Uzasadnienie
Minister Infrastruktury decyzją dnia [...] lipca 2004 r., nr [...] po rozpoznaniu odwołania spadkobierców dawnego właściciela uchylił decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] października 2003 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego K. z dnia [...] grudnia 1987 r. orzekającej o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość wchodzącą w skład zabytkowego zespołu W. na rzecz spadkobierców S. Z. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał następujący stan faktyczny i prawny:
Decyzją Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego K. z dnia [...] lipca 1985 r., nr [...] wywłaszczono za odszkodowaniem [...] części nieruchomości wchodzącej w skład zabytkowego zespołu W. oznaczonej jako działka nr [...], [...] i [...] stanowiącej własność S. Z. - nieznanego z miejsca pobytu.
Decyzją Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego K. z dnia [...] listopada 1986 r. orzeczono po wznowieniu postępowania, o uchylenie wyżej wymienionej decyzji z dnia [...] lipca 1985 r. w części dotyczącej ustaleniu i przyznania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oraz o pozostawienie w mocy części decyzji dotyczącej wywłaszczenia. Następnie decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego K. z dnia [...] grudnia 1987 r. ponownie orzeczono o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość tym razem na rzecz ustalonych spadkobierców.
Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 1987 r. wystąpili spadkobiercy byłego właściciela, tj. I. C., K. M., J. S., R. K., K. K. zarzucając, iż nieprawidłowo rozstrzygała w sprawie, gdyż ustalała tylko odszkodowanie.
Wojewoda Małopolski decyzją z dnia [...] października 2003 r. odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. W uzasadnieniu organ wojewódzki stwierdził, iż konieczność ustalenia jedynie odszkodowania wynikała z faktu, iż w tej części została uchylona decyzja wywłaszczeniowo-odszkodowawcza z dnia [...] lipca 1985 r.
W wyniku odwołania spadkobierców dawnego właściciela, że skarżący nie zgadza się z ustaleniem jedynie odszkodowania wobec nieistniejącej decyzji wywłaszczeniowej co naruszyło zasadę jednoczesnego orzekania o wywłaszczeniu i odszkodowaniu, organ odwoławczy, na podstawie akt sprawy stwierdził, że kwestionowana decyzja z dnia [...] grudnia 1987 r. wydana została w następstwie wznowienia i uchylenia decyzji Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego K. z dnia [...] lipca 1985 r. w części dotyczącej odszkodowania.
Decyzją z dnia [...] listopada 1986 r. orzeczono o uchyleniu decyzji z dnia [...] lipca 1985 r. w części dotyczącej ustalenia i przyznania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oraz jednocześnie o pozostawieniu w mocy części decyzji dotyczącej wywłaszczenia, bowiem pominięty został kurator spadku po S. Z. W tym czasie nie było przeprowadzone postępowanie spadkowe po byłym właścicielu, był natomiast ustanowiony kurator spadku, który reprezentował interesy spadkobierców, a zatem wobec braku ustalenia następców prawnych przez sąd powszechny reprezentantem wszystkich spadkobierców był kurator i to on powinien uczestniczyć w postępowaniu. Pominięcie kuratora uzasadniało wznowienie postępowania na jego wniosek.
Jak wskazał dalej organ odwoławczy wznowienie następuje w odniesieniu do całego postępowania i w przypadku zaistnienia przesłanek wznowienia następuje uchylenie dotychczasowej decyzji i jednocześnie wydanie nowej decyzji rozstrzygającej, która zastępuje dotychczasową już uchyloną. W przedmiotowej sprawie, w wyniku wznowienia postępowania zakończonego wyżej wymieniona decyzją z dnia [...] lipca 1985 r. zostały wydane dwie decyzje, pierwsza z dnia [...] listopada 1986 r., w której uchylono decyzję wywłaszczeniowo-odszkodowawczą z dnia [...] lipca 1985 r. w części dotyczącej ustalenia i przyznania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość i jednocześnie pozostawiono w mocy w części dotyczącej wywłaszczenia, oraz druga decyzja z dnia [...] grudnia 1987 r., w której ponownie ustalono odszkodowanie.
