Uzasadnienie
Minister Infrastruktury, decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...], utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2005 r., nr [...], którą odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] lipca 1951 r., nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w S., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m² stanowiącej współwłasność J.M. i W.K. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] sierpnia 1953 r., nr [...].
Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że wywłaszczona nieruchomość oznaczona jest obecnie jako działka nr [...], stanowi własność Skarbu Państwa i została wywłaszczona na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. (Dz. U. Nr 20, poz. 138 z późn. zm.), zatem w aspekcie zgodności z przepisami wyżej wymienionego dekretu należy ocenić kwestionowane orzeczenie.
Analizując przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia organ stwierdził, że na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. wywłaszczeniu podlegały nieruchomości zajęte w okresie od 1 września 1939 r. do 9 maja 1945 r. na cele określone w art. 2 pkt 1 dekretu, jeżeli znajdowały się w dniu jego wejścia w życie we władaniu Skarbu Państwa, związków samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych.
Zgodnie z art. 2 pkt 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli nastąpiło m.in. na cele użyteczności publicznej.
Pojęcie użyteczności publicznej nie zostało jednoznacznie sprecyzowane w przepisach prawa, jednakże zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. wyrok z dnia 13 kwietnia 2000 r., sygn. akt I SA 398/99 oraz wyrok z dnia 18 maja 2000 r., sygn. akt IV SA 661/98 niepubl., wyrok z dnia 23 listopada 1993 r., sygn. akt IV SA 202/93 publ. ONSA 1994/4, poz. 156) poprzez pojęcie "cele użyteczności publicznej" należy rozumieć wszystko co jest ogólnie dostępne z korzyścią dla całego społeczeństwa, jak i poszczególnych jego członków.
Przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na wniosek Starosty S. z dnia 3 marca 1950 r. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że przedmiotowa nieruchomość została zajęta w czasie wojny przez okupanta niemieckiego, który na jej części wybudował garaże, zaś na pozostałej części urządzono miejsce postoju dla pojazdów mechanicznych.
Z uzasadnienia wniosku Starosty S. wynika, iż w chwili obecnej przedmiotowa nieruchomość jest, razem z działkami sąsiednimi nr [...] o pow. [...] m² i działką nr [...] o pow. [...] m² zajęta przez Starostwo Powiatowe w S., gdzie urządzony został wydział powiatowy oraz poczta.
Pismem z dnia 5 września 1950 r., nr [...] Prezydium Rady Ministrów zatwierdziło wniosek Starosty S. z dnia 3 marca 1950 r.
Również z innych akt sprawy, w szczególności z protokołu oględzin z dnia 12 maja 1951 r. wynika, iż "nieruchomość J.M. i W.K. była zajęta przez władze okupacyjne powiatowe na cele: dojazd do gmachu, w którym mieści się Prezydium oraz miejsce postoju dla pojazdów mechanicznych, stoisko dla rowerów, a większości zajęta jest na skwer publiczny. Ponadto na nieruchomości znajduje się garaż wybudowany przez Niemców, który razem z sąsiednią szopą stanowi obecnie integralną część budynków gospodarczo-administracyjnych Prezydium P.R.N.".
Zatem organ uznał, iż przesłanka dopuszczalności wywłaszczenia określona jako "cele użyteczności publicznej" została w niniejszej sprawie zachowana.
Z archiwalnych akt sprawy wynika, że przedmiotowa nieruchomość nieprzerwalnie od czasu okupacji niemieckiej do chwili dokonania wywłaszczenia, a więc również w dacie wejścia w życie dekretu, stanowiła oprócz wybudowanych garaży służących jako pomieszczenia administracyjno-gospodarcze, skwer, plac parkingowy z przeznaczeniem dla Urzędu Poczty oraz Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S., które użytkowały część budynku na sąsiedniej działce.
W związku z powyższym przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w zarządzie podmiotów publicznych w chwili wejścia w życie dekretu, tj. w dniu 16 kwietnia 1948 r. oraz była wykorzystywana na cele użyteczności publicznej. Powyższa okoliczność wynika m.in. z protokołu oględzin z dnia 12 maja 1951 r.
