Uzasadnienie
Minister [...] decyzją z dnia [...] nr [...], po rozpoznaniu wniosku G. D. z dnia [...] 2015 r., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] nr [...], orzekającej o przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnej o pow. [...] ha, położonej w [...], stanowiącej własność F. S. Decyzja została doręczona, m.in. pełnomocnikowi G.D. – adwokatowi M. M. Skargę na powyżej wskazaną decyzję Ministra [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie wniósł A. W. jako następca prawny G. D. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów:
- - prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnię art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o rentach i innych świadczeniach dla rolników przekazujących nieruchomości rolne na własność Państwa (Dz.U. Nr 3 poz.
- 15) w związku z art. 1035 i art. 1036 kc, poprzez uznanie, że F. S. była jako właściciel gospodarstwa, uprawniona do złożenia wniosku o przejęcie gospodarstwa wchodzącego w skład spadku po W. S., podczas gdy spadkobiercami po W. S. byli także S.S., K.S., A.S., B.S., a nie nastąpił dział spadku, co skutkuje brakiem uprawnienia F.S. do samodzielnego złożenia takiego wniosku, było bezskuteczne i stanowiło naruszenie uprawnień przysługujących pozostałym spadkobiercom,
- - art. 58 § 1 kc, poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy czynność wydania decyzji orzekającej o przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnej była nieważna jako sprzeczna z ustawą,
- - postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uznanie, że w sprawie nie występuje żadna z przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 kpa w sytuacji, gdy decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] nr [...] została wydana bez podstawy prawnej.
W związku z powyższym skarżący wniósł o zmianę powyższej decyzji Ministra [...] poprzez stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] nr [...], orzekającej o przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnej położonej w [...], ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W dniu [...] 2018 r. wpłynął do akt sprawy odpis prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] Wydział Cywilny z dnia [...]., sygn. akt [...], z którego wynika, że skarżący A. W. jest jednym ze spadkobierców zmarłej w dniu [...] 2017 r. G.D.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 119 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.),dalej jako: p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie.
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Ministra [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd ustalił bowiem, że kwestionowana decyzja Ministra [...] skierowana została do osoby nieżyjącej – G. D., która zmarła w dniu [...] 2017 r.
W doktrynie i orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, zgodnie z którym prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Ażeby można było mówić o postępowaniu musi istnieć organ administracyjny mający zdolność prawną do jego prowadzenia oraz strona, o prawach której organ orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność prawną. Zgodnie z art. 8 k.c. każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Zdolność ta kończy się z chwilą śmierci. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdyby zaś doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych (por. wyrok NSA z 14 listopada 2001 r., sygn. akt I SA 2462/99, Lex nr 82653; wyrok WSA w Warszawie z 12 lipca 2005 r., sygn. akt I SA 2422/03, Lex nr 190564; wyrok NSA z 20 września 2002 r., sygn. akt I SA 428/01, OSP 2004, z. 3, poz. 33).
Powyższe oznacza, że zmarła w dniu [...] 2017 r. G.D. na datę wydania zaskarżonej decyzji ([...]) nie mogła być stroną postępowania zakończonego tą decyzją. Z chwilą śmierci strony postępowania w jej prawa i obowiązki powinni bowiem wstąpić jej następcy prawni. Nie ma przy tym znaczenia, czy organ posiadał informację w tym zakresie.
Obowiązkiem organu jest zagwarantowanie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz zapewnienie jej przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Naruszenie tej zasady jest kwalifikowaną wadą procesową.
Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe ustalenia, których treść ma istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy i określi właściwe strony postępowania, do których należy skierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcie.
Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej wyżej przyczyny, Sąd nie badał jej merytorycznie pod względem zgodności z prawem, uznając to za przedwczesne.
Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 1 w związku z art. 120 p.p.s.a.