Uzasadnienie
Wojewoda [...], decyzją z [...] maja 2011 r. nr [...], uchylił w całości decyzję Starosty [...] z [...] lutego 2011 r. nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu kosztów poniesionych na zakup działki nr [...] o pow. [...] ha położonej w C., gmina S., przez Z.P. i orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu na rzecz Z.P. kosztów na zakup działki nr [...] w C. i o odmowie ustalenia odszkodowania na rzecz Z.P. i K.P. za działkę nr [...] o pow. [...] ha położoną w C. gm. S. przejętą na Skarb Państwa z mocy prawa.
Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że na podstawie art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi działka nr [...] o pow. [...] m2 we wsi C., gromada N., powiat [...], należąca do Z.P. i L.P., stała się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa.
Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w S. z [...].
- 12. 2009 r. Sygn. akt I Ns [...] ustalono, że spadek po Z.P. I L.P. dziedziczą po połowie Z.P. i K.P..
Z nieruchomości przejętej Z. i L. małż. P. powstała działka [...] o pow [...] ha oraz część działki nr [...] stanowiącej drogę gminną. Z.P., umową notarialną z [...] kwietnia 1973 r. nabył od Skarbu Państwa na własność działkę nr [...].
Z.P. i K.P. we wszystkich pismach a także w odwołaniu od decyzji łączą dwie odrębne kwestie w ten sposób, że za brak wypłaty odszkodowania za nieruchomość przejętą rodzicom na Skarb Państwa żądają zwrotu kosztów jakie poniósł Z.P. z tytułu nabycia od Skarbu Państwa działki nr [...], utworzonej na gruntach przejętych od rodziców. Spraw tych, w ocenie organu odwoławczego, nie należy łączyć ponieważ pierwsza z nich należy do zakresu postępowania administracyjnego, a druga do zakresu postępowania cywilnego. Za słuszne zatem organ odwoławczy uznał stanowisko organu I instancji, że brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia żądania zwrotu poniesionych przez Z.P. kosztów na zakup działki nr [...].
Jednak ze względu na to, że tylko częściowo rozstrzygnął żądanie zawarte we wnioskach Z. i K.P. decyzję tę na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił w całości i orzekł co do istoty sprawy. Organ odwoławczy uznał, że sprzedaż jest umową dwustronną i wszelkie roszczenia wynikające z takiej umowy mogą być dochodzone wyłącznie na drodze cywilnej. Z tego względu organ umorzył postępowanie w przedmiocie zwrotu kosztów poniesionych na zakup działki nr [...] jako bezprzedmiotowej.
Organ powołał art. 9 ust 1 ustawy z 31.
01. 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi, zgodnie z którym za grunty przejęte na własność Państwa odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad określonych w przepisach ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości z uwzględnieniem postanowień niniejszej ustawy. Podczas archiwizowania dokumentów została odnaleziona decyzja Prezydium Rady Narodowej w S. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] maja nr [...] o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł. za działkę o pow. [...] m2 przejętą na własność Państwa. W decyzji tej ustalono też, że uprawnionym do otrzymania odszkodowania są P. Z. i L.. Natomiast w Urzędzie Gminy S. brak jest dokumentów dotyczących wypłaty ustalonego odszkodowania. Analiza spisów spraw z lat 1990-1998 potwierdziła brak wystąpień Z. i L.P. oraz ich spadkobierców o wypłatę odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.
Wnioskodawcy także nie wskazali, że występowali bądź ich poprzednicy prawni o wypłatę odszkodowania za grunty przejęte na własność Skarbu Państwa. Pierwsze pismo Z.P. w tej sprawie pochodzi z 21 sierpnia 2008 r. tj. po upływie prawie 40 lat od daty przejęcia nieruchomości. Skoro przez tak długi czas wnioskodawcy, a wcześniej ich rodzice nie dochodzili swoich praw do wypłaty odszkodowania to, w ocenie organu odwoławczego, należy przyjąć, że zobowiązania do wypłaty zostały zrealizowane przez Urząd Gminy w S. w terminie określonym w decyzji z [...] maja 1973 r. a co uzasadnia odmowę ustalenia odszkodowania za grunt położony w C., oznaczony nr [...], przejęty z mocy prawa przez Skarb Państwa pod budownictwo mieszkaniowe w C..
Skargę na decyzję Wojewody [...], w części dotyczącej odmowy ustalenia odszkodowania na rzecz Z.P. i K.P. za działkę nr [...] położoną w C., przejętą na Skarb Państwa, wniósł Z.P..
Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 128 ust 1 i art. 129 ust 5 pkt 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez odmowę ustalenia odszkodowania na rzecz Z.P. i K.P. za działkę nr [...] położona w C. gm. S., przejętą na Skarb Państwa z mocy prawa, pomimo, że za przyjętą działkę nigdy nie zostało ustalone ani wypłacone odszkodowanie. Mając na względzie wskazane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie decyzji Wojewody [...] w zaskarżonej części i zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga jest zasadna.
Organ I instancji ustalił, że przedmiotem wniosku Z.P. i K.P. jest żądnie zwrotu kosztów jakie poniósł Z.P. z tytułu nabycia od Skarbu Państwa na własność działki nr [...] w C., utworzonej na gruntach przejętych od rodziców na własność Skarbu Państwa i umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Organ odwoławczy uznał, że rozstrzygnięcie organu jest prawidłowe ale częściowe gdyż nie rozstrzyga pozostałej części żądania, której przedmiotem jest domaganie się odszkodowania za działkę nr [...] o pow. [...] m2 we wsi C., przejętą na własność Skarbu Państwa z mocy prawa, za którą zdaniem wnioskodawców nie zostało przyznane odszkodowanie.