Art. 151 § 1 kpa nie przewiduje, w przypadku wznowienia postępowania, pozostawienie w mocy części decyzji, a jedynie uchylenie decyzji, gdy zaistniały przesłanki wznowienia lub odmowę uchylenia, gdy takie przesłanki nie zaistniały. Skoro zatem przesłanka wznowienia dotyczyła całego postępowania wywłaszczeniowo-odszkodowawczego organ orzekający po wznowieniu winien wykryte naruszenia naprawić - uchylając decyzję w całości i jednocześnie orzec w przedmiocie obejmującym wznowione postępowanie.
W tej sytuacji organ odwoławczy uchylił decyzję pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Skargę na powyższą decyzję wniosło Stowarzyszenie W. nie zgadzając się z ustaleniami organu. Zdaniem skarżącego, decyzja Ministra narusza art. 107, 138 § 2 kpa, a także art. 16 i 156 § 1 pkt 2 kpa oraz naraża na stratę Skarb Państwa, który poniósł ogromne nakłady finansowe na zabezpieczenie i odbudowę zespołu pałacowo-parkowego W. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Ocena działalności organów administracji publicznej, dokonywana przez sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.
Przedmiotowa skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 50 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Interes prawny ma charakter materialnoprawny, oparty więc jest na normach administracyjnego prawa materialnego, gdzie musi istnieć norma prawa przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu możliwość wydania określonego aktu.
Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania (art. 28 kpa).
Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot (osoba) jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Przymiotu strony nie wykazuje natomiast osoba, która swój udział w postępowaniu administracyjnym opiera na potrzebie ochrony lub zaspokojenia interesu publicznego (wyrok NSA z dnia 21 maja 1999 r. I SA 1456/98).
Interes faktyczny nie tworzy legitymacji procesowej. Legitymację do wniesienia skargi do sądu administracyjnego ma z racji interesu prawnego strona postępowania administracyjnego. Skarżący w przedmiotowej sprawie to Stowarzyszenie powstałe z inicjatywy intelektualistów i twórców i prowadzące w zespole pałacowo-parkowym otwartą działalność edukacyjną i kulturalną.
W aktach administracyjnych znajduje się akt notarialny z dnia [...] marca 2001 r. i z dnia [...] września 1996 r., mocą których Gmina K. będąca właścicielem tej nieruchomości ustanowiła prawo użytkowania części tej nieruchomości na rzecz Stowarzyszenia W. z przeznaczeniem na propagowanie twórczości artystycznej i współpracy kulturalnej.
Stosownie do treści art. 244 § 1 kc użytkowanie należy do ograniczonych praw rzeczowych tzw. praw na rzeczy cudzej. Zgodnie z art. 252 kc treścią prawa użytkowania jest używanie cudzej rzeczy i pobieranie jej pożytków. Z tego rodzaju prawa nie można wyprowadzić interesu prawnego stanowiącego o istnieniu uprawnienia do wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Okoliczność dopuszczenia przez organ administracji publicznej jakiejś osoby do udziału w postępowaniu przezeń prowadzonym nie czyni z niej automatycznie strony tego postępowania w rozumieniu art. 28 kpa. O tym bowiem, czy jest się stroną danego postępowania administracyjnego, nie decyduje sama wola czy subiektywne przekonanie danej osoby bądź dopuszczenie jej przez organ do udziału w nim, ale okoliczność, czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes nadanej osoby jako "interes prawny" (vide wyrok NSA z 10 sierpnia 2001 r. I SA 511/00, wyrok NSA z 13 marca 2001 r. I SA 2312/99).
Skoro zatem skarżący musi mieć w złożeniu skargi interes prawny rozumiany jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków, a zaskarżonym aktem, czyli skarga musi dotyczyć tylko jego "własnej sprawy administracyjnej", a sytuacja taka jak już wyżej wykazano nie dotyczy Stowarzyszenia W., przedmiotowa skarga jako złożona przez osobę nieuprawnioną podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
mi.