Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej ([...] zł) skarżący I. S. i E. S. wystąpili z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Wnioskodawcy wskazali we wniosku, że prowadzą jako małżonkowie czteroosobowe gospodarstwo domowe wraz z dwiema niepełnoletnimi córkami. Dochody rodziny pochodzą z wynagrodzeń za pracę obojga małżonków w łącznej wysokości [...] zł oraz dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej ([...] zł). Skarżący wskazali jednocześnie, że zakład pracy od kilku miesięcy nie wypłaca im wynagrodzeń. Swoje zobowiązania wnioskodawcy odnieśli do zaciągniętych kredytów (ok. [...] zł), "leasingu" ([...] zł), wskazując, że spłacane odsetki wynoszą ok. [...] zł, inne zaś wydatki – [...] zł. Posiadane gospodarstwo domowe, jak zadeklarowali skarżący, ma nie przynosić dochodów z powodu przymrozków, suszy oraz szkód wyrządzanych przez zwierzęta. Do posiadanego majątku skarżący zaliczyli niezamieszkały dom (w stanie do remontu), ok. [...] ha gruntów rolnych, zbiorniki na zboże oraz magazyn, lokal użytkowy o pow. [...] m², nieokreślone w liczbie "działki budowlane", pojazd mechaniczny o wartości [...] zł, a także "ciągniki rolnicze, kombajn i inny sprzęt rolniczy".
Zarządzeniem z dnia 20 grudnia 2016 r. wnioskodawcy został zobowiązani w związku z tym, że oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy zostało uznane za niewystarczające do oceny ich aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, do uzupełnienia złożonego wniosku, stosownie do art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem niewykazania przesłanek przyznania prawa pomocy, poprzez przedstawienie m.in. dokumentów potwierdzających podaną wysokość ([...] zł) dochodów z zatrudnienia (kopia umowy o pracę, zaświadczenie wystawione przez pracodawcę), a także dokumentów potwierdzających fakt ich niewypłacania, przedstawienie dokumentów określających charakter prowadzonej działalności gospodarczej wraz z dokumentacją dotyczącą uzyskiwanych dochodów lub ponoszonych strat w ostatnim roku podatkowym, wyciągu ze wszystkich posiadanych przez składających wniosek rachunków bankowych, lokat lub innych instrumentów finansowych wraz z historią dokonanych na nich operacji z ostatnich sześciu miesięcy, odpisów zeznań podatkowych za rok 2015, określenie, czy wnioskodawcy poza wskazanymi w formularzu informacjami prowadzą działalność zawodową lub pełnią jakiekolwiek inne funkcje, z którymi wiąże się uzyskiwanie dochodów, przedstawienie zaświadczenia z biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazującego, czy wnioskodawcom w latach 2015 - 2016 przyznano płatności bezpośrednie lub inne świadczenia wypłacane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, przedstawienie oświadczenia wskazującego łączny dochód wnioskodawców (w związku ze wskazaniem w rubryce nr 10 jako dochodów jednostkowych kwot [...], [...] i [...] zł, a jednocześnie w podrubryce "Łączny dochód" kwoty "[...]", przedstawienie zaświadczenia (zaświadczeń) z właściwego urzędu gminy/miasta potwierdzającego rodzaj i powierzchnię wszystkich należących do wnioskodawców działek budowlanych, przedstawienie oświadczenia o powierzchni, przeznaczeniu oraz sposobie aktualnego wykorzystania lokalu użytkowego znajdującego się w posiadaniu wnioskodawców, przedstawienie informacji dotyczących sposobu zagospodarowania posiadanej nieruchomości rolnej wraz z przedłożeniem dokumentów mogących potwierdzać deklarowany brak jej dochodowości, przedstawienie szczegółowego wykazu wydatków ponoszonych miesięcznie na konieczne utrzymanie oraz inne potrzeby wraz z określeniem ich wysokości, w tym także przedstawienie kopii dokumentów potwierdzających ich opłacanie, przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez właściwe instytucje bankowe potwierdzającego wysokość zaciągniętych kredytów oraz wysokość spłacanych comiesięcznie rat, dokonanie szczegółowego spisu posiadanego sprzętu rolniczego, którego wartość jednostkowa przekracza kwotę [...] zł. Powyższe wezwanie zostało doręczone wnioskodawcom w dniach odpowiednio [...] (E. S.) i [...] stycznia 2017 r. (I. S.), jednakże do dnia rozpoznania złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie zostało wykonane.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje:
W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyjęte w rozpoznawanej sprawie ustalenia wskazują, że skarżący, występując o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, zadeklarowali, iż w przedstawionej wyżej sytuacji się znajdują, albowiem nie mają możliwości uiszczenia we własnym zakresie wymaganych kosztów sądowych bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Powyższa ocena nie znajduje jednak potwierdzenia w przedstawionych przez skarżących we wniosku informacjach, albowiem część zawartych w wniosku wyjaśnień została uznana za budzące wątpliwości pod kątem ich rzetelności, część zaś została przedstawiona w na tyle ogólnikowy sposób lub zawierała oczywiste sprzeczności, że nie mogły się one stać prawidłową podstawą dla rozważenia możliwości partycypowania wnioskodawców w kosztach sądowych.
W dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym za ugruntowane uznaje się zapatrywanie, zgodnie z którym wnioskodawca, formułując żądanie przyznania prawa pomocy, w celu jego poparcia jest zobowiązany przedstawić pełną informację o swojej sytuacji materialnej w sposób wskazany w formularzu PPF, a gdyby to okazało się niewystarczające, stosownie do art. 255 p.p.s.a., przedłożyć dodatkowe dokumenty i złożyć wyjaśnienia. W przypadku, gdy wnioskodawca nie spełni powyższego zobowiązania, odstępując od przedstawienia jakichkolwiek wyjaśnień albo odnosząc się do nich wybiórczo, przyjąć należy, że zachodzi sytuacja uniemożliwiająca ustalenie rzeczywistej sytuacji majątkowej zainteresowanego, co prowadzi do oddalenia jego wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 5 kwietnia 2016 r. sygn. I OZ 286/16; postanowienie NSA z dnia 29 grudnia 2015 r. sygn. II OZ 1324/15).
W rozpoznawanej sprawie za niesporne należy uznać to, że wnioskodawcy zostali wezwani do uzupełnienia złożonego wniosku poprzez złożenie dodatkowego oświadczenia oraz przedłożenie dokumentów dotyczących istotnych informacji z punktu widzenia wymogu ustalenia ich rzeczywistej sytuacji materialnej. Obejmują one bowiem informacje pozwalające ustalić rzeczywiste dochody wnioskodawców i stan posiadanych oszczędności oraz zaciągniętych zobowiązań, dotyczą ustalenia tego, czy wnioskodawcy faktycznie pozostają zatrudnieni i nie uzyskują z tego tytułu dochodów, a także czy prowadzą innego rodzaju działalność zawodową, z której czerpią korzyści finansowe. Informacje, które wnioskodawcy byli zobowiązani ujawnić, są wreszcie związane z posiadanym majątkiem nieruchomym, w szczególności gospodarstwem rolnym, które, niezależnie od nieujawnionej jego struktury, ma nie przynosić dochodów, co zostało uznane za mogące nie odpowiadać rzeczywistości.
Skierowane do wnioskodawcy wezwanie nie służyło zatem jedynie uzupełnieniu brakujących informacji o sytuacji materialnej, lecz przede wszystkim miało na celu określenie faktycznego obrazu stanu majątkowego wnioskodawców z powodu powstania wątpliwości, czy złożone oświadczenie, nawet w zakresie podanych w nim podstawowych informacji, jest wiarygodne.
Skarżący nie zastosowali się do skierowanego do nich wezwania, nie wyjaśnili również przyczyn tego zaniechania, co w zakresie określenia konsekwencji procesowych takiego zachowania strony czyni złożony przez nich wniosek nieuzasadnionym w świetle przyjętej wykładni art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 255 p.p.s.a.
W tych warunkach, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.