Uzasadnienie
P. P., pismem z dnia 12 września 2016 r., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...]w przedmiocie odmowy uwzględnienia zażalenia na bezczynność Prezydenta [...].
Postanowieniem z dnia 22 listopada 2016 r., wydanym przez starszego referendarza sądowego, przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Okręgowa Izba Radców Prawnych w W. jako pełnomocnika z urzędu w niniejszej sprawie wyznaczyła radcę prawnego M. B. Pismem z dnia 6 lutego 2017 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik wniósł o przyznanie wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Jednocześnie oświadczył, że opłata z tego tytułu nie została uiszczona w całości ani w części.
Postanowieniem z dnia 8 lutego 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę P. P. jako niedopuszczalną.
Postanowieniem z dnia 15 lutego 2017 r., wydanym przez starszego referendarza sądowego, odmówiono radcy prawnemu M. B. przyznania wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W uzasadnieniu referendarz wskazał, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające przyznanie wynagrodzenia. Analizując zakres podjętych przez pełnomocnika czynności trudno uznać, że pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy udzielił stronie rzeczywistej pomocy prawnej. Jak wynika bowiem z akt sprawy przedmiotowa skarga została sporządzona osobiście przez skarżącą i postanowieniem z dnia 8 lutego 2017 r. odrzucona przez Sąd jako niedopuszczalna. Czynności podjęte przez wyznaczonego z urzędu pełnomocnika w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji polegały zaś na zapoznaniu się w dniu 13 i 17 stycznia 2017 r. z aktami sprawy. Zdaniem referendarza trudno zatem uznać, że pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy udzielił stronie w postępowaniu w pierwszej instancji rzeczywistej pomocy prawnej.
Faktyczna pomoc prawna polega bowiem na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu wniosków procesowych, opinii prawnych, wyrażaniu stanowiska w sprawie, czy też występowaniu przed sądem. Musi to być pomoc niezbędna i efektywna. W ocenie referendarza w rozpoznawanej sprawie taka pomoc w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji nie została udzielona.
Sprzeciw od postanowienia z dnia 15 lutego 2017 r. wniósł radca prawny M. B., zaskarżając je w całości oraz wnosząc o jego zmianę poprzez przyznanie wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazał, że w dniach 13 i 17 stycznia 2017 r. zapoznał się z aktami sprawy, a następnie po ich analizie, stwierdził, że w niniejszej sprawie złożona skarga będzie odrzucona jako niedopuszczalna, gdyż skarga od zaskarżonego postanowienia nie przysługuje. Powyższe stanowisko zostało przekazane skarżącej, za pośrednictwem jej matki, w formie porady prawnej udzielonej telefonicznie - na co pełnomocnik załączył potwierdzenie w formie e-maila z dnia 7 marca 2017 r., w treści którego skarżąca oświadczyła, że radca prawny M. B. w styczniu 2017 r. poinformował ją, iż skarga nie zostanie rozpatrzona merytorycznie przez Sąd, ponieważ nie ma takiego trybu i zostanie odrzucona. Porada ta została przekazana skarżącej przez jej matkę, z którą skontaktował się ww. pełnomocnik.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), powoływanej dalej w dalej jako "p.p.s.a.", rozpatrując sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a. (w tym od postanowień o przyznaniu wynagrodzenia radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a, wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W uzasadnionych przypadkach, sąd może obniżyć wynagrodzenie, o którym mowa w § 1 (§ 2).
Obecnie obowiązującą regulacją określającą stawki opłat i zasady ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu jest rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1715). Jednakże zgodnie z § 22 ww. rozporządzenia do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. W przedmiotowej sprawie P. P. wniosła skargę w dniu 13 września 2016 r., zatem odnośnie kosztów postępowania przed sądem pierwszej instancji, znajdują zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu.
Stosownie do § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r., opłaty maksymalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w "innej sprawie", to jest takiej, w której przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna, albo radca prawny nie sporządził skargi i nie brał udziału w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego, wynosi 480 zł. Zgodnie z treścią § 4 ust. 1 opłatę ustala się w wysokości najmniej ½ opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Ponadto w myśl § 4 ust. 3 rozporządzenia, opłatę za czynności radcy prawnego ustanowionego z urzędu podwyższa się o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług.
W ocenie Sądu zakres czynności podjętych przez pełnomocnika uzasadniał przyznanie mu wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Z uwagi na powyższe za zasadny należało uznać jego wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Stosownie do powołanych wyżej przepisów ustalono, że należna pełnomocnikowi z urzędu opłata wynosi 120 zł i powinna być podwyższona o kwotę 27,60 zł, stanowiącą podatek od towarów i usług, który wynosi 23%, co łącznie stanowi kwotę 147,60 zł. Sąd biorąc pod uwagę nakład pracy pełnomocnika, który polegał na przeanalizowaniu akt sprawy i udzieleniu skarżącej porady prawnej o niedopuszczalności skargi, uznał za zasadne zastosowanie art. 250 § 2 p.p.s.a. oraz obniżenie należnego pełnomocnikowi wynagrodzenia o 50 % z 240 zł do 120 zł.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że zaskarżone sprzeciwem postanowienie starszego referendarza sądowego należy zmienić.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 250 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zw. z art. 260 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.