Uzasadnienie
J. K. i B. D. wniosły skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 czerwca 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 163/12. Wniosły o wymierzenie Prezydentowi grzywny i zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podniosły, że wyżej wskazanym wyrokiem Sąd uwzględnił skargę J. K. i B. D. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], stanowiącą obecnie działkę ewid. nr [...] i zobowiązał organ do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w terminie dwóch miesięcy od zwrotu akt organowi. Prawomocny wyrok wraz z aktami administracyjnymi został przesłany do organu [...] sierpnia 2012 r., a zatem rozstrzygnięcie powinno nastąpić najdalej do [...] października 2012 r. Postanowieniem z [...] października 2012 r., nr [...] organ zawiesił postępowanie, które zostało podjęte postanowieniem z [...] kwietnia 2016 r., nr [...]. Jednakże do daty wniesienia skargi decyzja nie została wydana.
Skarżące pismem z [...] czerwca 2016 r. wezwały Prezydenta do wykonania wyroku.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Prezydent wyjaśnił, że postanowieniem z [...] października 2012 r. postępowanie zostało zawieszone do czasu przedłożenia prawomocnego postanowienia o nabyciu praw do spadku po S. S., dawnym właścicielu nieruchomości. Przy pismach z [...] stycznia 2015 r. i [...] kwietnia 2016 r. strony przedłożyły do akt sprawy m.in. żądane postanowienie o nabyciu praw do spadku. Postanowieniem z [...] kwietnia 2016 r. podjęto zawieszone postępowanie.
Organ wskazał, że pismami z [...] kwietnia 2016 r. i [...] września 2016 r. wystąpił do stron o uzupełnienie akt, poprzez podanie m.in. brakujących adresów korespondencyjnych stron postępowania. Ponadto zgromadził dokumenty niezbędne do ustalenia, czy teren objęty roszczeniem spełnia przesłanki art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 154 § 1 ppsa w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego art. 154 § 1 wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 ppsa zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu. Po drugie strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że wyrokiem z 19 czerwca 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 163/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta [...] i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Jednocześnie stwierdził, że bezczynność organu w prowadzeniu postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami sprawy zostały doręczone Prezydentowi [...][...] sierpnia 2012 r., a zatem termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Sąd upłynął [...] października 2012 r. Jednakże postanowieniem z [...] października 2012 r. postępowanie zostało zawieszone do czasu przedłożenia prawomocnego postanowienia o nabyciu praw do spadku po S. S., dawnym właścicielu nieruchomości. Postępowanie zostało podjęte postanowieniem z [...] kwietnia 2016 r. Po podjęciu postępowania organ dwukrotnie wzywał do wskazania adresów brakujących stron postępowania.
Bezsporne jest, że do dnia orzekania przez Sąd organ nie wydał decyzji w przedmiocie odszkodowania.
Stosownie do art. 154 § 6 ppsa grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę ośmiomiesięczne przekroczenie wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy (gdyż postępowanie przez prawie cztery lata było zawieszone), konieczność wskazania przez strony wszystkich adresów uczestników postępowania Sąd uznał, że grzywna w wysokości [...] zł jest adekwatną sankcją dla organu za niewykonanie wyroku. Wymierzenie grzywny na podstawie przepisu art. 154 § 1 ppsa ma za zadanie nie tylko skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego w prawomocnym wyroku obowiązku, ale zawiera też element represyjny stanowiący w istocie karę za ignorowanie przez zobowiązane organy orzeczeń sądowych (por. wyrok WSA w Warszawie z 30 I 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1672/07 lex nr 459927). Z wyżej omówionych przyczyn Sąd uznał, że w realiach niniejszej sprawy represyjną i dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości [...] zł, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa.
Zważyć należy, że niewykonanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym- nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwić sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak również do władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.
Jednocześnie rozpoznając sprawę - stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 ppsa Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca. Wprawdzie wyrok Sądu w przedmiocie bezczynności został wydany 19 czerwca 2012 r., jednakże postępowanie przez prawie cztery lata było zawieszone, wobec konieczności ustalenia spadkobierców po zmarłym właścicielu nieruchomości. Jak wyżej wspomniano, po podjęciu postępowania konieczne było ustalenie adresów wszystkich stron postępowania.
Zwłoka organu jest kilkumiesięczna. Wskazać należy, że sprawy odszkodowawcze za grunty warszawskie należą do spraw o znacznym stopniu skomplikowania z uwagi na ich historyczny charakter, konieczność ustalenia stanu faktycznego sprzed 60 lat, poszukiwania dokumentacji archiwalnej.
Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd z mocy art. 154 § 1, § 2 zd. 2 i § 6 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa.