w jakiej dacie dawni właściciele utracili możliwość władania przedmiotową nieruchomością oraz rozliczenie nieruchomości w aktualnych działkach ewidencyjnych, a także sprawdzenie, czy odszkodowanie za przedmiotową sprawę zostało już przyznane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem Prezydentowi [...] grzywny.
Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.". Stanowi on, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z kolei w myśl art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Ponadto zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę za niewykonanie wyroku Sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy.
W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 marca 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 65/18 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 1960 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. jako "[...]" Nr rej. Hip. [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i przyznał od organu na rzecz skarżącej sumę pieniężną 2.000 zł.
Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu [...] maja 2018 r. - zatem wyznaczony termin upłynął [...] sierpnia 2018 r.
Do dnia wydania niniejszego wyroku do Sądu nie wpłynęła żadna informacja o rozstrzygnięciu sprawy przez Prezydenta [...].
Wniosek o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny jest zatem uzasadniony, gdyż organ nie zakończył postępowania administracyjnego w terminie wskazanym w wyroku z 2018 r. Zważyć należy, iż niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.
W realiach niniejszej sprawy - w ocenie Sądu - wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 2.000 zł, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Określając wysokość grzywny Sąd miał na uwadze długość przekroczenia wyznaczonego wyrokiem z 13 marca 2018 r. terminu na załatwienie sprawy.
Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Niewątpliwie jest, że postępowanie organu naruszyło w sposób kwalifikowany, określoną w art. 12 kpa. zasadę szybkości postępowania, jak również przepisy procedury administracyjnej, określające terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym (art. 35 § 1-3 kpa.), zostało bowiem zainicjonowane w 1960 r.
Z akt sprawy wynika, że w terminie wyznaczonym w wyroku z 13 marca 2018 r., przewidzianym na prowadzenie postępowania w istocie nie były podejmowane czynności nakierowane na załatwienie sprawy administracyjnej. Dopiero po wpłynięciu niniejszej skargi na niewykonanie wyroku organ podjął działania w sprawie [...] czerwca 2019 r., wówczas wystąpił do Ministerstwa Finansów i Wojskowego Biura Historycznego, celem zgromadzenia materiału dowodowego. Bezczynność organu ma zatem charakter kwalifikowany.
Sąd oddalił natomiast skargę w zakresie przyznania sumy pieniężnej od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej, na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a., uznając to żądanie za nieuzasadnione. Zgodnie z powołanym przepisem, uwzględniając skargę Sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty, określonej w art. 154 § 6. W zakresie wniosku skargi o przyznanie sumy pieniężnej sąd pragnie zauważyć, że rozstrzygnięcie w tym przedmiocie ma charakter fakultatywny i zależne jest od uznania sądu. Stwierdzenie, że organ pozostaje w bezczynności w wykonaniu wyroku, która ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzenie organowi grzywny nie przesądza jeszcze o konieczności przyznania na rzecz skarżącej sumy pieniężnej. Suma pieniężna pełni przede wszystkim funkcję kompensacyjną, nie może zatem być rozumiana jako odszkodowanie za poniesioną szkodę. Wskazuje na to terminologia zastosowana przez ustawodawcę, który w art. 154 § 7 p.p.s.a. nie użył sformułowania: "odszkodowanie", lecz celowo: "suma pieniężna".
Stanowi zatem bardziej zadośćuczynienie za szkodę niematerialną (krzywdę) poniesioną przez skarżącego na skutek długiego czasu prowadzenia postępowania administracyjnego w jego sprawie, aniżeli odszkodowanie za poniesioną szkodę materialną. Wobec powyższego, kwestia niemożności korzystania przez skarżącą ze środków pieniężnych pochodzących z ewentualnego nie determinuje w tej sprawie przyznania jej sumy pieniężne. Zatem podniesione przez skarżącą kwestie nie stanowią ustawowych przesłanek do przyznania sumy pieniężnej, która jest zadośćuczynieniem za stan bezczynności organu, nie służy zaś wyrównaniu szkód materialnych poniesionych w związku z postępowaniem prowadzonym przez organ.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. W pkt art. 3 orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.