Uzasadnienie
T.K., A.K., A.M., L.M., M.M. i S.W. pismem z [...] maja 2020 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku tutejszego Sądu z 6 lipca 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 1371/16. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], objętą dawną księgą hipoteczną "[...]" oraz za nieruchomość położoną w W. w rejonie ulic [...], [...] i [...], objętą dawną księgą hipoteczną "Nieruchomość w W. dz. Nr [...]" - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Skarżący wnieśli o wymierzenie Prezydentowi grzywny w wysokości [...] zł, o przyznanie na ich rzecz sumy pieniężnej w wysokości po [...] zł, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Ponadto, wnieśli o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 119 P.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi wskazali, że prawomocnym wyrokiem z 6 lipca 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 1371/16 Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomości położone w W. przy ul. [...] i w rejonie ulic [...], [...] i [...] w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Podnieśli, że wobec niewykonania wyroku przez Prezydenta [...] tutejszy Sąd, wyrokiem z 11 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 127/18, wymierzył organowi grzywnę w wysokości [...] zł oraz stwierdził, że bezczynność Prezydenta w rozpoznaniu wniosku z [...] grudnia 2013 r. o odszkodowanie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Skarżący podali, że pismem z [...] grudnia 2018 r. ponownie wezwali Prezydenta [...] do wykonania wyroku z 6 lipca 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 1371/16 w terminie 3 dni, od daty doręczenia wezwania. Pomimo upływu terminu wyznaczonego przez Sąd oraz wezwania do wykonania wyroku organ nadal nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Zaznaczyli, że po wyroku z 11 lipca 2018 r. Prezydent [...] nie skierował do nich ani jednego pisma, w którym wskazałby przyczynę zwłoki i wyznaczał nowy termin rozpatrzenia sprawy.
Zdaniem skarżących, nałożenie grzywny na Prezydenta [...] we wnioskowanej wysokości jest jak najbardziej zasadne, skoro ten od lat lekceważy prawomocne wyroki.
Uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej, jako zadośćuczynienia za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy, skarżący podnieśli, że zdyscyplinuje to organ do załatwienia sprawy. Zaznaczyli, że Sąd wydając zarówno wyrok z 6 lipca 2017 r. jak i z 11 lipca 2018 r. wskazał, iż bezczynność, której dopuścił się organ nosi cechy rażącego naruszenia prawa i to rażące naruszenia prawa trwa do dnia dzisiejszego. Ponadto, nałożenie na Prezydenta [...] grzywny, która z założenia miała mieć charakter dyscyplinujący, a co za tym idzie skłaniający organ do zakończenia postępowania, okazało się niewystarczające.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że z uwagi na śmierć jednej ze stron postępowania pismem z [...] maja 2020 r. wezwał pełnomocnika do nadesłania dokumentów potwierdzających następstwo prawne po zmarłym oraz o wskazanie adresów zamieszkania następców. Z uwagi na niedostarczenie w terminie ww. dokumentów, pismem z [...] czerwca 2020 r. wezwał pełnomocnika do nadesłania oryginału lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem dokumentów potwierdzających następstwo prawne po kolejnej zmarłej stronie postępowania. Prezydent podniósł, że brak udziału w postępowaniu administracyjnym wszystkich osób, którym przysługuje status strony, w rozumieniu art. 28 kpa, skutkuje uznaniem wydanej decyzji, jako naruszającej przepisy prawa. Zaznaczył, że z uwagi na obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego spraw, jak również stopień skomplikowania, historyczny charakter oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, nie możliwe jest dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na wstępie wskazać należy, że Sąd odrzucił skargę A. M., L. M., M. M. i S. W. Osoby te są spadkobiercami po M. M. - stronie postępowania (zmarłej [...] listopada 2018 r. - akt poświadczenia dziedziczenia w aktach administracyjnych). Natomiast jak wynika z aktu poświadczenia dziedziczenia z [...] października 2019r. sporządzonego w Kancelarii Notarialnej notariusza A. S. w W. za nr [...] A.M. zmarł [...] września 2019 r., a zatem przed wniesieniem skargi do Sądu (skarga datowana jest na [...] maja 2020 r.). Podnieść należy, że bezwzględną przesłanką procesową jest zdolność sądowa podmiotów postępowania sądowoadministracyjnego (art. 25 P.p.s.a). Cecha ta pozwala na skuteczne przeprowadzenie ważnego postępowania przed sądem administracyjnym z udziałem określonego podmiotu w charakterze strony. Brak zdolności sądowej danego podmiotu (osoby fizycznej) w dacie złożenia skargi powoduje jej odrzucenie (art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a).
Osoba zmarła nie może bowiem skutecznie wnieść skargi i być stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Skarga w niniejszej sprawie została złożona przez pełnomocnika. Jednakże zgodnie z art. 101 § 2 k.c. umocowanie wygasa ze śmiercią mocodawcy, chyba że w pełnomocnictwie inaczej zastrzeżono z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa. Taka sytuacja nie wynika z pełnomocnictwa z [...] marca 2018 r. udzielonego przez A. M. radcy prawnemu M. C. Natomiast skarżący: L.M., M.M. i S. W. nie wyczerpali trybu do wniesienia skargi. Stosownie do treści art. 154 § 1 P.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.
Z powołanego przepisu wynika, że koniecznym warunkiem dopuszczalności skargi w przedmiocie wymierzenia organowi administracji publicznej grzywny w związku z niewykonaniem wyroku sądu, jest uprzednie pisemne wezwanie właściwego organu do wykonania wyroku. Wezwanie takie powinno być zatem każdorazowo złożone do organu przez strony przed wniesieniem skargi do Sądu.
Z akt sprawy wynika, że pismem z [...] grudnia 2018 r. jedynie T.K. i A.K. i wezwali organ do wykonania wyroku z 6 lipca 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 1371/16. Wprawdzie w wezwaniu wskazana jest także M. M., jednakże, jak wyżej podniesiono, w dniu tym już nie żyła, bowiem zmarła [...] listopada 2018 r., wobec czego umocowanie do działania jej pełnomocnika wygasło.
Z powyższych względów, Sąd skargę A. M. odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a., a skargę L. M., M. M. i S. W. na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a w zw. z art. 154 § 1 P.p.s.a. (pkt 5 sentencji wyroku).
Skarga T. K. i A. K. jest uzasadniona. Przedmiotowa skarga została wniesiona w trybie art. 154 § 1 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego przepisu wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę.
Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę (wydanym na podstawie art. 149 P.p.s.a.) i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały przez skarżących T. K. i A. K. spełnione.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 lipca 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 1371/16 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], objętą dawną księgą hipoteczną "[...]" oraz za nieruchomość położoną w W. w rejonie ulic [...], [...] i [...], objętą dawną księgą hipoteczną "Nieruchomość w W. [...] dz. Nr [...]", w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak wynika z akt administracyjnych odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami sprawy został doręczony Prezydentowi [...] września 2017 r. Oznacza to, że termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Sąd upłynął [...] stycznia 2018 r. Pomimo upływu zakreślonego przez Sąd terminu, jak również dwukrotnego wezwania przez skarżących organu do wykonania prawomocnego wyroku pismami z: [...] listopada 2017 r. oraz z [...] grudnia 2018 r. Prezydent [...] do daty orzekania nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie.
Z powodu niewykonania wyroku z 6 lipca 2017 r., Sąd wyrokiem z 11 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 127/18 wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości [...] zł jednocześnie stwierdzając, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Pomimo wyroku zobowiązującego do rozpoznania wniosku i wyroku wymierzającego grzywnę Prezydent nadal nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Zostały zatem spełnione przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 P.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 P.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
Biorąc pod uwagę znaczne przekroczenie wyznaczonego wyrokiem z 6 lipca 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 1371/16 terminu na załatwienie sprawy, a także okoliczność, że skarżący po raz kolejny występują z wnioskiem o wymierzenie organowi grzywny Sąd uznał, że grzywna w wysokości [...] zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie wyroku. Wymierzona kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. spełniając funkcję represyjno - dyscyplinującą. Kwota ta w połączeniu z wcześniej wymierzoną grzywną powinna zobligować organ do wydania aktu.
Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność organu po wyroku z 6 lipca 2017 r., ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sprawa o przyznanie odszkodowania - pomimo wyroków: zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku oraz wymierzającego grzywnę i stwierdzających rażącą bezczynność w wykonaniu wyroku z 6 lipca 2017 r. nie została dotychczas załatwiona, a wyznaczony w tym wyroku termin załatwienia sprawy został znacznie przekroczony. Podnoszona w odpowiedzi na skargę okoliczność wystąpienia do pełnomocnika skarżących o nadesłanie dokumentów potwierdzających następstwo prawne po zmarłych stronach postępowania oraz wskazanie adresów zamieszkania tych osób nie może usprawiedliwiać niewykonania wyroku przez tak długi okres czasu. Świadczy to o lekceważeniu norm prawnych i unikaniu podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie, bez jakichkolwiek obiektywnie weryfikowalnych przyczyn mogących ten stan rzeczy usprawiedliwiać.
Nie sposób bowiem za takowe uznać konieczność zgromadzenia dokumentacji dla ustalenia stron postępowania w sytuacji, gdy postępowanie administracyjne w sprawie prowadzone jest od grudnia 2013 r., w tym prawie trzy lata po wydaniu wyroku zobowiązującego do rozpoznania wniosku. Czas ten z całą pewnością pozwalał na zgromadzenie niezbędnego do podjęcia rozstrzygnięcia materiału dowodowego i jego analizę.
Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności Sąd uznał za zasadne przyznanie na rzecz skarżących T. K. i A. K. sumy pieniężnej w wysokości po [...] zł. W ocenie Sądu przyznanie przedmiotowych kwot uzasadniają rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też uzasadniona obawa, że bez ich przyznania wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Kwoty te stanowią także swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Przyznana suma pieniężna w powiązaniu z wymierzoną organowi grzywną powinna skłonić organ do zaniechania dalszego naruszania prawa i rozpoznania sprawy.
Z powyższych przyczyn Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 zd. 2 w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 w zw. z art. 154 § 6 orzekł jak w pkt 3 sentencji wyroku.
W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. (pkt 4 sentencji). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie [...] zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości [...] zł.
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym uzasadnione było treścią art. 119 pkt 4 P.p.s.a.