Należy stwierdzić, że pisma wnioskodawców kierowane do organów obu instancji nie precyzują jednoznacznie czego konkretnie dotyczą to jednak z ich kontekstu można wyprowadzić, że wolą wnioskodawców jest uzyskanie odszkodowania za działkę nr [...], przejetą na własność Skarbu Państwa od ich rodziców Z. i L.P., za którą według ich stanowiska, odszkodowanie nie zostało przyznane. Natomiast żądane odszkodowanie powinno według nich stanowić zwrot kosztów jakie Z.P. poniósł z tytułu nabycia od Skarbu Państwa działki nr [...], utworzonej na gruntach przejętych od rodziców przez Skarb Państwa. Istota więc żądania wnioskodawców sprowadza się do odszkodowania za działkę nr [...].
Stanowiska więc organów obu instancji zaprezentowane w ich decyzjach są błędne.
Dla prawidłowego rozstrzygnięcia o istocie sprawy konieczne jest wyeliminowanie decyzji organów obu instancji. W sytuacji gdy skarga została wniesiona tylko na część decyzji Wojewody [...] to Sąd na zasadzie art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) uchylił w całości decyzje organów obu instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organ wyda rozstrzygnięcie w zakresie żądania wnioskodawców jakim jest ustalenie i wypłata odszkodowania za działkę nr [...] w C.. W spawie jest bezsporne, że ta działka stała się własnością Skarbu Państwa na podstawie art. 8 ust. 3 ustawy z 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi z dniem [...] sierpnia 1971 r. W chwili przejęcia działka gruntu należała do Z. i L.P. – rodziców wnioskodawców.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r., Nr 27. poz. 216) za grunty przyjęte na własność Państwa odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad określonych w przepisach ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, z uwzględnieniem postanowień niniejszej ustawy.
Wnioskodawcy twierdzą, że odszkodowanie za przejętą działkę nigdy nie zostało ustalone ani wypłacone.
Organ odwoławczy powołał się na odnaleziona przypadkowo przy porządkowaniu dokumentów decyzję z [...] maja 1973 r. Nr [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa, którą orzeczono o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł. za działkę gruntu położoną na terenie wsi C. oznaczoną nr [...] o pow. [...] m2, przejętą na własność Państwa jako teren budowlany. Jako uprawnionych do otrzymania odszkodowania wskazano posiadacza działki P.Z. i L.. Decyzja określa także sposób wypłaty odszkodowania, z którego wynika, że część należnego odszkodowania ma być wypłacona najpóźniej w ciągu trzech miesięcy od dnia wprowadzenia decyzji, natomiast pozostała kwota miała być płatna w równych ratach rocznych. Organ odwoławczy ustalił, że brak jest dowodów dotyczących wypłaty ustalonego tą decyzją odszkodowania, ale skoro brak jest także dowodów występowania wnioskodawców bądź ich poprzedników prawnych o wypłatę odszkodowania w związku z barkiem realizacji czy opóźnieniem wypłaty odszkodowania, to w ocenie organu, należy przyjąć, że zobowiązania do wypłaty odszkodowania zostały zrealizowane przez Urząd Gminy S. w terminach i wysokości określonych w decyzji z [...] maja 1973 r.
Należy stwierdzić, że powyższe stanowisko organu jest przedwczesne a sprawa ustalenia i wypłaty odszkodowania nie została wyjaśniona w sposób pozwalający na merytoryczne rozstrzygnięcie przez odmowę ustalenia odszkodowania.
Zgodnie z art. 110 kpa organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej a przepis art. 16 § 1 kpa stanowi, że ostateczne są decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji. Tak więc dopiero ostateczna decyzja wywołuje skutki w niej określone.
Decyzja staje się ostateczna gdy zostanie prawidłowo doręczona stronom postępowania, a więc zostanie wprowadzona do tzw. obiegu prawnego i upłynie ustawowy termin do wniesienia od niej odwołania a odwołania nie zostaną wniesione bądź też w przypadku wniesienia odwołania organ odwoławczy wyda decyzję, którą utrzyma w mocy decyzją organu I instancji.
W rozpoznawanej sprawie nie jest wiadome czy decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z [...] maja 1973 r. została doręczona stronom, czy jest prawomocna, czy w ogóle została wprowadzona do obiegu prawnego. Dlatego twierdzenie organu, że na pewno zostało wypłacone odszkodowanie na jej podstawie bez ustalenia czy w ogóle decyzja ta została wprowadzona do obiegu prawnego jest dowolne. Zaskarżona decyzja została więc wydana z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 kpa a uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpoznając sprawę wniosku o odszkodowanie za działkę gruntu nr [...] o pow. [...] ha położoną w C. gm. S. organ ustali czy decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z [...] maja 1973 r. została doręczona skutecznie, a więc w sposób przewidziany przepisami o doręczeniach w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji i czy stała się ostateczna.
W zależności od poczynionych ustaleń oceni czy w świetle pozostałego materiału dokumentacyjnego odszkodowanie za przedmiotową działkę zostało ustalone i wypłacone, a następnie wyda stosowne rozstrzygnięcie w przedmiocie żądania odszkodowania.
Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.