Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] marca 2018 r. Z. G. wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2018 r., którym odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu sprzeciwu wnioskodawca wskazał, że wbrew twierdzeniom referendarza z kwoty [...] zł, która pozostaje na utrzymanie dwóch osób nie można bez uszczerbku dla siebie i rodziny odłożyć kwoty 100 zł na opłatę sądową. Skarżący zgodził się z faktem, że wydatki na zakup [...] są wydatkami okresowymi, jednakże zaznaczył, że w grudniu 2017 r. musiał kupić [...] i nie mógł zakupu tego odłożyć w czasie. Za niedopuszczalne skarżący uznał stwierdzenie, że skoro w listopadzie 2017 r. uiścił wpis sądowy od skargi to i teraz będzie mógł uiścić kwotę w wysokości 100 zł. Wyjaśnił, że wpłacona w listopadzie kwota 200 zł została pożyczona i jeszcze jej nie oddał.
Z nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i uzyskiwanych dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z tytułu emerytur o łącznej wysokości [...] zł netto miesięcznie. Z kwoty tej wnioskodawca ponosi stałe wydatki i zobowiązania miesięczne wynoszące w sumie [...] zł (których jednakże nie wyszczególnił). Pozostałą kwotę w wysokości [...] zł wnioskodawca przeznacza na bieżące utrzymanie siebie i żony, zakup ubrań, środków czystości oraz na utrzymanie mieszkania, jak również na zakup [...] ([...],[...],[...]), remont mieszkania, wymianę okien i drzwi, malowanie mieszkania, utrzymanie instalacji wodnej, elektrycznej i kanalizacyjnej. Wnioskodawca podał, że posiada mieszkanie o powierzchni [...] m ² o wartości około [...] zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Sprzeciw jest niezasadny, a zaskarżone nim postanowienie referendarza sądowego należało utrzymać w mocy.
W rozpatrywanej sprawie zastosowanie ma art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 t.j.) powoływanej dalej jako P.p.s.a, zgodnie z którym, rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 P.p.s.a., a więc także od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach tych wniesienie sprzeciwu wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Rozpoznanie sprawy następuje na posiedzeniu niejawnym (§ 3).
Stosownie do treści art. 243 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 P.p.s.a.) lub częściowym (art. 245 § 3 P.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). W niniejszej sprawie wnioskodawca wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Z treści powołanego wyżej przepisu wynika zatem, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
Podkreślenia wymaga, iż instytucja prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem, a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Dotyczy ono osób będących w skrajnie trudnej sytuacji finansowej, życiowej, osobistej. Do tego grona nie można zaliczyć osób mających stałe i regularne dochody.
Oceniając sytuację finansową wnioskodawcy nie można uznać, by nie posiadał on środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych własnych i żony, skoro prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe posiadając stały dochód miesięczny z tytułu emerytur o łącznej wysokości [...] zł netto miesięcznie.
Prawidłowo stwierdził referendarz, że wnioskodawca prowadzący gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, przy wysokości uzyskiwanych wspólnie dochodów jest w stanie ponieść koszty sądowe samodzielnie. Uwzględniono przy tym zarówno wysokość dochodu uzyskiwanego przez wnioskodawcę z żoną, tj. kwotę [...] zł, jak również wysokość ponoszonych miesięcznie stałych wydatków i zobowiązań. Podnoszone przez skarżącego wydatki na zakup [...], remont mieszkania i utrzymywanie instalacji wodnej, elektrycznej, kanalizacyjnej, aczkolwiek konieczne to nie mieszczą się w stałych wydatkach miesięcznych.
Trafnie zatem referendarz sądowy uznał, że wnioskodawca posiadając stały wykazany dochód miesięczny, przy ponoszonych wydatkach jest w stanie ponieść koszty sądowe, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do kwoty 100 zł, z tytułu opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku. Przy czym, jak słusznie zauważono wnioskodawca uiścił wpis sądowy od skargi wynoszący w niniejszej sprawie 200 zł. Wprawdzie w sprzeciwie podniósł, iż kwotę na uiszczenie wpisu sądowego pożyczył i jeszcze jej nie oddał, jednak w piśmie z dnia [...] marca 2018 r. oświadczył, że uiści opłatę kancelaryjną za sporządzenie uzasadnienia wyroku.
Ze wszystkich wyżej omówionych przyczyn stwierdzić należy, że wnioskodawca jest w stanie ponieść koszty sądowe. Podkreślić należy, że strona wnosząc skargę do Sądu winna liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych w sprawie i zapewnić sobie na ten cel odpowiednie środki finansowe, bowiem jak wyżej zaznaczono prawo pomocy przysługuje osobom będącym w skrajnie trudnej sytuacji finansowej i życiowej, nie posiadających stałego dochodu. W takiej sytuacji nie pozostaje wnioskodawca.
Wobec powyższego, postanowienie referendarza sądowego z dnia 22 lutego 2018 r. nie narusza prawa. Dlatego Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.