Kolejną przesłanką uzasadniającą wywłaszczenie nieruchomości na podstawie przepisów dekretu z 7 kwietnia 1948 r. była okoliczność, że nieruchomość została zajęta wbrew woli dotychczasowego właściciela. Z akt sprawy wynika, że przedmiotowa nieruchomość została zajęta przez władze okupacyjne, wbrew woli współwłaścicieli: J.M. i W.K., a następnie została przejęta przez władze polskie.
Rozpatrując sprawę organ nadzoru stwierdził, iż w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki umożliwiające wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczaniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie 1939-1945 (Dz. U. Nr 20, poz. 138 z późn. zm.). Przedmiotowa nieruchomość została zajęta przez władze niemieckie w czasie trwania wojny, po wojnie została objęta przez Skarb Państwa, przekazana w użytkowanie dla potrzeb Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S., a następnie na wniosek Starosty S..
Zatem należy uznać, że decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] lipca 1951 r., nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w S., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m², stanowiącej współwłasność J.M. i W.K. oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] sierpnia 1953 r., nr [...], nie są dotknięte żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa uzasadniającą wyeliminowanie ich z obrotu prawnego.
W skardze na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2005 r. L.K. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji tego organu z dnia [...] stycznia 2005 r. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa polega na tym, że plac, którego właścicielami byli W.K. i J.M. w czasie wojny zajęty był przez okupanta hitlerowskiego tylko i wyłącznie na jego cele. Na gruncie tym wojsko niemieckie trzymało swoje pojazdy wojskowe. Tak więc plac nie został zajęty na cele użyteczności publicznej, nie został zatem spełniony wymóg art. 2 pkt 1 dekretu z 7 kwietnia 1948 r. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w zeznaniach świadków K.W. i H.O..
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaważył, co następuje:
Skarga jest nieuzasadniona.
W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji organ nadzoru bada czy w odniesieniu do kontrolowanej decyzji zachodzą przesłanki nieważności wymienione w art. 156 § 1 kpa.
W rozpoznawanej sprawie organ nadzoru stwierdził, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowych organów obu instancji. Materiał dokumentacyjny sprawy potwierdza to stanowisko organu nadzoru. W szczególności nie znajduje potwierdzenia zarzut skargi, że wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa.
Wywłaszczenie nieruchomości objętej kontrolowanymi w postępowaniu nadzorczym decyzjami organów obu instancji nastąpiło w trybie przepisów dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. (Dz. U. Nr 20, poz. 138 ze zm.) Zgodnie z art. 1 ust. 1 dekretu dopuszczalne było wywłaszczenie nieruchomości zajętych w okresie od 1 września 1939 r. do 9 maja 1945 r. na cele wymienione w art. 2 pkt 1 dekretu i które w dniu wejścia w życie dekretu znajdowały się we władaniu Skarbu Państwa, związku samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych.
Z materiału dokumentacyjnego wynika, że w okresie wskazanym w dekrecie, a stanowiącym okres wojny 1939-1945 r. wywłaszczona nieruchomość była zajęta przez okupanta niemieckiego, a po zakończeniu wojny, tj. po 9 maja 1945 r. została objęta we władanie Skarbu Państwa i ta sytuacja trwała cały czas, aż do wywłaszczenia decyzją: Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] lipca 1951 r., a więc również miało to miejsce w dniu wejścia w życie dekretu o wywłaszczeniu (...), tj. w dniu 16 kwietnia 1948 r. Okoliczności te nie są kwestionowane przez uczestników postępowania, którzy są następcami prawnymi wywłaszczonych właścicieli a wynikają z protokołu oględzin z dnia 12 maja 1951 r. oraz wniosku Starosty S. z dnia 3 marca 1950 r. o wywłaszczenie. Również z ustaleń organu nadzoru wynika, że nieruchomość ta, w okresach wymaganych w art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. była zajęta na cele wyszczególnione w art. 2 pkt 1 tego dekretu.
