Uzasadnienie
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania M. S, i M. S., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [..] kwietnia 2009 r. nr [..] umarzającą postępowanie w sprawie wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania.
Decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Decyzją Naczelnika Powiatu O. z dnia [...] grudnia 1974 r. nr [...], wydaną na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 20, poz. 64), wywłaszczono na rzecz Państwa część nieruchomości o pow. [...] m2 pod drogę [...]. Decyzją tą ustalono na rzecz właściciela nieznanego odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości w wysokości [...] zł.
- I. S. wystąpił w 1982 r. do Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w W. o podjęcie odszkodowania, lecz nie udokumentował swojego roszczenia.
W dniu 29 sierpnia 2008 r. M. S., reprezentowana przez adwokata M. C., wystąpiła o waloryzację odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.
S. O. decyzją z dnia [..] kwietnia 2009 r. nr [...] umorzył postępowanie w sprawie wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania.
Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli M. S. i M. S. zarzucając decyzji naruszenie art. 105 § 1 i art. 107 § 3 oraz naruszenie art. 132 ust. 3 i ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez ich niezastosowanie w sprawie.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [..] kwietnia 2010 r. nr [..] utrzymał w mocy decyzję o umorzeniu postępowania. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji nie narusza prawa. W aktualnym stanie prawnym żądanie wypłacenia zwaloryzowanego odszkodowania nie podlega bowiem rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej. Ustalone odszkodowanie stanowi zobowiązanie pieniężne, do wykonania którego stosuje się przepisy art. 450-486 Kodeksu cywilnego. Przewidziany w art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) obowiązek waloryzacji odszkodowania na dzień zapłaty dotyczy również odszkodowań ustalonych na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów o wywłaszczeniu, ale nie odnosi się on do odszkodowań złożonych do depozytu sądowego. Ponadto przepis ten nie daje podstaw do wydania odrębnego rozstrzygnięcia w sprawie waloryzacji.
Skargę na powyższą decyzję Wojewody [...] wnieśli M. S., reprezentowania przez adwokata M. C., i M. S.. W skardze zarzucono decyzji naruszenie: art. art. 7, 8, 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 105 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sprzeczne z materiałem dowodowym zebranym w sprawie ustalenie, że odszkodowanie zostało złożone do depozytu w sposób prawidłowy, a także art. 132 ust. 3 i ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ich niezastosowanie. Zarzucając powyższe skarżący wnieśli o uchylenie decyzji Wojewody [...] i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga podlega uwzględnieniu, gdyż podniesiony w niej zarzut naruszenia prawa materialnego i procesowego jest w pełni uzasadniony.
W zaskarżonej decyzji dokonano bowiem błędnej wykładni przepisów art. 132 ust. 3 i ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) o gospodarce nieruchomościami poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że przepisy te nie stanowią podstawy wydania decyzji w sprawie waloryzacji odszkodowania.
Zrewaloryzowanie odszkodowania, podobnie jak obliczenie ewentualnych odsetek, powinno nastąpić w drodze decyzji. Jest to bowiem załatwienie sprawy co do jej istoty (art.104 k.p.a.) przez orzeczenie o skonkretyzowanych uprawnieniach strony postępowania administracyjnego. Nie ma przy tym znaczenia, że dotychczasowe postępowanie w sprawie wywłaszczenia i ustalenia odszkodowania zostało już zakończone. Z mocy omawianego przepisu strona uzyskała nowe roszczenie, które powinno być skonkretyzowane, co do wysokości, a konkretyzacja ta powinna nastąpić - po wszczęciu postępowania nie na jej wniosek, lecz z urzędu - w formie decyzji administracyjnej właściwego organu (por. powołana uchwała Sądu Najwyższego sygn. akt III AZP 3/93).
Powyższego stanowiska nie podważa treść art. 132 ust. 2 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004, Nr 261, poz.2603 ze zm.), mimo że przepis ten nie określa w sposób wyraźny formy prawnej, w jakiej należy dokonać waloryzacji, w przeciwieństwie do spraw związanych z wywłaszczeniem, odszkodowaniem czy przykładowo zwrotem wywłaszczonej nieruchomości. Jednak brak określenia w ustawie formy decyzji do rozstrzygania spraw związanych z waloryzacją odszkodowania nie oznacza jeszcze, że taki tryb decyzyjny jest wyłączony. W sprawie istotne jest bowiem to, że źródłem przedmiotowego żądania jest akt administracyjny - decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości lub decyzja o ustaleniu odszkodowania. Żądanie waloryzacji ustalonego w drodze decyzji odszkodowania nie powstaje zatem na tle stosunku cywilnoprawnego, lecz administracyjnego. Stąd ewentualny spór co do prawa i wysokości zwaloryzowanego odszkodowania nie może zostać zakwalifikowany odmiennie niż spór o wysokość odszkodowania, który podlega rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej (m.in. wyroki NSA z dnia 22 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 894/09, Centralna Baza Orzeczeń NSA oraz z dnia 20 stycznia 2009 r. sygn. akt I OSK 122/08, LEX 478286).
Wniosek skarżących dotyczy waloryzacji ustalonego odszkodowania oraz ustalenia odsetek za zwłokę, a zatem zrewaloryzowanie odszkodowania, podobnie jak obliczenie ewentualnych odsetek, powinno nastąpić w drodze decyzji
Zasadny jest też zarzut skargi naruszenia przepisów postępowania co do ustalenia, że odszkodowanie zostało przekazane do depozytu sądowego. W piśmie Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w W. z dnia [...] lipca 1994 r. nr [...], które w uzasadnieniu decyzji przywołuje organ, zacytowano jedynie treść przepisu art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Pismo to nie może natomiast stanowić dowodu na przekazanie odszkodowania ustalonego decyzją z dnia [..] grudnia 1974 r. do depozytu sądowego. A zatem aby zwolnić się z obowiązku waloryzacji odszkodowania organ musi wykazać, że zostało ono w sposób prawidłowy złożone do depozytu sadowego.
Mając powyższe na uwadze, wskazać należy, że zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy decyzję umarzającą postępowanie administracyjne zapadła z naruszeniem wskazanych na wstępie przepisów prawa materialnego oraz art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. Jako taka podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 cytowanej ustawy.