Z dokumentów administracyjnych wynika, że w budynku na sąsiedniej nieruchomości mieściło się starostwo powiatowe jeszcze przed 1 września 1939 r. Natomiast w okresie okupacji stacjonowały w nim władze okupacyjne a po zakończeniu wojny znajdowała się w nim siedziba prezydium powiatowej rady narodowej i urząd pocztowy. W czasie wojny, co wynika z protokołu rozprawy wywłaszczeniowej w dniu 12 maja 1951 r., nieruchomość ta była zajęta przez okupanta na podjazd do budynku, w którym siedzibę miały powiatowe okupacyjne organy władzy oraz jako parking dla pojazdów Po wojnie aż do wywłaszczenia na nieruchomości tej znajdował się także parking oraz skwer.
W uzasadnieniu wniosku z dnia 12 lutego 1993 r. o stwierdzenie nieważności orzeczeń wywłaszczeniowych L.K. podała, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła w przeszłości i stanowi do chwili obecnej wybetonowany plac służący jako parking dla samochodów a na niewielkiej części tej nieruchomości jest trawnik. Natomiast w uzasadnieniu skargi L.K. wskazała, że na przedmiotowej nieruchomości wojsko niemieckie parkowało pojazdy wojskowe, co przeczy uznaniu, że plac ten został zajęty na cele użyteczności publicznej.
Z zeznań przesłuchanego w toku postępowania nadzorczego w charakterze świadka K.W. wynika, że w czasie okupacji na części przedmiotowej nieruchomości był zieleniec a część była wykorzystywana przez okupanta na dodjazd do garaży i parking samochodowy. Natomiast w latach 1946-1949 w części na nieruchomości tej był zieleniec a część była wykorzystana jako parking dla samochodów osób korzystających z mieszczących się na sąsiedniej nieruchomości urzędów.
Powyższe wskazuje, że zarówno w okresie od 1 września 1939 r. do 9 maja 1945 r. jak i w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. wywłaszczona nieruchomość była zajęta na cele wymienione w art. 2 pkt 1 dekretu. Wynika bowiem z powołanych wyżej dokumentów, że zarówno w czasie wojny 1939-1945 r. nieruchomość ta w części zajęta była pod zieleniec a w części pod parking, co mieści się w pojęciu użyteczności publicznej a zajęcie nieruchomości zarówno na cele użyteczności publicznej jak i pod zieleńce przewidziane było w art. 2 pkt 1 dekretu.
Również i takie przeznaczenie tej nieruchomości była w dacie wejścia w życie dekretu. Gdyby uznać, jak twierdzi skarżąca, że w czasie okupacji niemieckiej nieruchomość ta była przeznaczona wyłącznie na parking dla pojazdów wojskowych okupanta to również zajęcie nieruchomości na ten cel przewidziane jest w art. 2 pkt 1 lit. c dekretu albowiem przepis ten stanowi o zajęciu nieruchomości na cele wojskowe.
Należy stwierdzić więc, że nieruchomość objęta decyzjami wywłaszczeniowymi organów obu instancji, które to decyzje podlegały kontroli w postępowaniu nadzorczym zakończonym zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, w istocie zajęta była na cele przewidziane w art. 2 pkt 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. a zatem dopuszczalne było jej wywłaszczenie w trybie przepisów tego dekretu.
Prawidłowo więc organ nadzoru ustalił, że decyzje wywłaszczeniowe nie są dotknięte wadami nieważności określonymi w art. 156 § 1 kpa a w szczególności nie naruszają rażąco prawa.
Powoływane w skardze zeznania świadka H.O. nie są zeznaniami lecz jedynie oświadczeniami złożonymi przez tę osobę. Treść tego oświadczenia niczego istotnego do sprawy nie wnosi a szczególnie nie przeczy ustaleniom poczynionym przez organ nadzorczy.
Mając powyższe na uwadze Sąd na zasadzie art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.